- گروه : فرهنگی
- شماره : 1270
مسجد از محراب تا میدان زندگی؛
روایت احیای قلب تپنده جامعه در عصر غفلت
از روزگار پیامبر اکرم (ص) تا روزهای پرالتهاب انقلاب اسلامی، مسجد نه فقط سقفی برای نماز، که ستونی برای ایستادن جامعه بوده است؛ کانونی که ایمان، عدالت، آگاهی و همبستگی در آن جان میگرفت.
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، از روزگار پیامبر اکرم(ص) تا انقلاب اسلامی، مسجد همواره به عنوان قلب تپندهٔ جامعه عمل کرده و نقشی تعیینکننده در تحولات تاریخی ایفا نموده است، اما در عصر حاضر، با وجود تمام ظرفیتهای بالقوه، بسیاری از مساجد به فضاهایی ساکن و محدود به اوقات نماز تبدیل شدهاند و از آن «کانون زندگی اجتماعی» که اسلام بر آن تأکید داشت، فاصله گرفتهاند.
این فاصلهگیری، بهویژه در میان جوانان، نگرانیبرانگیزتر است، نسل جدید، در جستوجوی فضاهایی است که هم پاسخگوی سؤالات عمیق وجودیاش باشد و هم زمینهساز روابط معنادار و سالم، اما اگر مسجد تنها به عنوان مکانی برای اقامهٔ نماز دیده شود، طبیعی است که جوانان که نیازمند گفتگو، یادگیری و مشارکت فعال هستند، به سمت فضاهای دیگری حرکت کنند که البته همیشه سالم یا سازنده نیستند، اینجا است که ضرورت «بازتعریف» نقش مسجد در جامعهٔ معاصر خود را نشان میدهد.
در گفتگوی تفصیلی با محمد کریمی فعال اجتماعی بیجار در مورد بازگشت به سنت نبوی و تجربههای زندگی شخصی، توضیح میدهد که چرا مسجد میتواند و باید قلب تپندهٔ جامعهٔ امروز باشد، او باور دارد که اگر مسجد به نقش اصلی خود بازگردد، نه تنها جوانان به آن بازمیگردند، بلکه جامعهٔ ما هوای تازهای از معنویت، همبستگی و پویایی را تجربه خواهد کرد.
کردتودی: آقای کریمی، شما در سالهای اخیر بهعنوان یکی از چهرههای فعال جوان در حوزهٔ فرهنگی و اجتماعی شهر بیجار شناخته میشوید، اخیراً نیز با عنوان «نهضت اجتماعی جوانان بیجار» فعالیتهایی را در مساجد آغاز کردهاید. چرا مسجد را بهعنوان محور اصلی این نهضت انتخاب کردید؟
محمد کریمی: پاسخ این سؤال در خود تاریخ اسلام نهفته است، مسجد تنها جایی برای اقامهٔ نماز نیست؛ بلکه از روزگار پیامبر اکرم (ص) همواره بهعنوان یک پایگاه جامع عمل کرده، مرکز آموزش، دادگاه عدالت، محل مشورت سیاسی، کارگاه تربیت اخلاقی و حتی پایگاه نظامی! در مدینهٔ منوره، مسجد النبی همهٔ این ابعاد را در خود جمع کرده بود.
اما امروز، متاسفانه، بسیاری از مساجد حتی در شهرهایی مثل بیجار که ریشهٔ دینی عمیقی دارد به فضاهایی محدود به اوقات نماز تبدیل شدهاند، ما معتقدیم که مسجد ظرفیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی عظیمی دارد که برای «شکوفایی» جامعهٔ امروز ضروری است، اگر این ظرفیتها بهفعلیت درآیند، جامعهٔ ما هوای تازهای را تجربه خواهد کرد.
کردتودی: آیا این نگاه، در فرهنگ عمومی مردم بهویژه جوانان ریشه دارد؟
کریمی: متأسفانه نه، هنوز مساجد بسیار زیادی وجود دارند که از این «ظرفیت طلایی» استفاده نمیکنند، جوانان جویای دانش و معرفت، مسجد را در فهرست مکانهای معتبر برای یادگیری نمیبینند.
آنها به دنبال فضاهایی هستند که هم پاسخگوی سؤالات وجودیشان باشد و هم فضایی برای تعامل سالم و معنادار فراهم کند، مسجد میتواند این فضا باشد اما باید خودش را بازسازی کند، نه با تغییر ذات، بلکه با بازگشت به نقش اصلیاش است.
کردتودی: منظورتان از «بازگشت به نقش اصلی» چیست؟
کریمی: یعنی مسجد باید دوباره به کانون فعالیتهای دینی، سیاسی و اجتماعی تبدیل شود.
باید جایی باشد که جوان بتواند دربارهٔ اقتصاد مقاومتی، اخلاق دیجیتال، حقوق شهروندی یا حتی روابط خانوادگی، با روحانیون و اندیشمندان گفتوگو کند، باید جایی باشد که کتابخانه، کارگاه مهارتآموزی، جلسهٔ مشاورهٔ خانواده و حتی فضایی برای بحثهای علمی و فلسفی داشته باشد.
اینها رویا نیست؛ اینها سنت نبوی است، پیامبر(ص) در مسجد، نه تنها نماز میخواند، بلکه داوری میکرد، سیاست تعیین میکرد، جوانان را تربیت مینمود و دشمن را شناسایی میکرد.
کردتودی: اما چگونه میتوان این تحول را در عمل رقم زد؟
کریمی: با نگاهی تازه و مشارکت جوانان، ما در «نهضت اجتماعی جوانان بیجار» سعی کردیم دقیقاً همین کار را بکنیم، مثلاً در مسجد جامع شهر، هفتهای یک جلسهٔ «گفتگوی جوان و روحانی» برگزار میکنیم که موضوعات روز جامعه از تورم تا روابط جنسیتی در آن مطرح میشود.
یا در مسجد امام حسن مجتبی(ع)، کارگاههای رایگان مهارتهای دیجیتال برای نوجوانان برگزار شده است، اینها فقط نمونههایی هستند، مهم این است که مسجد باید زنده باشد نه فقط در نماز جمعه، بلکه هر روز، هر ساعت است.
کردتودی: شما به «دوستان مسجدی» هم اشاره کردید، چرا این رابطه را ویژه میدانید؟
کریمی: به قول روایت نبوی، «أَخاً مُستَفاداً» یعنی برادری که از او بهره میبری در مسجد یافت میشود، من خودم تجربه کردهام، دوستانی که در مسجد با آنها آشنا شدم، از نابترین و خالصترین رفیقان جوانی بودهاند.
چرا؟ چون پیوندشان بر پایهٔ ایمان و هدف مشترک است، نه منافع یا تفریح. در دنیای امروز که روابط سطحی و مجازی غالب است، چنین دوستیهایی برای جوانان که در جستوجوی هویت و معنا هستند، نقطهٔ عطف زندگی محسوب میشوند.
مسجد میتواند فضایی برای شکلگیری چنین روابطی باشد، اگر ما آن را تنها به «فضای عبادی» محدود نکنیم.
کردتودی: آیا دولت یا نهادهای رسمی از این حرکت حمایت میکنند؟
کریمی: برخی مراجع بهویژه در حوزهٔ اوقاف و امور خیریه حمایتهای خوبی داشتهاند، اما هنوز بیشتر نهادها، مسجد را فقط بهعنوان «مرکز عبادی» میبینند.
ما نیاز داریم که سیاستگذاران، مسجد را بهعنوان یک نهاد توسعهای ببینند، نه صرفاً یک مکان مذهبی وقتی مسجد بتواند اشتغالزایی کند، اعتیاد را کاهش دهد، جوانان را از مهاجرت بازدارد و فضای امنی برای گفتگو فراهم کند، آنوقت است که واقعاً نقشش را ایفا کرده است.
کردتودی: پیام نهایی شما به مردم بهویژه جوانان چیست؟
کریمی: مسجد متعلق به همهٔ است، نه فقط به روحانیون، نه فقط به سالخوردگان، بلکه به جوانان، زنان، کارگران، دانشآموزان، اگر ما خودمان مسجد را زنده نکنیم، کسی جای ما این کار را نخواهد کرد.
بیایید مسجد را از فضایی ساکن و محدود، به قلب تپندهٔ جامعه تبدیل کنیم، چون مسجد، نه فقط برای نماز است؛ بلکه برای زندگی است.
کردتودی: امسال شاهد حوادث تأسفباری بودیم؛ از جمله آتشزدن چندین مسجد در برخی شهرها توسط اغتشاگران، این اقدامات نه تنها خسارت مادی بلکه ضربهٔ روحی عمیقی به جامعه وارد کرد، نظر شما به عنوان فعال جوان دربارهٔ این اتفاقات چیست؟
محمد کریمی: بله، آن روزها برای همهٔ ما سیاه بود، وقتی میدیدیم مسجد نه یک ساختمان، بلکه خانهٔ خدا، خانهٔ مردم، خانهٔ عدالت، در آتش میسوزد، احساس میکردیم گویی قلب جامعه دارد سوخته میشود.
اما همینجا است که جایگاه واقعی مسجد در تمدن اسلامی روشن میشود، دشمنان میدانند که اگر بخواهند جامعهٔ اسلامی را از ریشه بکنند، باید اول مسجد را هدف قرار دهند، چرا؟ چون مسجد تنها جای نماز نیست؛ مسجد مرکز هویت، مقاومت و وحدت است.
کردتودی: وقتی اغتشاگران مسجد را آتش میزنند، در واقع به تمام آن چیزهایی که مسجد نماد آن است، ایمان، همبستگی، عقلانیت، اخلاق و ولایت آتش میزنند؟
کریمی: تاریخ ثابت کرده که هر بار که مسجد را سوزاندهاند، جامعهٔ مسلمان نه تنها نابود نشده، بلکه با ایمانی مضاعف از آن خاکستر سر برآورده است، به یاد داشته باشیم که در انقلاب اسلامی، مساجد پایگاه اصلی مقاومت بودند و در دفاع مقدس، مساجد محل جذب و تربیت نیروهای رزمنده بودند.
امروز هم، اگر جامعهای بخواهد در برابر فتنهها ایستادگی کند، باید حول محور مسجد جمع شود.
کردتودی: اگر دشمن میخواهد مسجد را سوزاند، باید چه کرد؟
کریمی: باید برنامههای فرهنگی را گسترش دهیم، جلسات گفتگو را دو برابر و حتی کارگاههای آموزشی را به داخل حیاط مسجد آوردیم، چون فهمیدیم که پاسخ به آتش دشمن، آتش ایمان و فعالیت است، نه خاموشی و عقبنشینی.
مسجد، در حقیقت، آینهٔ جامعه است، اگر جامعهای زنده و پویا باشد، مسجدش هم زنده است؛ اگر جامعهای خاموش و منفعل باشد، مسجدش هم به سکوت میگراید.
اما وقتی جامعه بفهمد که مسجد فقط متعلق به گذشته نیست، بلکه ابزاری برای ساختن آینده است، دیگر هیچ آتشی نمیتواند آن را خاموش کند، به همین دلیل است که ما در «نهضت اجتماعی جوانان بیجار» تلاش میکنیم مسجد را از یک فضای عبادیِ منفعل، به یک کارخانهٔ تولید انسانهای آگاه، مسئولیتپذیر و ولایتمدار تبدیل کنیم.
باید بگویم کسانی که مسجد را میسوزانند، فکر میکنند با سوزاندن چند دیوار، ایمان مردم را از بین میبرند، اما آنها نمیدانند که مسجد در قلب مؤمنان ساخته میشود نه در آجر و گچ و تا زمانی که این مسجد درونی زنده باشد، هیچ نیرویی نمیتواند جامعهٔ اسلامی را از پای درآورد.
انتهای خبر/
لینک کوتاه خبر
نظر / پاسخ از
هنوز نظری ثبت نشده است. شما اولین نفری باشید که نظر میگذارید!
