به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، استان کردستان به واسطه موقعیت جغرافیایی ویژه، هم‌مرزی با اقلیم کردستان عراق، منابع غنی معدنی، ظرفیت‌های کشاورزی، گردشگری طبیعی و نیروی انسانی جوان، یکی از استان‌های دارای مزیت‌های متعدد برای توسعه اقتصادی به شمار می‌رود.

با وجود این ظرفیت‌ها، شاخص‌های توسعه اقتصادی و اشتغال در استان همچنان با میانگین کشور فاصله دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از توانمندی‌های کردستان هنوز به فرصت‌های واقعی اقتصادی تبدیل نشده است.

در میان ظرفیت‌های متعدد استان، مرز رسمی باشماق مریوان جایگاهی متفاوت دارد. این مرز که یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های تجاری ایران با اقلیم کردستان عراق محسوب می‌شود، سال‌هاست سهم قابل توجهی از صادرات غیرنفتی کشور را به خود اختصاص داده و نقش مؤثری در تأمین نیاز بازار عراق ایفا کرده است، با این حال، کارشناسان معتقدند باشماق هنوز تا رسیدن به جایگاه واقعی خود فاصله زیادی دارد.

توسعه تجارت مرزی، جذب سرمایه‌گذاری، ایجاد صنایع وابسته، رونق حمل‌ونقل و افزایش اشتغال از مهم‌ترین مزیت‌هایی است که فعال شدن کامل ظرفیت‌های مرز باشماق می‌تواند برای استان کردستان به همراه داشته باشد؛ اما تحقق این اهداف نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، سرمایه‌گذاری و رفع موانع موجود است.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های مرز باشماق، کمبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک است. افزایش حجم صادرات در سال‌های اخیر، نیاز به توسعه محوطه‌های گمرکی، احداث پارکینگ‌های استاندارد، ایجاد پایانه‌های مجهز و تسهیل تردد کامیون‌ها را بیش از گذشته آشکار کرده است.

 در بسیاری از روزها، صف‌های طولانی کامیون‌ها علاوه بر افزایش هزینه حمل کالا، زمان صادرات را نیز افزایش می‌دهد و از قدرت رقابت تجار ایرانی در بازار عراق می‌کاهد.

از سوی دیگر، نبود صنایع تبدیلی و واحدهای فرآوری در استان باعث شده بخش قابل توجهی از کالاها بدون ایجاد ارزش افزوده از کردستان خارج شوند. در حالی که ایجاد شهرک‌های صنعتی تخصصی در مجاورت مرز می‌تواند علاوه بر افزایش درآمد، فرصت‌های شغلی گسترده‌ای برای جوانان استان ایجاد کند.

فعالان اقتصادی همچنین بر این باورند که تغییرات مکرر دستورالعمل‌های صادراتی، تعدد دستگاه‌های تصمیم‌گیر و طولانی بودن فرآیندهای اداری، از دیگر موانع توسعه تجارت در مرز باشماق است. ثبات در سیاست‌های تجاری و کاهش بروکراسی می‌تواند انگیزه سرمایه‌گذاران و صادرکنندگان را افزایش دهد.

ظرفیت مرز باشماق تنها به صادرات کالا محدود نمی‌شود. این مرز می‌تواند به کانون توسعه خدمات بازرگانی، حمل‌ونقل بین‌المللی، گردشگری تجاری، انبارداری، بسته‌بندی کالا و حتی صادرات محصولات دانش‌بنیان تبدیل شود؛ موضوعی که در بسیاری از مرزهای موفق جهان تجربه شده است.

در کنار این ظرفیت‌ها، توسعه زیرساخت‌های ریلی و اتصال شبکه حمل‌ونقل استان به کریدورهای بین‌المللی نیز می‌تواند جایگاه باشماق را ارتقا دهد.

 کارشناسان اقتصادی معتقدند هرگونه سرمایه‌گذاری در این حوزه، نه‌تنها به رونق تجارت مرزی منجر می‌شود، بلکه زمینه جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را نیز فراهم خواهد کرد.

از سوی دیگر، استفاده از ظرفیت منطقه آزاد تجاری بانه و مریوان در کنار مرز باشماق می‌تواند زنجیره تجارت خارجی کردستان را تکمیل کند. در صورت ایجاد هماهنگی میان این دو ظرفیت، استان قادر خواهد بود به یکی از مهم‌ترین مراکز مبادلات تجاری غرب کشور تبدیل شود.

البته تحقق این اهداف، نیازمند نگاهی فراتر از مدیریت روزمره است. توسعه اقتصادی مرز باشماق باید در قالب یک برنامه جامع و بلندمدت دنبال شود؛ برنامه‌ای که در آن توسعه زیرساخت‌ها، حمایت از سرمایه‌گذاری، تسهیل قوانین، تقویت دیپلماسی اقتصادی با اقلیم کردستان عراق و مشارکت بخش خصوصی به‌صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد.

بی‌تردید کردستان امروز بیش از هر زمان دیگری به تبدیل مزیت‌های بالقوه خود به فرصت‌های بالفعل نیاز دارد. مرز باشماق می‌تواند موتور محرک اقتصاد استان باشد، اما این مهم تنها در سایه تصمیم‌های راهبردی، سرمایه‌گذاری هدفمند و رفع موانع ساختاری محقق خواهد شد.

اگر توسعه متوازن غرب کشور به‌عنوان یک اولویت ملی دنبال می‌شود، باشماق باید از یک گذرگاه صرفاً تجاری به یک قطب اقتصادی، لجستیکی و سرمایه‌گذاری منطقه‌ای ارتقا یابد. در غیر این صورت، بخشی از ظرفیت ارزشمند کردستان همچنان بلااستفاده باقی خواهد ماند و فرصت‌های اشتغال، تولید و ارزآوری به‌سادگی از دست خواهد رفت.

نویسنده: طاهره جلوخانی فعال رسانه کردستان