به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، فصل برداشت گندم برای کشاورز، پایان یک مسیر طولانی و پرهزینه است؛ مسیری که از ماه‌ها قبل با آماده‌سازی زمین آغاز می‌شود و تا زمان برداشت و تحویل محصول ادامه پیدا می‌کند.

اما وقتی کامیون‌ها گندم را از زمین خارج می‌کنند و محصول به مراکز خرید تحویل داده می‌شود، دغدغه کشاورز تمام نمی‌شود؛ دغدغه بزرگ‌تر از آنجا آغاز می‌شود: چه زمانی پول دسترنجش را دریافت خواهد کرد؟

این روزها گلایه گندمکاران کردستان، بیش از هر چیز به تأخیر در پرداخت مطالباتشان بازمی‌گردد، کشاورز محصولش را تحویل داده، اما همچنان باید برای دریافت بهای آن منتظر بماند؛ در حالی که هزینه‌های تولید، برخلاف مطالبات، منتظر نمی‌مانند.

کشاورز برای رسیدن به یک محصول، هزینه‌های متعددی را از جیب پرداخت می‌کند؛ از آماده‌سازی زمین و تهیه بذر گرفته تا کود، سم، سوخت، آبیاری، تعمیر و استهلاک ماشین‌آلات، هزینه کارگر و در نهایت برداشت و حمل محصول. افزایش هر یک از این هزینه‌ها، فشار بیشتری بر تولیدکننده وارد می‌کند و وقتی پرداخت بهای گندم با تأخیر همراه می‌شود، فشار اقتصادی آن چند برابر خواهد شد.

کشاورز چگونه باید دوباره تولید کند؟

مسئله فقط پولی نیست که گندمکار امروز طلب دارد؛ مسئله، سرمایه‌ای است که باید دوباره وارد چرخه تولید شود.

کشاورزی یک فعالیت فصلی و زنجیره‌ای است. کشاورز نمی‌تواند پس از تحویل گندم، کار را تعطیل کند و منتظر سال آینده بماند.

زمین باید آماده شود، نهاده‌ها تهیه شوند، بدهی‌ها تسویه شود و برای کشت بعدی برنامه‌ریزی کند، بسیاری از کشاورزان نیز بخشی از هزینه‌های فصل گذشته را با قرض، اعتبار یا فروش دارایی تأمین کرده‌اند و اکنون برای بازپرداخت آن تعهدات، چشم به پول گندم دوخته‌اند.

در چنین شرایطی، تأخیر در پرداخت مطالبات، صرفاً یک موضوع اداری یا مالی نیست؛ مستقیماً به توان تولیدکننده برای ادامه فعالیت مربوط می‌شود.

کشاورزی که هزینه‌های کاشت، داشت و برداشت را با قیمت‌های امروز پرداخت کرده، طبیعی است که انتظار داشته باشد بهای محصولش نیز در زمان مناسب به دستش برسد.

اگر این فاصله طولانی شود، قدرت خرید کشاورز کاهش پیدا می‌کند و بخشی از سرمایه‌ای که باید دوباره صرف تولید شود، از چرخه خارج می‌شود.

این مسئله در استانی مانند کردستان اهمیت بیشتری دارد؛ استانی که کشاورزی، به‌ویژه تولید گندم، بخش مهمی از اقتصاد روستایی آن را شکل می‌دهد و هزاران خانوار به طور مستقیم یا غیرمستقیم با این بخش در ارتباط هستند.

کردستان در تولید گندم کشور جایگاه نخست را دارد و این موضوع برای استان، یک ظرفیت مهم اقتصادی و کشاورزی محسوب می‌شود، اما پرسش اساسی اینجاست: چرا استانی که در تولید گندم در صف نخست قرار دارد، هنگام پرداخت مطالبات گندمکاران باید با چنین گلایه‌هایی روبه‌رو باشد؟این تناقض، بیش از آنکه یک مسئله آماری باشد، یک مسئله اقتصادی و اجتماعی است.

وقتی از کشاورز انتظار می‌رود تولید را افزایش دهد، زمین را حفظ کند، محصول باکیفیت تولید کند و در تأمین امنیت غذایی کشور نقش داشته باشد، باید در طرف دیگر این معادله نیز شرایطی فراهم شود که تولید برای او صرفه اقتصادی داشته باشد.

رتبه نخست تولید، نباید با انتظار طولانی همراه باشد

کشاورز از دولت و مسئولان انتظار ندارد که مشکلات طبیعی و هزینه‌های تولید یک‌شبه برطرف شود، آنچه گندمکاران می‌خواهند، روشن و قابل فهم است: پرداخت به‌موقع بهای محصولی که تحویل داده‌اند.

گندم، محصولی نیست که یک‌شبه به دست آمده باشد، پشت هر تن گندم، ماه‌ها تلاش، سرمایه‌گذاری، ریسک و نگرانی وجود دارد،‌کشاورز از زمان کاشت تا برداشت، همواره با خطر خشکسالی، کمبود یا گرانی نهاده‌ها، افزایش هزینه ماشین‌آلات، دستمزد و سوخت و نوسانات بازار مواجه است، بنابراین زمانی که محصول خود را تحویل می‌دهد، انتظار دارد حداقل از بابت دریافت بهای آن اطمینان داشته باشد.

تأخیر در پرداخت، برای کشاورز فقط به معنای چند روز یا چند هفته انتظار بیشتر نیست؛ گاهی به معنای عقب افتادن پرداخت بدهی‌ها، دشوار شدن تأمین نهاده‌های فصل بعد و کاهش توان مالی خانوار روستایی است.

از سوی دیگر، ادامه چنین وضعیتی می‌تواند انگیزه تولید را نیز تحت تأثیر قرار دهد،‌کشاورزی که برای تولید محصول هزینه زیادی متحمل شده اما در زمان دریافت پول با تأخیر مواجه می‌شود، طبیعی است که نسبت به آینده تولید با نگرانی بیشتری نگاه کند.

اگر قرار است کردستان همچنان یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید گندم کشور باقی بماند، حمایت از گندمکار نباید فقط به زمان اعلام خرید تضمینی یا آغاز برداشت محدود شود،‌حمایت واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که چرخه تولید تا دریافت کامل مطالبات، بدون وقفه و بلاتکلیفی طی شود.

اکنون مطالبه گندمکاران کردستانی روشن است؛ آنها محصول خود را تولید کرده و تحویل داده‌اند و انتظار دارند بهای آن در سریع‌ترین زمان ممکن پرداخت شود.

استانی که می‌تواند در تولید گندم کشور رتبه نخست را به دست آورد، شایسته آن است که گندمکارانش نیز در دریافت حق خود احساس بی‌توجهی واماندگی نکنند.

کشاورز نباید برای دریافت پول محصولی که ماه‌ها برای آن زحمت کشیده، در صف انتظار بماند. اگر قرار است کردستان در تولید اول باشد، نباید در پرداخت مطالبات گندمکاران آخر باشد.

این یک مطالبه صنفی صرف نیست؛ مسئله‌ای است که با معیشت روستاییان، استمرار تولید، اقتصاد کشاورزی و امنیت غذایی کشور گره خورده است، امروز گندمکار کردستانی بیش از هر چیز به یک پاسخ روشن نیاز دارد: طلب او چه زمانی پرداخت می‌شود؟

نویسنده: طاهره جلوخانی فعال رسانه کردستان