به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، کاهش نرخ فرزندآوری و حرکت شتابان جامعه به سمت سالمندی، امروز به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های راهبردی کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که پیامدهای آن تنها به حوزه سلامت محدود نمی‌شود و آینده اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیتی کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در همین راستا، نخستین میزگرد تخصصی «سلامت و رسانه» با محوریت جوانی جمعیت، به همت دانشگاه علوم پزشکی کردستان و با حضور مسئولان، کارشناسان حوزه سلامت، نمایندگان نهادهای فرهنگی و جمعی از اصحاب رسانه برگزار شد تا ابعاد مختلف این مسئله و نقش رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی و آگاهی‌بخشی مورد بررسی قرار گیرد.

شرکت‌کنندگان در این نشست، با اشاره به روند نزولی نرخ باروری و افزایش سهم سالمندان در ترکیب جمعیتی استان، بر ضرورت هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، مراکز علمی، نهادهای فرهنگی و رسانه‌ها برای اجرای سیاست‌های کلی جمعیت و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت تأکید کردند.

در این میزگرد، موضوع جمعیت صرفاً از منظر افزایش تعداد موالید مورد توجه قرار نگرفت، بلکه به عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی توسعه پایدار، حفظ سرمایه انسانی، پویایی اقتصاد و تضمین آینده کشور مورد بحث قرار گرفت. کارشناسان معتقد بودند که اگر روند کنونی کاهش موالید ادامه پیدا کند، در سال‌های آینده کشور با کاهش نیروی کار، افزایش نسبت سالمندان، رشد هزینه‌های درمان و فشار مضاعف بر صندوق‌های بازنشستگی و نظام‌های حمایتی مواجه خواهد شد.

 رسانه؛ حلقه اتصال سیاست‌گذاری و افکار عمومی

در ابتدای این نشست، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کردستان با اشاره به جایگاه رسانه‌ها در ارتقای شاخص‌های سلامت، گفت: اطلاع‌رسانی صحیح و مستمر، یکی از ارکان موفقیت برنامه‌های حوزه سلامت است و بدون مشارکت رسانه‌ها، انتقال پیام‌های آموزشی به جامعه با دشواری همراه خواهد بود.

خالد رحمانی با قدردانی از همکاری فعالان رسانه‌ای استان اظهار کرد: رسانه‌ها نقش مهمی در آگاه‌سازی افکار عمومی، اصلاح نگرش‌های اجتماعی و تبیین واقعیت‌های حوزه سلامت دارند و می‌توانند به عنوان بازوی توانمند نظام سلامت، در اجرای برنامه‌های مرتبط با جوانی جمعیت اثرگذار باشند.

وی افزود: فرهنگ‌سازی درباره اهمیت ازدواج، فرزندآوری، تحکیم بنیان خانواده و تبیین پیامدهای کاهش جمعیت، نیازمند تولید محتوای مستمر، مستند و اقناع‌کننده است؛ اقدامی که بدون حضور رسانه‌های مسئولیت‌پذیر تحقق نخواهد یافت.

 کاهش نرخ باروری؛ زنگ خطر برای آینده جمعیتی کردستان

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کردستان با تشریح وضعیت جمعیتی استان، اعلام کرد: نرخ باروری کل در کردستان اکنون به ۱.۲۷ رسیده است؛ در حالی که برای حفظ تعادل جمعیت و جایگزینی نسل، این شاخص باید حداقل ۲.۱ باشد.

وی ادامه داد: فاصله قابل توجه میان نرخ فعلی و نرخ جانشینی، نشان‌دهنده کاهش مستمر موالید و حرکت استان به سمت سالمندی است؛ روندی که در صورت تداوم، آثار بلندمدتی بر ساختار اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان خواهد گذاشت.

رحمانی با اشاره به آمارهای ثبت احوال افزود: طی حدود ۱۵ سال گذشته، تعداد تولدهای زنده در کردستان از بیش از ۳۰ هزار مورد در سال به حدود ۱۷ هزار تولد کاهش یافته است؛ آماری که بیانگر افت محسوس جمعیت کودکان و نوجوانان و کاهش تدریجی سهم جمعیت جوان در استان است.

به گفته وی، این تغییرات جمعیتی در آینده بر بازار کار، تولید، آموزش، خدمات اجتماعی و حتی پویایی اقتصادی استان اثرگذار خواهد بود و برنامه‌ریزی برای مدیریت این وضعیت باید از امروز آغاز شود.

سالمندی؛ چالشی فراتر از نظام درمان

یکی دیگر از محورهای مورد بحث در این نشست، افزایش سهم سالمندان در جمعیت استان بود.

رحمانی با بیان اینکه بیش از ۱۲ درصد جمعیت کردستان را سالمندان تشکیل می‌دهند، اظهار کرد: سالمندی تنها یک مسئله درمانی نیست، بلکه ابعاد گسترده‌ای در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی، شهری و فرهنگی دارد و مستلزم برنامه‌ریزی همه‌جانبه است.

وی گفت: با افزایش جمعیت سالمند، نیاز به توسعه خدمات مراقبتی، توانبخشی، مراقبت در منزل، آموزش خانواده‌ها و همچنین مناسب‌سازی فضاهای عمومی بیش از گذشته احساس می‌شود.

به گفته وی، طراحی پارک‌ها، پیاده‌روها، مراکز خدماتی و اماکن عمومی باید متناسب با نیازهای سالمندان انجام شود تا این قشر بتوانند با امنیت و آرامش بیشتری در جامعه حضور داشته باشند.

رحمانی همچنین بر ضرورت تقویت برنامه‌های پیشگیری، آموزش سبک زندگی سالم و توسعه خدمات بهداشتی ویژه سالمندان تأکید کرد و گفت: نگاه به سالمندی باید از درمان‌محوری به سمت پیشگیری و ارتقای کیفیت زندگی تغییر کند.

افزایش سن ازدواج و فاصله میان فرزندان

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کردستان، افزایش سن ازدواج را یکی از عوامل مؤثر بر کاهش نرخ باروری دانست و افزود: فاصله طولانی میان ازدواج تا تولد نخستین فرزند و همچنین فاصله زیاد میان فرزند اول و دوم، فرصت باروری را کاهش داده و در نهایت به افت شاخص‌های جمعیتی منجر شده است.

وی اظهار کرد: فرهنگ‌سازی برای ازدواج در سنین مناسب، آگاهی‌بخشی درباره سلامت باروری و رفع نگرانی‌های بی‌پایه درباره فرزندآوری، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در بهبود وضعیت جمعیتی مؤثر باشد.

 عوامل اقتصادی و اجتماعی؛ مهم‌ترین موانع فرزندآوری

در ادامه نشست، کارشناسان و اصحاب رسانه درباره مهم‌ترین موانع تحقق سیاست‌های جوانی جمعیت به تبادل نظر پرداختند.

حاضران، مشکلات اقتصادی، افزایش هزینه‌های زندگی، بیکاری جوانان، دشواری تأمین مسکن، تغییر الگوی سبک زندگی، افزایش آمار طلاق، کاهش امید اجتماعی و گسترش برخی نگرش‌های منفی نسبت به آینده را از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کاهش تمایل به ازدواج و فرزندآوری عنوان کردند.

به اعتقاد کارشناسان، حل بحران جمعیت نیازمند رویکردی فرابخشی است و تنها با اقدامات حوزه سلامت نمی‌توان انتظار تغییر محسوس در شاخص‌های جمعیتی داشت.

شرکت‌کنندگان تأکید کردند که دستگاه‌های فرهنگی، آموزشی، اقتصادی، اجتماعی، رسانه‌ای و اجرایی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا زمینه‌های لازم برای تشکیل خانواده، فرزندآوری و حمایت از والدین فراهم شود.

 راهکارهایی برای تقویت سیاست‌های جمعیتی

در بخش دیگری از میزگرد، پیشنهادهایی برای بهبود وضعیت جمعیتی استان مطرح شد.

تقویت آموزش‌های خانواده، گسترش خدمات مشاوره پیش از ازدواج و پس از ازدواج، حمایت از مادران در دوران بارداری و پس از زایمان، توسعه مراکز نگهداری استاندارد کودکان، ایجاد فضاهای شهری خانواده‌محور، حمایت از اشتغال زنان دارای فرزند، استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد، تولید برنامه‌های فرهنگی و آموزشی، ترویج ازدواج آسان و بهره‌گیری از آمارهای دقیق در تصمیم‌گیری‌های کلان، از مهم‌ترین راهکارهای مطرح‌شده در این نشست بود.

کارشناسان همچنین بر لزوم هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های اجرایی و اجرای کامل قوانین حمایتی در حوزه خانواده و جوانی جمعیت تأکید کردند.

پژوهش؛ مبنای تصمیم‌گیری‌های آینده

معاون فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی کردستان نیز در این میزگرد، حل مسئله جمعیت را نیازمند شناخت دقیق عوامل مؤثر بر کاهش فرزندآوری دانست.

حجت‌الاسلام والمسلمین رضا عسگران اظهار کرد: برنامه‌ریزی موفق زمانی امکان‌پذیر است که سیاست‌ها بر پایه پژوهش‌های علمی، داده‌های میدانی و شناخت واقعی از شرایط جامعه تدوین شود.

وی افزود: عوامل اقتصادی، تغییر سبک زندگی، نگرانی‌های روانی، ترس از بارداری، کاهش ارتباطات خانوادگی و برخی خطاهای شناختی از جمله موضوعاتی هستند که باید به صورت علمی مورد بررسی قرار گیرند.

عسگران پیشنهاد کرد فراخوان‌های پژوهشی، نشست‌های تخصصی و تدوین مقالات علمی با مشارکت دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی در دستور کار قرار گیرد تا مجموعه‌ای از مستندات معتبر درباره عوامل مؤثر بر ازدواج و فرزندآوری در اختیار سیاست‌گذاران قرار گیرد.

 رسانه‌ها؛ شریک اصلی فرهنگ‌سازی

وی نقش رسانه‌ها را در انتقال یافته‌های علمی به جامعه بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: هر اندازه ارتباط میان پژوهشگران، دانشگاه‌ها و رسانه‌ها تقویت شود، امکان اصلاح نگرش عمومی نسبت به خانواده و فرزندآوری نیز افزایش خواهد یافت.

به گفته وی، فرهنگ‌سازی زمانی موفق خواهد بود که بر پایه اطلاعات دقیق، تحلیل کارشناسی و شناخت واقعی از مسائل جامعه انجام شود و رسانه‌ها در این مسیر نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

ضرورت استمرار گفت‌وگوهای تخصصی

در بخش پایانی این نشست، شرکت‌کنندگان بر استمرار برگزاری میزگردهای تخصصی، تشکیل کارگروه‌های مشترک میان دانشگاه، رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی و بهره‌گیری از ظرفیت اندیشمندان و صاحب‌نظران برای بررسی مستمر مسائل جمعیتی تأکید کردند.

حاضران معتقد بودند که مسئله جوانی جمعیت، موضوعی مقطعی نیست و نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، هماهنگی میان دستگاه‌ها و مشارکت فعال جامعه است.

در این نشست همچنین بر اهمیت اجرای کامل سیاست‌های حمایت از خانواده، ارتقای امید اجتماعی، تسهیل شرایط ازدواج، حمایت از والدین، افزایش آگاهی عمومی و تولید محتوای رسانه‌ای هدفمند تأکید شد.

نخستین میزگرد «سلامت و رسانه» در حالی به کار خود پایان داد که حاضران، استمرار این‌گونه نشست‌های تخصصی را گامی مؤثر برای ایجاد هم‌افزایی میان دانشگاه، رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی دانستند؛ تعاملی که می‌تواند زمینه‌ساز تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر و اجرای مؤثرتر سیاست‌های جوانی جمعیت در استان کردستان و کشور باشد.

کارشناسان حاضر در این نشست بر این باور بودند که آینده جمعیتی کشور، بیش از هر زمان دیگری نیازمند برنامه‌ریزی علمی، حمایت‌های اجتماعی، تقویت بنیان خانواده و مشارکت همه ارکان جامعه است و رسانه‌ها در این میان، نقشی بی‌بدیل در آگاهی‌بخشی، اصلاح نگرش‌ها و تبدیل سیاست‌های جمعیتی به گفتمانی عمومی و مطالبه‌ای اجتماعی بر عهده دارند.

انتهای خبر/