امیرعلی کنعانی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی  پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، اظهار داشت: تحولات پرشتاب خاورمیانه در ماه‌های اخیر، آرایش سنتی قدرت در منطقه را با تغییراتی جدی روبه‌رو کرده است؛ تغییراتی که از تشدید رقابت ایران و رژیم صهیونیستی و نقش‌آفرینی آمریکا تا تلاش کشورهای عربی و ترکیه برای افزایش استقلال راهبردی خود را شامل می‌شود.

 کارشناس مسائل سیاسی، با اشاره به شرایط جدید منطقه بیان داشت: خاورمیانه دیگر در قالب یک رقابت ساده میان چند قدرت قابل تحلیل نیست و مجموعه‌ای از بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای همزمان در حال اثرگذاری بر معادلات سیاسی و امنیتی هستند.

 وی، افزود: ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی همچنان سه بازیگر مهم در معادلات امنیتی خاورمیانه به شمار می‌روند، اما در کنار آنها کشورهایی مانند عربستان سعودی و ترکیه نیز تلاش دارند جایگاه خود را در نظم آینده منطقه ارتقا دهند.

کنعانی با اشاره به تغییر رویکرد برخی کشورهای عربی، این روند را نشانه افزایش نگرانی‌ها درباره آینده امنیت منطقه دانست و افزود: کشورهای عربی در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند ضمن حفظ روابط راهبردی خود با آمریکا، ارتباطات سیاسی و امنیتی خود را با دیگر قدرت‌ها نیز توسعه دهند.

کنعانی گفت: در همین چارچوب، توافق دفاعی اخیر میان عربستان، ترکیه و پاکستان از جمله تحولاتی است که توجه تحلیلگران را به خود جلب کرده است و این توافق را می‌توان در چارچوب تلاش ریاض برای متنوع‌سازی شرکای امنیتی و افزایش ظرفیت بازدارندگی خود ارزیابی کرد.

 این کارشناس مسائل سیاسی خاطر نشان کرد: این تحولات الزاماً به معنای شکل‌گیری یک ائتلاف جدید علیه ایران یا آمریکا نیست، بلکه بیشتر بیانگر تلاش قدرت‌های منطقه‌ای برای افزایش قدرت مانور و کاهش آسیب‌پذیری در برابر بحران‌های احتمالی است.

وی در ادامه به جایگاه ایران در معادلات جدید اشاره کرد و گفت: موقعیت ژئوپلیتیکی، ظرفیت‌های دفاعی، منابع انرژی و نقش ایران در امنیت خلیج فارس موجب شده است ایران همچنان یکی از اضلاع اصلی معادلات منطقه‌ای باقی بماند و حذف آن از ترتیبات امنیتی خاورمیانه عملاً امکان‌پذیر نباشد.

کنعانی همچنین درباره نقش آمریکا در خاورمیانه بیان داشت: با وجود تغییراتی که در نحوه حضور واشنگتن در منطقه ایجاد شده، آمریکا همچنان از ظرفیت نظامی و سیاسی قابل توجهی برخوردار است و روابط امنیتی این کشور با کشورهای عربی و حمایت آن از رژیم صهیونیستی همچنان یکی از عوامل مهم تعیین‌کننده در معادلات منطقه محسوب می‌شود.

 وی افزود: تحولات اخیر نشان داده که کشورهای منطقه دیگر نمی‌خواهند تمام محاسبات امنیتی خود را به یک قدرت خارجی وابسته کنند، از همین رو، حرکت به سمت روابط چندجانبه و ایجاد گزینه‌های متنوع‌تر در سیاست خارجی و امنیتی در میان قدرت‌های منطقه‌ای افزایش یافته است.

 کنعانی با اشاره به سیاست خارجی ترکیه خاطر نشان کرد: ترکیه تلاش دارد همزمان روابط خود با آمریکا و ناتو را حفظ کند و در عین حال نفوذ منطقه‌ای خود را در سوریه، خلیج فارس و سایر پرونده‌های خاورمیانه افزایش دهد.

 این کارشناس، رقابت ترکیه و رژیم صهیونیستی بر سر نفوذ و تحولات سوریه نیز بخشی از همین آرایش جدید قدرت دانست و افزود: سوریه به یکی از عرصه‌های مهم رقابت میان بازیگران منطقه‌ای تبدیل شده و هرگونه تغییر در وضعیت این کشور می‌تواند بر موازنه قدرت در کل منطقه اثرگذار باشد.

کنعانی در جمع‌بندی تحولات اخیر، مهم‌ترین ویژگی نظم جدید خاورمیانه را سیال شدن ائتلاف‌ها و افزایش سیاست موازنه‌سازی بیان کرد و گفت: کشورها تلاش می‌کنند به جای قرار گرفتن کامل در یک بلوک، روابط خود را با چند قدرت حفظ کنند تا در برابر تحولات آینده گزینه‌های بیشتری داشته باشند.

وی بیان داشت: در چنین شرایطی نمی‌توان از پایان نقش آمریکا در خاورمیانه یا شکل‌گیری یک قدرت مسلط جدید سخن گفت؛ بلکه منطقه به سمت نظمی چندلایه حرکت می‌کند که در آن قدرت‌های بزرگ و بازیگران منطقه‌ای ناچار به تعامل، رقابت و مذاکره همزمان خواهند بود.

انتهای خبر/