مردم از مشکلات روزمره می‌گویند

یکی از ساکنان نایسر در گفتگو با خبرنگار کردتودی، مهم‌ترین مشکل خانواده‌ها را فاصله میان محل زندگی و مراکز اصلی خدمات عنوان می‌کند و افزود: برای خیلی از کارهای روزمره باید به داخل شهر برویم؛ از درمان و خرید گرفته تا بعضی خدمات اداری و آموزشی.

وی عنوان داشت: وقتی وسیله شخصی نداشته باشی، رفت‌وآمد برای یک خانواده هزینه زیادی دارد، مخصوصاً خانواده‌هایی که چند فرزند دارند، بخش قابل توجهی از درآمدشان صرف کرایه و رفت‌وآمد می‌شود.

یکی دیگر از ساکنان این منطقه نیز با اشاره به وضعیت معابر و خدمات عمومی عنوان داشت: مشکلات فقط آسفالت یا خیابان نیست، مدرسه، فضای سبز، امکانات ورزشی و فرهنگی هم برای جمعیتی که اینجا زندگی می‌کند باید متناسب باشد.

این شهروند معتقد است توسعه جمعیتی منطقه از توسعه امکانات جلو زده و خاطر نشان کرد: وقتی جمعیت زیاد می‌شود اما خدمات به همان اندازه افزایش پیدا نمی‌کند، طبیعی است که مردم احساس کنند بین آنها و مرکز شهر تفاوت وجود دارد.

کمبود مدرسه؛ دغدغه خانواده‌ها

یکی از مهم‌ترین تبعات رشد جمعیت در مناطق کم‌برخوردار، فشار بر زیرساخت‌های آموزشی است، کمبود فضای آموزشی می‌تواند به افزایش تراکم کلاس‌ها، طولانی شدن مسیر رفت‌وآمد دانش‌آموزان و افزایش هزینه‌های خانواده‌ها منجر شود.

مادری که در یکی از مناطق پیرامونی سنندج زندگی می‌کند،در گفتگو با خبرنگار کردتودی گفت: برای خانواده‌ای که چند فرزند مدرسه‌ای دارد، رفت‌وآمد روزانه به مرکز شهر هم زمان می‌گیرد و هم هزینه، اما اگر مدرسه و امکانات آموزشی نزدیک محل زندگی باشد، فشار خیلی کمتر می‌شود.

این مسئله تنها به آموزش رسمی محدود نمی‌شود و دسترسی به کلاس‌های تقویتی، کتابخانه، مراکز فرهنگی و ورزشی نیز در کیفیت زندگی کودکان و نوجوانان اثرگذار است.

درمان؛ فاصله‌ای که برای بیمار مهم‌تر است

دسترسی به خدمات درمانی نیز یکی دیگر از دغدغه‌های ساکنان مناطق حاشیه‌ای است، فاصله جغرافیایی با مراکز اصلی درمانی، ضعف دسترسی به برخی خدمات و هزینه رفت‌وآمد، به‌ویژه برای سالمندان، بیماران و خانواده‌های کم‌درآمد، مشکلات بیشتری ایجاد می‌کند.

یکی از ساکنان نایسر در این‌باره بیان داشت: وقتی یک نفر بیمار باشد، دیگر نمی‌توانی بگویی فاصله چند کیلومتر است، باید سریع به درمان برسد، برای خیلی از خانواده‌ها رفتن و برگشتن به مرکز شهر خودش یک هزینه است.

حاشیه‌نشینی نتیجه یک مشکل واحد نیست

مسلم عباسی، از کارشناسان بهزیستی کردستان، در گفتگو با خبرنگار کردتودی افزود: فقر اقتصادی، کمبود امکانات آموزشی و بهداشتی، آب ناسالم و مسکن نامناسب را از جمله پیامدهای حاشیه‌نشینی است و عنوان کرد نایسر نمونه‌ای از بی‌برنامگی در توسعه شهری است.

این نگاه نشان می‌دهد حاشیه‌نشینی را نمی‌توان تنها با ساخت خیابان، آسفالت یا اجرای پروژه‌های عمرانی مدیریت کرد؛ چراکه ریشه‌های این پدیده با فقر، مهاجرت، اشتغال، مسکن و دسترسی نابرابر به خدمات عمومی گره خورده است.

در ادامه حسین رسولی، مدیرکل بهزیستی کردستان، نیز بر محدودیت منابع و اعتبارات در برابر گستره آسیب‌های اجتماعی تأکید کرده و خواستار همکاری دستگاه‌های فرهنگی و اجتماعی برای تمرکز بیشتر بر پیشگیری شده است.

بر این اساس، اگرچه پروژه‌های عمرانی برای بهبود شرایط ضروری هستند، اما بدون سیاست اجتماعی و برنامه پیشگیرانه، امکان بازتولید آسیب‌های اجتماعی در مناطق کم‌برخوردار همچنان وجود خواهد داشت.

مسکن ارزان، الزاماً به معنای زندگی ارزان نیست

صادق مالکیان کارشناس مسائل اجتماعی در ادامه بیان داشت: یکی از دلایل مهم گسترش سکونت در مناطق پیرامونی، پایین‌تر بودن هزینه مسکن نسبت به بخش‌های برخوردارتر شهر است؛ اما کارشناسان شهری معتقدند ارزان بودن خانه لزوماً به معنای کاهش هزینه زندگی نیست.

وی افزود: یک خانواده ممکن است برای خرید یا اجاره مسکن هزینه کمتری پرداخت کند، اما در مقابل، هزینه رفت‌وآمد روزانه، دسترسی به درمان، آموزش، خدمات فرهنگی و حتی زمان صرف‌شده برای رسیدن به محل کار می‌تواند افزایش پیدا کند، و در چنین شرایطی، محل زندگی عملاً بخشی از هزینه خانوار را تعیین می‌کند.

حمل‌ونقل؛ حلقه اتصال حاشیه به متن شهر

مالکیان در ادامه خاطر نشان کرد: حمل‌ونقل عمومی یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اتصال مناطق منفصل شهری به بدنه اصلی شهر است، ضعف این اتصال، ساکنان را با هزینه و زمان بیشتری برای دسترسی به خدمات و فرصت‌های شغلی مواجه می‌کند.

این کارشناس گفت: یک کارگر ساکن مناطق پیرامونی که هر روز برای رسیدن به محل کار مسافت زیادی را طی می‌کند، بخشی از درآمد و زمان خود را صرف رفت‌وآمد می‌کند؛ دانش‌آموز، سالمند و بیمار نیز بیش از سایر گروه‌ها از ضعف شبکه حمل‌ونقل آسیب می‌بینند.

وی بیان داشت: توسعه حمل‌ونقل عمومی در مناطق حاشیه‌ای صرفاً یک پروژه خدماتی نیست، بلکه بخشی از سیاست کاهش نابرابری شهری محسوب می‌شود.

اشتغال؛ حلقه مفقوده ساماندهی

مسئله اشتغال نیز ارتباط مستقیمی با حاشیه‌نشینی دارد. خانوارهایی که برای کاهش هزینه مسکن به مناطق پیرامونی می‌روند، اگر امکان دسترسی به فرصت‌های شغلی پایدار نداشته باشند، با چرخه‌ای از هزینه‌های جانبی مواجه می‌شوند.

به گفته رسول اکبری یکی از ساکنان نایسر که عنوان داشت: اگر کار نزدیک خانه باشد، خیلی از مشکلات کمتر می‌شود، اما وقتی محل کار داخل شهر باشد، هر روز باید هزینه رفت‌وآمد بدهیم و زمان زیادی را در مسیر باشیم.

این مسئله نشان می‌دهد سیاست مسکن و سیاست اشتغال را نمی‌توان جدا از یکدیگر دنبال کرد.

فرهنگ و اوقات فراغت؛ بخش فراموش‌شده توسعه

احمد رضایی کارشناس مسائل فرهنگی در این باره خاطر نشان کرد: در کنار مدرسه، درمان و اشتغال، امکانات فرهنگی و ورزشی نیز در کیفیت زندگی ساکنان مناطق کم‌برخوردار نقش مهمی دارند.

وی گفت: حاشیه شهر نباید به محلی برای اسکان جمعیتی تبدیل شود که تنها از خدمات اولیه برخوردار است، کودکان و نوجوانان ساکن این مناطق نیز به کتابخانه، سالن ورزشی، فرهنگسرا، سینما و دیگر فضاهای فرهنگی نیاز دارند.

این کارشناس بیان داشت: راه‌اندازی امکانات فرهنگی از جمله سالن‌های سینما در نایسر را می‌توان گامی در جهت کاهش بخشی از شکاف خدماتی دانست، اما استمرار چنین اقداماتی و توسعه متوازن آنها در کنار خدمات آموزشی، درمانی و ورزشی اهمیت بیشتری دارد.

مسئولان با یک مسئله چندلایه روبه‌رو هستند

در سال‌های گذشته، مسئولان استانی و شهری بارها نسبت به وضعیت حاشیه‌نشینی در سنندج هشدار داده‌اند و برای توسعه زیرساخت‌های مناطق منفصل شهری نیز اعتبارات و طرح‌هایی در نظر گرفته شده است.

با این حال، مسئله اصلی اکنون میزان اثربخشی و استمرار این اقدامات است. توسعه زیرساخت در نایسر و دیگر مناطق پیرامونی نیازمند برنامه‌ای مشخص برای زمین، مسکن، شبکه معابر، آب و فاضلاب، آموزش، درمان، حمل‌ونقل، فضای سبز، فرهنگ و اشتغال است.

نماینده ولی‌فقیه در کردستان نیز در سال ۱۴۰۳ حاشیه‌نشینی سنندج را معضلی جدی دانسته و بر ضرورت توجه به این مسئله تأکید کرده است.

این تأکیدها نشان می‌دهد حاشیه‌نشینی دیگر موضوعی فرعی در مدیریت شهری سنندج نیست، بلکه به یکی از مسائل اصلی آینده شهر تبدیل شده است.

حاشیه شهر، خارج از شهر نیست

واقعیت این است که نایسر، آساوله، حسن‌آباد، ننله و دیگر مناطق پیرامونی، بخشی از سنندج هستند و ساکنان آنها نیز به اندازه دیگر شهروندان حق برخورداری از خدمات عمومی دارند.

اگر ساماندهی حاشیه‌نشینی تنها به اجرای پروژه‌های عمرانی محدود شود، احتمال بازتولید مسئله در سال‌های آینده وجود خواهد داشت. رشد جمعیت، افزایش قیمت مسکن و مهاجرت می‌تواند دوباره ظرفیت زیرساختی مناطق پیرامونی را تحت فشار قرار دهد.

راهکار پایدار، نیازمند شناخت دقیق جمعیت، نیازسنجی محله‌به‌محله، تعیین بودجه مشخص، زمان‌بندی روشن و ارائه گزارش شفاف از میزان پیشرفت طرح‌هاست.

حاشیه‌نشینی در سنندج در نهایت مسئله «حق برخورداری برابر از شهر» است؛ حقی که فقط با داشتن یک سقف محقق نمی‌شود.

ساکن نایسر زمانی احساس می‌کند بخشی برابر از شهر است که فرزندش به مدرسه مناسب دسترسی داشته باشد، بیمار خانواده بتواند در زمان مناسب خدمات درمانی دریافت کند، مسیر رفت‌وآمدش به محل کار قابل دسترس باشد و کودک و نوجوانش بتواند از امکانات فرهنگی و ورزشی بهره‌مند شود.

سنندج زمانی می‌تواند از چرخه حاشیه‌نشینی عبور کند که توسعه شهر نه بر اساس فاصله جغرافیایی، بلکه بر مبنای عدالت در دسترسی به خدمات و فرصت‌های زندگی تعریف شود.

انتهای خبر /