به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «کردتودی»، تحولات رسانه‌ای و گسترش شبکه‌های اجتماعی در سال‌های اخیر، مناسبات اجتماعی را دگرگون کرده است؛ اما این دگرگونی بیش از آنکه به توسعه آگاهی یا تقویت گفت‌وگو منجر شود به شکل‌گیری نوعی زیست‌جهان نمایشی انجامیده است که در آن ظاهر بر حقیقت و داشته‌ها بر هویت غلبه یافته‌اند و جامعه امروز با پدیده‌ای روبه‌رو است که از سطح رفتارهای فردی فراتر رفته و به ساختارهای اجتماعی و روانی نفوذ کرده است.

نمایش تجملات، سبک زندگی لوکس و مصرف‌گرایی در فضای مجازی، یک رفتار ساده زینتی نیست؛ بلکه موتور محرکی است که احساس نابرابری نسبی را تشدید می‌کند.

در جامعه‌ای که بسیاری از افراد با چالش‌های اقتصادی مواجه‌اند، دیدن تصاویرِ بی‌وقفه از برگزاری مراسم‌های پرهزینه، خریدهای لوکس و برندمحوری، زمینه‌ساز مقایسه‌های بیرحمانه‌ای می‌شود که نه‌تنها واقعیت ندارند، بلکه برای بخش قابل‌توجهی از جامعه دست‌نیافتنی هستند.

 این فاصله میان واقعیت زیسته و تصویر ایده‌آل، باعث کاهش سلامت روان، شکل‌گیری فشارهای هویتی و ایجاد احساس ناکافی‌بودن در نسل جوان می‌شود.

چنین فشاری افراد را به سمت الگوهای مصرف نمایشی سوق می‌دهد؛ الگوهایی که پیامدهای آن صرفاً مالی نیست، بدهکاری برای خرید اقلام غیرضروری، جهیزیه‌های تجملی یا کالاهای لوکس در حقیقت پاسخ به یک نیاز واقعی نیست، بلکه تلاشی برای تطبیق با هنجارهای برساخته فضای مجازی است. 

این چرخه معیوب به تدریج ارزش‌های درونی همچون قناعت، همدلی، کیفیت روابط انسانی و رضایت درونی را تضعیف می‌کند و انسجام اجتماعی را در معرض خطر قرار می‌دهد.

به بیان دیگر آنچه در ظاهر یک انتخاب شخصی به نظر می‌رسد در سطح کلان تبدیل به یک پدیده اجتماعی می‌شود که شکاف نمادین طبقاتی را تعمیق و روابط انسانی را کم‌مایه می‌کند، جامعه‌ای که در آن موفقیت تنها با شاخص‌های مادی سنجیده شود، ناگزیر به سمت رقابت‌های فرسایشی و تنش‌های روانی سوق پیدا می‌کند.

نمایش‌زدگی و فرسایش آرام سرمایه‌های اجتماعی در عصر مجازی

لیلا احمدی مدرس سواد رسانه در گفتگو با خبرنگارپایگاه خبری تحلیلی کردتودی، با اشاره به پیامدهای فرهنگی و اجتماعی فضای مجازی اظهارداشت: سقوط ارزش‌ها در عصر نمایش و شبکه‌های اجتماعی به معنای کاهش کیفیت روابط انسانی و افزایش توجه به ظواهر است؛ جایی که مصرف‌گرایی و جلوه‌گری جای عمق، معنا و ارتباطات واقعی را گرفته است.

وی افزود: بازنمایی مداوم تجملات در فضای مجازی از عروسی‌های اشرافی در تالارهای مجلل تا نمایش خودروهای گران‌قیمت تنها یک رفتار سطحی نیست، بلکه عاملی اثرگذار در تشدید احساس نابرابری اجتماعی و مقایسه‌های مخرب میان افراد به‌شمار می‌آید.

این مدرس سواد رسانه بیان داشت: این ویترین‌های دیجیتال، معیار سنجش موفقیت را از دستاوردهای درونی و کارآمدی فردی به دارایی‌های مادی و برندهای لوکس تغییر داده‌اند در حالیکه نسل جوان که هویت اجتماعی‌اش در حال شکل‌گیری است، بیش از سایر گروه‌ها تحت فشار قرار دارد تا خود را با این استانداردهای تحمیلی هماهنگ نشان دهد.

احمدی با تاکید بر اینکه مقایسه دائمی زندگی واقعی با تصاویر آرمانیِ فضای مجازی، شکاف میان واقعیت و تصور مطلوب را عمیق‌تر می‌کند، ادامه داد: چنین روندی موجب افزایش استرس، کاهش رضایت از زندگی و حتی نارضایتی شغلی می‌شود، در نتیجه برخی افراد برای حفظ ظاهر مورد انتظار شبکه‌های اجتماعی به بدهکاری‌های غیرضروری روی می‌آورند؛ از جمله خرید جهیزیه‌های پرهزینه و اقلام لوکسی که هیچ تناسبی با نیازهای واقعی آن‌ها ندارد.

وی تصریح کرد: این رفتارها علاوه بر تحلیل سرمایه‌های شخصی، موجب کمرنگ‌شدن ارزش روابط عمیق انسانی و تضعیف انسجام اجتماعی می‌شود و شکاف‌های نمادین طبقاتی را بیش از پیش تشدید می‌کند.

احمدی در پایان خاطرنشان کرد: رهایی از این چرخه، نیازمند بازنگری در تعریف فردی از خوشبختی و موفقیت است و مصرف نمایشی تنها هزینه مالی ندارد؛ بلکه بار اجتماعی و روانی سنگینی بر افراد و جامعه تحمیل می‌کند که بسیار فراتر از ارزش واقعی کالاهاست.

انتهای خبر/