به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی کرد امروز، شهرستان دهگلان و دشت حاصلخیز لیلاخ از مناطق مهم تولید محصولات کشاورزی در استان کردستان هستند، منطقه‌ای که سیب‌زمینی در آن، فراتر از یک محصول زراعی، به یکی از پایه‌های اقتصادی، اشتغال و معیشت خانوارهای روستایی تبدیل شده است.

لیلاخ، دشت حاصلخیز با ظرفیت تولید ملی
برآوردها نشان می‌دهد در سال جاری حدود ۱۶۵ تا ۱۷۰ هزار تن سیب‌زمینی در شهرستان دهگلان تولید شود، محصولی که علاوه بر تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی، ظرفیت عرضه به دیگر استان‌ها و صادرات به کشورهای همسایه را نیز دارد.

اهمیت این محصول تنها به میزان تولید محدود نمی‌شود، از آماده‌سازی زمین و کاشت گرفته تا آبیاری، برداشت، سورتینگ، بسته‌بندی، انبارداری و حمل‌ونقل، زنجیره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی به سیب‌زمینی وابسته است که برای نیروهای بومی و کارگران غیربومی فرصت اشتغال ایجاد می‌کند.

بااین‌حال، پرسش اساسی این است که آیا زیرساخت‌های موجود و حمایت دستگاه‌های مسئول، متناسب بااهمیت اقتصادی این محصول توسعه یافته‌اند؟

برداشت ۶۵ هزار تن، تولید ادامه دارد، مشکلات هم پابرجاست
مجتبی اسدی، معاون فنی جهاد کشاورزی شهرستان دهگلان، با اشاره به سطح زیر کشت این محصول اظهار کرد: بیش از سه هزار و ۸۰۰ هکتار از اراضی آبی شهرستان به کشت سیب‌زمینی اختصاص‌یافته است، تاکنون حدود ۳۵ درصد از محصول، معادل تقریبی ۶۵ هزار تن، برداشت شده و از این میزان نیز حدود ۱۴ هزار تن در سردخانه‌ها نگهداری و سورتینگ می‌شود.

اسدی با اشاره به متوسط عملکرد حدود ۴۲ تن در هکتار، پیش‌بینی کرد: تولید سیب‌زمینی شهرستان در سال جاری به حدود ۱۶۵ تا ۱۷۰ هزار تن برسد، بخشی از محصول برداشت‌شده نیز در انبارها نگهداری شده یا به دیگر شهرستان‌ها و بازارهای صادراتی انتقال یافته است.

موضوعی که نشان می‌دهد تولید سیب‌زمینی دهگلان، علاوه بر بازار محلی، در شبکه گسترده‌تری از تأمین و توزیع محصولات کشاورزی نقش دارد، اما در کنار این ظرفیت قابل توجه، مشکلات زیرساختی همچنان از دغدغه‌های جدی تولیدکنندگان است، مشکلاتی که اگر به‌موقع مدیریت نشوند، می‌توانند هزینه‌های تولید را افزایش دهند و سود نهایی کشاورزان را کاهش دهند.

۹ ساعت خاموشی، کشاورز چگونه آبیاری کند؟
یکی از مهم‌ترین مسائل مطرح‌شده از سوی کشاورزان، قطعی طولانی و مکرر برق چاه‌های کشاورزی است، موضوعی که به گفته تولیدکنندگان، برنامه آبیاری مزارع را مختل کرده و نگرانی‌هایی درباره کاهش عملکرد محصول به وجود آورده است.

معاون فنی جهاد کشاورزی دهگلان، با اشاره به خسارت‌های ناشی از خاموشی‌های سال گذشته، عنوان کرد: در سال جاری نیز قطعی‌های مکرر برق، به‌ویژه در دوره حساس رشد سیب‌زمینی، مشکلاتی برای کشاورزان ایجاد کرده است.

وی با اشاره به شرایط بحرانی منابع آبی دشت‌های قروه و دهگلان و کاهش شدید سطح آب‌های زیرزمینی، بر ضرورت کاهش خاموشی‌های چندساعته تأکید کرد تا کشاورزان بیش از این متحمل خسارت نشوند.

این اظهارات، ضرورت ایجاد هماهنگی میان مدیریت مصرف برق، حفاظت از منابع آب و حفظ تولید کشاورزی را برجسته می‌کند، چراکه از یک سو، محدودیت منابع زیرزمینی و لزوم جلوگیری از برداشت بی‌رویه آب جدی است و از سوی دیگر، اختلال در برنامه آبیاری می‌تواند هزینه‌های تولید را افزایش دهد.

در چنین شرایطی، انتظار می‌رود شرکت توزیع نیروی برق و دستگاه‌های مرتبط، درباره مبنای تعیین ساعات خاموشی، نحوه اجرای برنامه‌ها و امکان تنظیم خاموشی‌ها متناسب با نیازهای حساس زراعی، توضیحات روشنی ارائه کنند.

کشاورز دهرشیدی: یک دوره آبیاری حذف می‌شود
علی احمدی، کشاورز سیب‌زمینی‌کار ساکن روستای دهرشید، از کشت حدود ۱۵ هکتار سیب‌زمینی خبر داد و گفت تاکنون پنج هکتار از مزارع وی برداشت شده است.

او با اشاره به پایین‌بودن قیمت‌های فعلی محصول و تناسب‌نداشتن آن با زحمت و هزینه‌های تولید، اذعان داشت: به دلیل ضرورت نگهداری بهتر محصول و انجام عملیات سورتینگ، ناچار شده‌اند بخشی از سیب‌زمینی را انبار کنند،  محصول پس از تمیزشدن، برس‌خوردن و بسته‌بندی، به برخی استان‌های کشور و حتی کشورهای اطراف صادر می‌شود، بنابراین کیفیت محصول و امکان نگهداری مناسب آن، نقش مهمی در حفظ ارزش اقتصادی تولید دارد.

احمدی قطعی برق چاه‌های کشاورزی و مشکلات تأمین کود را از دغدغه‌های اصلی تولیدکنندگان دانست و توضیح داد: حذف یک دوره شش‌ساعته آبیاری می‌تواند بر رشد محصول و میزان برداشت اثر منفی بگذارد، فاصله معمول دوره‌های آبیاری حدود پنج تا شش روز است، وقتی مزرعه در زمان مقرر آب دریافت نمی‌کند، برنامه آبیاری به هم می‌ریزد و فاصله میان دوره‌های آب‌دهی افزایش می‌یابد.

این کشاورز همچنین خواستار حضور بیشتر کارشناسان جهاد کشاورزی در مزارع شد تا وضعیت کشت، نیازهای تغذیه‌ای گیاه و مشکلات تولیدکنندگان به‌صورت میدانی بررسی شود.

کود شیمیایی گران، هزینه‌ای که از توان کشاورز فراتر می‌رود
گرانی نهاده‌های کشاورزی، به‌ویژه کود شیمیایی، یکی دیگر از مشکلاتی است که تولیدکنندگان سیب‌زمینی در دهگلان مطرح می‌کنند.

علی احمدی معتقد است: هزینه بالای تهیه کود و دشواری تأمین نیازهای زراعی، فشار بیشتری بر کشاورزان وارد کرده است، کشاورزانی که هم‌زمان باید هزینه‌های کاشت، آبیاری، نیروی کار، برداشت، حمل‌ونقل و نگهداری محصول را تأمین کنند.

پیام احمدی، دیگر سیب‌زمینی‌کار ساکن روستای دهرشید، نیز با اشاره به افزایش ساعات خاموشی برق چاه‌های کشاورزی از شش ساعت در ابتدای تابستان به حدود ۹ ساعت در روز، خواستار رسیدگی جدی‌تر دستگاه‌های مسئول شد.

وی تأکید کرد: افزایش خاموشی‌ها بر کیفیت محصول اثر منفی می‌گذارد و می‌تواند برنامه کشت و برداشت کشاورزان را با دشواری روبه‌رو کند.

این کشاورز همچنین با اشاره به محدودبودن سهمیه کود شیمیایی گفت: اگرچه کود در بازار یافت می‌شود، قیمت‌های بالا تهیه آن را برای بسیاری از تولیدکنندگان دشوار کرده است.

در این میان، انتظار می‌رود جهاد کشاورزی درباره میزان سهمیه‌های تخصیصی، سازوکار توزیع نهاده‌ها، نحوه نظارت بر بازار و راهکارهای حمایت از تولیدکنندگان توضیح دهد، زیرا دسترسی به نهاده با قیمت متناسب، یکی از عوامل مؤثر بر استمرار تولید و حفظ توان اقتصادی کشاورزان است.

امور آب، ضرورت نظارت عادلانه و مدیریت منابع
موضوع مدیریت منابع آبی نیز در کنار برق و نهاده‌ها، از مسائل مهم مطرح‌شده در این گزارش است.

پیام احمدی از امور آب خواست بر اساس اسناد و مجوزهای قانونی، نظارت مؤثرتری بر میزان کشت و برداشت آب داشته باشد و با کشت‌های خارج از ضوابط برخورد کند، این مطالبه از آن جهت اهمیت دارد که کشاورزی منطقه به منابع آب زیرزمینی وابستگی دارد و کاهش این منابع، آینده تولید را نیز با خطر مواجه می‌کند.

البته مدیریت آب تنها به محدودکردن برداشت‌ها خلاصه نمی‌شود؛ اطلاع‌رسانی شفاف درباره سهمیه‌ها، نظارت یکسان بر بهره‌برداران، جلوگیری از برداشت غیرمجاز و هماهنگی با بخش کشاورزی برای تنظیم الگوی کشت، از اقداماتی است که می‌تواند به مدیریت پایدار منابع آب کمک کند.

در شرایط کم‌آبی، کشاورزان قانون‌مدار نیز باید بتوانند از ضوابط روشن و اجرای عادلانه مقررات اطمینان داشته باشند. از این رو، پاسخ‌گویی امور آب درباره نحوه نظارت و برنامه‌های مدیریت منابع زیرزمینی، بخشی از مطالبات جدی تولیدکنندگان منطقه است.

اشتغال ۶۵ هزار نفر/ روز، ظرفیتی که نباید نادیده گرفته شود
یکی از ابعاد مهم کشت سیب‌زمینی در دشت لیلاخ، ظرفیت اشتغال‌زایی آن است، بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این گزارش، مراحل کاشت، داشت، برداشت، سورتینگ و حمل‌ونقل این محصول، روزانه حدود ۶۵ هزار نفر/ روز اشتغال ایجاد می‌کند.

این ظرفیت، سیب‌زمینی را به یکی از فعالیت‌های مهم اقتصادی منطقه تبدیل کرده است، فعالیتی که می‌تواند زمینه کار برای جوانان و نیروهای بومی را فراهم کند و نیاز به مهاجرت شغلی را کاهش دهد.

پیام احمدی نیز با اشاره به حضور کارگران از شهرهای مختلف استان و خارج از استان برای برداشت محصول، معتقد است توسعه کشت سیب‌زمینی می‌تواند فرصت‌های شغلی بیشتری در شهرستان ایجاد کند، مشروط بر اینکه مشکلات تولید کاهش یابد و دستگاه‌های مسئول همکاری بیشتری داشته باشند.

با این وجود، افزایش تولید بدون توجه به وضعیت منابع آب، هزینه‌های نهاده‌ها، زیرساخت برق و ظرفیت بازار، نمی‌تواند راهکاری پایدار باشد، توسعه این بخش باید هم‌زمان با مدیریت منابع، کاهش هزینه‌های غیرضروری و تقویت زنجیره نگهداری و فروش محصول دنبال شود.

حمایت از کشاورز، حمایت از تولید است
سیب‌زمینی لیلاخ تنها محصولی برای عرضه در بازار نیست، پشت هر هکتار از این مزارع، سرمایه، زحمت، اشتغال و امید خانواده‌هایی قرار دارد که معیشتشان به کشاورزی وابسته است.

پیش‌بینی تولید ۱۶۵ تا ۱۷۰ هزار تن سیب‌زمینی در دهگلان، فرصتی ارزشمند برای اقتصاد شهرستان و استان کردستان به شمار می‌رود، اما حفظ این ظرفیت، بدون رسیدگی به مشکلات برق، مدیریت اصولی منابع آب، تأمین نهاده‌های کشاورزی و نظارت میدانی جهاد کشاورزی امکان‌پذیر نخواهد بود.

اکنون انتظار می‌رود شرکت توزیع نیروی برق، امور آب و جهاد کشاورزی با بررسی میدانی مشکلات، ارائه توضیحات شفاف و تدوین راهکارهای عملی، سهم خود را در حمایت از تولیدکنندگان ایفا کنند.

کشاورزان لیلاخ برای تولید بیشتر، به وعده‌های کلی نیاز ندارند، آن‌ها انتظار دارند آب، برق، نهاده و نظارت کارشناسی متناسب با شرایط واقعی تولید فراهم شود، حفظ دسترنج کشاورز، در نهایت به معنای حفاظت از اشتغال، اقتصاد منطقه و امنیت غذایی کشور است.

انتهای پیام/