به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی کردتودی، دو هفته است که آب شرب شهر دهگلان با اختلال و قطعی مواجه شده است؛ موضوعی که اکنون دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک حادثه یا مشکل فنی مقطعی دانست، بلکه باید آن را از منظر مدیریت بحران، آینده‌نگری، پاسخگویی و حق مردم برای دسترسی به اطلاعات شفاف بررسی کرد.

متولیان آب استان، مسئولان شهرستانی و دیگر مدیران مرتبط، علت این وضعیت را مشکل در سامانه خط انتقال آب شرب از سد به دهگلان، به دلیل آلودگی و مسائل مرتبط با آن، عنوان کرده‌اند. از همان روزهای نخست نیز وعده داده شد که مشکل «فردا» برطرف خواهد شد؛ اما فردا آمد و رفت و مشکل همچنان باقی ماند و وعده‌ها از فردا به پس‌فردا منتقل شد.

حتی در برخی کانال‌های اطلاع‌رسانی و تبلیغاتی، به‌صورت دستوری اعلام شد که مشکل تا فردا حل خواهد شد؛ اما امروز، آن «فردای عزیز» همچنان نرسیده است.

مسئله فقط قطع آب نیست؛ مسئله نحوه مدیریت یک بحران و نحوه مواجهه با افکار عمومی است.

اکنون پرسش‌های جدی و قابل تأملی پیش روی مسئولان قرار دارد:

آیا پیش از اجرای سامانه انتقال آب از سد به شهر دهگلان، مطالعات لازم درباره پایداری و ریسک‌های این منبع انجام نشده بود؟

آیا پیش‌بینی احتمال آلودگی آب سد و ایجاد اختلال در سامانه انتقال، بخشی از برنامه‌ریزی‌های مدیریت تأمین آب شهر بوده است؟

بر اساس اطلاعات میدانی و مستندات موجود، دهگلان دارای حدود ۱۰ حلقه چاه آب شرب بوده است؛ چاه‌هایی که به تنهایی پاسخگوی نیاز کامل شهر نبوده‌اند و به همین دلیل، سامانه انتقال آب نیز به مجموعه تأمین آب اضافه شده است.

اگر چنین است، چرا در یک تا دو سال گذشته، همزمان با توسعه سامانه انتقال آب، برای تقویت منابع پشتیبان و حفر چاه‌های پدافندی و اضطراری برنامه‌ریزی جدی‌تری صورت نگرفت؟

طبیعی است که هر منبع آبی، به‌ویژه سدها و سامانه‌های انتقال، ممکن است در مقاطعی با آلودگی، نقص فنی یا شرایط پیش‌بینی‌نشده مواجه شوند. مدیریت صحیح دقیقاً برای همین شرایط است؛ برای روزهایی که شرایط عادی نیست.

این پرسش نیز باید پاسخ داده شود که آیا موضوع تأمین آب اضطراری دهگلان در جلسات پدافند غیرعامل، ستاد بحران و دیگر جلسات مرتبط با مدیریت بحران، به‌صورت جدی مورد بررسی قرار گرفته بود؟

اگر پاسخ مثبت است، خروجی این جلسات چه بوده و چرا امروز شهری با نیاز اولیه‌ای مانند آب شرب، پس از دو هفته همچنان با چنین وضعیتی مواجه است؟

مدیریت فقط اداره امور در روزهای عادی نیست. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های مدیریت، توانایی تصمیم‌گیری، پیش‌بینی و کنترل شرایط در زمان بحران است.

اما بخش دیگری از ماجرا که شاید به اندازه خود قطعی آب اهمیت داشته باشد، نحوه اطلاع‌رسانی و پاسخگویی مسئولان است.

مردم حق دارند بدانند مشکل دقیقاً چیست، چه میزان از زیرساخت آسیب دیده، منشأ آلودگی یا اختلال چه بوده، اقدامات انجام‌شده تاکنون چه نتایجی داشته و مهم‌تر از همه، برنامه عملیاتی برای بازگشت پایدار آب چیست؟

اعلام مکرر اینکه «فردا مشکل حل می‌شود»، بدون ارائه جزئیات فنی، زمان‌بندی روشن و توضیح درباره موانع موجود، نه‌تنها افکار عمومی را اقناع نمی‌کند، بلکه به مرور موجب کاهش اعتماد عمومی نیز خواهد شد.

وقتی یک نیاز اساسی و حیاتی شهروندان برای مدت طولانی دچار اختلال می‌شود، مطالبه‌گری رسانه‌ای نه‌تنها حق رسانه است، بلکه بخشی از وظیفه اجتماعی آن در قبال مردم محسوب می‌شود.

اینکه پس از یک هفته پیگیری، گفته شود «انتقاد و اطلاع‌رسانی هزینه دارد»، اگر چنین سخنی واقعاً مطرح شده باشد، خود نیازمند توضیح است. اطلاع‌رسانی شفاف، نقد منصفانه و مطالبه پاسخ از مسئولان، در ذات خود تهدید نیست؛ بلکه یکی از ابزارهای اصلاح امور و افزایش اعتماد عمومی است.

نظام جمهوری اسلامی با بیان نارسایی‌ها و نقد عملکرد مدیران آسیب نمی‌بیند؛ بلکه پنهان کردن مشکلات و بی‌پاسخ گذاشتن مطالبات مردم است که می‌تواند به سرمایه اجتماعی آسیب بزند.

رهبر انقلاب و رؤسای جمهور نیز بارها بر ضرورت بیان مشکلات، پذیرش کاستی‌ها و تلاش عملی برای رفع آنها تأکید کرده‌اند. بنابراین، انتظار مردم دهگلان نیز مطالبه‌ای فراتر از حل یک مشکل فنی نیست.

مردم می‌خواهند مسئولان در کنار آنان باشند، مشکل را صادقانه توضیح دهند، مسئولیت تصمیم‌ها را بپذیرند، راه‌حل ارائه کنند و تا بازگشت شرایط عادی، پاسخگو بمانند.

امروز مسئله دهگلان فقط این نیست که «آب چه زمانی وصل می‌شود؟ بلکه پرسش مهم‌تر این است که چرا شهری با منابع و زیرساخت‌های موجود، باید برای تأمین یکی از ابتدایی‌ترین نیازهای زندگی، دو هفته در انتظار بماند؟

و پرسش اساسی‌تر اینکه برای جلوگیری از تکرار چنین بحرانی، چه برنامه‌ای وجود دارد؟

مردم دهگلان حق دارند پاسخ این پرسش‌ها را شفاف، دقیق و بدون وعده‌های تکراری بشنوند. زیرا آب، موضوعی نیست که بتوان حل آن را از «امروز» به «فردا» و از «فردا» به «پس‌فردا» موکول کرد.

این بار، مردم منتظر یک «فردا» نیستند؛ منتظر پاسخ روشن و اقدام عملی‌ از طرف مسئولان هستند.

نویسنده: زاهد روشنی _ فعال اجتماعی