به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کُردامروز»، تحولات اخیر در برخی شهرهای کشور بار دیگر نشان داد که فضای سیاسی و اجتماعی ایران در معرض مجموعه‌ای از فشارهای چندلایه و پیچیده قرار دارد فشارهایی که تنها از دل مسائل داخلی برنمی‌خیزد، بلکه نشانه‌های آشکاری از مداخله، هدایت و سازمان‌دهی بیرونی در آن قابل مشاهده است و این رخدادها بیانگر آن است که تحولات اجتماعی در ایران بیش از هر زمان دیگر در پیوند با رقابت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای قرار گرفته و به عرصه‌ای برای اعمال فشارهای سیاسی و رسانه‌ای تبدیل شده است.

گزارش‌های رسمی منتشرشده پس از این ناآرامی‌ها تصویری روشن‌تر از روند شکل‌گیری و گسترش این تحرکات ارائه می‌دهد تصویری که نشان می‌دهد این رخدادها نه‌تنها از مسیر طبیعی اعتراضات اجتماعی فاصله گرفته، بلکه در چارچوب یک برنامه‌ریزی گسترده‌تر و هدفمند دنبال شده است و این برنامه‌ریزی با هدف تأثیرگذاری بر ثبات داخلی، ایجاد اختلال در نظم اجتماعی و بهره‌برداری از شکاف‌های موجود در جامعه طراحی شده و در مراحل مختلف ناآرامی‌ها قابل ردیابی است.

بر اساس این گزارش‌ها، جریان‌های فعال در خارج از کشور طی هفته‌های گذشته با بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌های برون‌مرزی، شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای ارتباطی نوین تلاش کرده‌اند فضای داخلی ایران را تحت تأثیر قرار دهند و این فعالیت‌ها در قالب الگوی «فشار چندبعدی» قابل تحلیل است الگویی که در آن عملیات روانی، تحریک اجتماعی، برجسته‌سازی نارضایتی‌ها، ایجاد موج‌های مصنوعی در فضای مجازی و هدایت افکار عمومی به‌طور هم‌زمان و هماهنگ دنبال می‌شود و هدف این الگو تغییر جهت اعتراضات، تشدید فضای احساسی و سوق دادن تحولات به سمت بی‌ثباتی است.

در این چارچوب انتشار گسترده اخبار تأییدنشده، تولید محتوای احساسی و تحریک‌کننده، برجسته‌سازی تصاویر گزینشی از رخدادها و حذف واقعیت‌های میدانی بخشی از تلاش‌ها برای شکل‌دهی به یک روایت یک‌طرفه و جهت‌دار بوده است و این اقدامات با هدف ایجاد شکاف اجتماعی، تضعیف اعتماد عمومی و کاهش توان مدیریت داخلی صورت گرفته و در جریان ناآرامی‌ها به‌صورت گسترده مشاهده شده است.

هم‌زمان، برخی شبکه‌های رسانه‌ای فعال در خارج از کشور با ایجاد جریان‌های خبری هماهنگ تلاش کردند روایت واحدی از رخدادها ارائه دهند روایتی که با تمرکز بر بخش‌های محدود و حذف ابعاد گسترده‌تر ماجرا زمینه تحریک افکار عمومی را فراهم کند و این روایت‌سازی هدفمند بخشی از راهبردی است که در آن رسانه به ابزار اصلی برای شکل‌دهی به فضای روانی جامعه تبدیل می‌شود.

در کنار این فعالیت‌ها، برخی گروه‌های معارض و جریان‌های تجزیه‌طلب نیز با استفاده از فضای ایجاد شده کوشیدند اهداف سیاسی خود را دنبال کنند و این جریان‌ها با بهره‌گیری از مشکلات اقتصادی، شکاف‌های اجتماعی و نارضایتی‌های انباشته‌شده تلاش داشتند مسیر اعتراضات را به سمت بی‌ثباتی هدایت کنند و از ناآرامی‌ها به‌عنوان فرصتی برای فشار بر ساختارهای رسمی کشور استفاده کنند و این روند نشان می‌دهد که ناآرامی‌های اخیر تنها یک واکنش اجتماعی نبود، بلکه به بستری برای رقابت سیاسی و تلاش برای تغییر معادلات داخلی تبدیل شد.

مشکلات اقتصادی نیز در حساسیت فضای اجتماعی نقش تعیین‌کننده‌ای داشت افزایش فشارهای معیشتی، گرانی و شکاف طبقاتی، بستری فراهم کرد که برخی جریان‌های بیرونی از آن برای تحریک نارضایتی‌ها استفاده کنند.

 امنیت اقتصادی یکی از پایه‌های اصلی ثبات اجتماعی است و بی‌توجهی به آن می‌تواند زمینه‌ساز بهره‌برداری خارجی شود و از این منظر مسائل اقتصادی نه‌تنها یک چالش داخلی، بلکه یک نقطه آسیب‌پذیر در برابر فشارهای بیرونی محسوب می‌شود.

از سوی دیگر، اقوام و مذاهب مختلف کشور در حفظ انسجام ملی نقش مهمی ایفا کردند همراهی مردم مناطق مختلف به‌ویژه مناطق مرزی در مدیریت شرایط اخیر مانع از گسترش بی‌ثباتی شد و این همراهی به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های مهم اجتماعی کشور مورد توجه قرار گرفته است و این مشارکت نشان داد که علی‌رغم تلاش برخی جریان‌ها برای ایجاد شکاف قومی و مذهبی، پیوندهای اجتماعی و ملی در ایران همچنان از استحکام قابل‌توجهی برخوردار است.

 نهادهای مسئول با رصد دقیق تحرکات اقدامات لازم را برای کنترل شرایط و جلوگیری از گسترش ناآرامی‌ها انجام دادند و بر ضرورت توجه جدی به مسائل اقتصادی، تقویت امید اجتماعی و رسیدگی به مطالبات واقعی مردم تأکید شد تا زمینه سوءاستفاده جریان‌های بیرونی کاهش یابد.

نویسنده: محمد امامی فعال فرهنگی