به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی کرد امروز، بالغ بر ۶۰۰ هکتار زیر کشت خیار و پیش‌بینی برداشت ۳۰ هزار تن، اعداد از یک ظرفیت بزرگ کشاورزی در دهگلان حکایت دارند، اما پشت این آمار چشمگیر، روایت دیگری جریان دارد.

 روایتی از کشاورزانی که یک‌سو با خاموشی‌های چندساعته برق چاه‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند و سوی دیگر، محصول خود را بدون بهره‌مندی جدی از صنایع تبدیلی و ارزش افزوده، راهی بازار می‌کنند، منطقه لیلاخ به قطب تولید خیار برای کارخانه‌های خیارشور تبدیل شده، اما پرسش اساسی اینجاست، چرا سهم تولیدکننده از این زنجیره همچنان تا این اندازه محدود است؟!

 لیلاخ، قطب خیار، اما نه ارزش افزوده

 سال‌هاست دشت‌های منطقه لیلاخ در شهرستان دهگلان، در فصل کشت، رنگ دیگری به خود می‌گیرند، خیار، به یکی از محصولات شاخص این منطقه تبدیل شده و تولید آن نه‌تنها نیاز بخشی از بازار داخلی را تأمین می‌کند، بلکه محصول برداشت‌شده پس از سورت و جداسازی، به کارخانه‌های تولید خیارشور و نقاط مختلف کشور ارسال می‌شود و بخشی از آن نیز راهی کشورهای هم‌جوار می‌شود.

 عارف مفاخری، کارشناس جهاد کشاورزی شهرستان دهگلان اظهار داشت: سطح زیر کشت خیار در این شهرستان به بیش از ۶۰۰ هکتار رسیده و پیش‌بینی می‌شود امسال حدود ۳۰ هزار تن خیار از مزارع آبی منطقه لیلاخ برداشت شود.

 مفاخری توضیح داد: این اعداد در نگاه نخست، نشانه رونق یک محصول و موفقیت کشاورزان منطقه است، اما وقتی پای خود کشاورزان به میان می‌آید، تصویر چندان بی‌نقص نیست.

 ۶۰۰ هکتار کشت، اما ریسک همچنان بالاست

 شیخ اسماعیل مبارکی، کشاورز خیار کار ساکن روستای مبارک‌آباد کله‌ره‌ش، سال‌هاست بخشی از زمین خود را به کشت خیار اختصاص داده است، عنوان کرد: هر سال بیش از پنج هزار مترمربع از زمین‌هایش را زیر کشت این محصول می‌برد، اما امسال شرایط متفاوت بود، نگرانی از قطعی‌های مکرر برق باعث شد سطح زیر کشت را کاهش دهد و به سه هزار مترمربع بسنده کند.

 مبارکی ادامه داد: هشدارهایی درباره خاموشی‌های مکرر و احتمال اختلال در تأمین آب به کشاورزان داده شده بود، موضوعی که برای محصول خیار می‌تواند مستقیماً به کاهش کیفیت و افزایش خسارت منجر شود، خاموشی‌های چندساعته چاه‌های کشاورزی، ریسک تولید را بالا برده و حتی محصول برداشت‌شده نیز از آسیب در امان نمانده است.

 وی معتقد است در شرایط فعلی، بخشی از خیار برداشت‌شده سالم و بخش دیگر خراب می‌شود و در نهایت این کشاورز است که باید هزینه این خسارت را پرداخت کند.

 تانکر آب، راه‌حل یک کشاورز برای خاموشی

 در میان این چالش‌ها، مبارکی برای تأمین آب مزرعه خود راه دیگری را انتخاب کرده است، انتقال آب از چشمه‌ها با تانکر، این روش اگرچه راهکاری سنتی و پرزحمت به نظر می‌رسد، اما از نگاه او دست‌کم یک مزیت مهم دارد: وابستگی مزرعه به برق و چاه کشاورزی کاهش پیدا می‌کند.

 مبارکی اذعان کرد: با انتقال آب به‌وسیله تانکر، عملاً برق مصرفی مزرعه به صفر رسیده است، ضمن اینکه آب موردنیاز محصول از چشمه تأمین می‌شود و نیازی به استفاده از چاه وجود ندارد، اما آیا می‌توان این روش را برای صدها هکتار زمین کشاورزی و هزاران تن محصول، یک راهکار پایدار دانست؟ پاسخ روشن است: خیر!

 راهکار یک کشاورز برای عبور از بحران، نمی‌تواند جایگزین سیاست‌گذاری و زیرساخت مناسب در مقیاس منطقه‌ای شود.

 برداشت روزانه ۲۵۰ کیلو، داستان ادامه‌دار

 احمد مبارکی، دیگر کشاورز منطقه مبارک‌آباد، درباره روند تولید بیان کرد: کشت خیار از اواسط بهار آغاز می‌شود و برداشت محصول از اواخر تابستان شروع می‌شود، میزان برداشت به شرایط رشد محصول وابسته است، اما در برخی روزها میزان برداشت به حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم می‌رسد.

 مبارکی در ادامه تصریح کرد: این حجم تولید زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که آن را در کنار سطح زیر کشت منطقه قرار دهیم، صدها کشاورز و زمین‌های متعدد، در مجموع حجم قابل‌توجهی خیار تولید می‌کنند، محصولی که پس از برداشت باید سریعاً جمع‌آوری، سورت و روانه بازار شود.

 وی گفت: اینجا سرعت، کیفیت و زیرساخت، سه ضلع یک زنجیره به هم پیوسته‌اند، هر اختلال در یکی از این حلقه‌ها، می‌تواند مستقیماً به کاهش درآمد کشاورز منجر شود.

 خیار تولید می‌شود، ارزش افزوده کجا می‌رود؟

 مبارکی با اشاره به عدم بهره‌مندی از صنایع تبدیلی در منطقه تشریح کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های مطرح‌شده از سوی کشاورزان منطقه، نبود یا کمبود صنایع تبدیلی متناسب با ظرفیت تولید است، خیار لیلاخ به کارخانه‌های خیارشور ارسال می‌شود و در ادامه، محصولی باارزش اقتصادی بالاتر به بازار عرضه می‌شود، اما سهم منطقه تولیدکننده از این فرایند تا چه اندازه است؟

 مسئله فقط فروش خیار نیست، مسئله، زنجیره ارزش است

 مفاخری، کارشناس جهاد کشاورزی اعلام کرد: وقتی یک منطقه توان تولید ده‌ها هزار تن محصول را دارد، منطقی است که بخشی از فراوری، بسته‌بندی و ایجاد ارزش افزوده نیز در همان منطقه شکل بگیرد.

 وی در ادامه یادآور شد: ایجاد صنایع تبدیلی می‌تواند علاوه بر کاهش خام‌فروشی، زمینه اشتغال، افزایش درآمد محلی، کاهش ضایعات و تقویت قدرت چانه‌زنی کشاورزان را فراهم کند، در غیر این صورت، منطقه تولید می‌کند و مناطق دیگر فراوری و سود بیشتری از محصول می‌برند.

 خاموشی فقط برق را نمی‌برد

 خاموشی برق در بخش کشاورزی، صرفاً به معنای خاموش‌شدن یک پمپ آب نیست، برای کشاورزی که محصولش به آب مستمر و منظم نیاز دارد، قطعی برق می‌تواند زنجیره‌ای از مشکلات اعم از اختلال در آبیاری گرفته تا افت کیفیت محصول و افزایش ضایعات را ایجاد کند.

 در محصولی مانند خیار که زمان برداشت و کیفیت ظاهری آن اهمیت زیادی دارد، چنین اختلالاتی می‌تواند هزینه نهایی تولید را افزایش دهد، کشاورزی که برای هر هکتار زمین، هزینه بذر، کود، سم، نیروی کار، آب و حمل‌ونقل پرداخت کرده، در نهایت نمی‌تواند مسئولیت تمام ریسک‌های ناشی از زیرساخت را نیز به‌تنهایی بر دوش بکشد.

 یک فرصت اقتصادی که نباید از دست برود

 مبارکی، کشاورز خیار کار لیلاخی تأکید کرد: منطقه لیلاخ امروز یک مزیت روشن دارد و آن هم تولید قابل‌توجه خیار و دسترسی به بازار خیارشور است، اما تبدیل این مزیت به یک فرصت اقتصادی پایدار، نیازمند چیزی فراتر از افزایش سطح زیر کشت خواهد بود.

 وی متذکر شد: اگر تولید بیشتر شود، اما صنایع تبدیلی همگام با آن توسعه پیدا نکنند، خام‌فروشی ادامه خواهد داشت، اگر سطح زیر کشت‌افزایش یابد، اما برق و آب پایدار نباشد، ریسک تولید بالا می‌رود و اگر کشاورز همچنان مجبور باشد محصول خود را در کوتاه‌ترین زمان ممکن و بدون قدرت چانه‌زنی کافی بفروشد، افزایش تولید لزوماً به معنای افزایش درآمد او نخواهد بود.

 اینجاست که یک سؤال جدی مطرح می‌شود، آیا لیلاخ قرار است فقط تولیدکننده خیار باقی بماند یا می‌تواند به قطب کامل زنجیره تولید، فراوری و صادرات تبدیل شود؟ پاسخ این پرسش، به تصمیم‌هایی بستگی دارد که امروز برای زیرساخت‌های فردای منطقه گرفته می‌شود.

 از مزرعه تا بازار، حلقه گمشده کجاست؟

 خیار لیلاخ ظرفیت تبدیل‌شدن به یک برند منطقه‌ای را دارد، محصولی که می‌تواند علاوه بر تأمین نیاز کارخانه‌های خیارشور، زمینه ایجاد صنایع بسته‌بندی و فراوری را نیز فراهم کند، اما این اتفاق بدون سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی رخ نمی‌دهد.

 کشاورز زمانی انگیزه افزایش تولید خواهد داشت که بداند محصولش بازار مطمئن دارد، آب و برق پایدار در اختیارش است، امکان نگهداری و فراوری محصول وجود دارد و سهم مناسبی از ارزش نهایی کالا نصیب او می‌شود، در غیر این صورت، افزایش تولید ممکن است تنها به افزایش حجم خام‌فروشی منجر شود.

 تحلیل خبرنگار...

 لیلاخ امروز با بیش از ۶۰۰ هکتار سطح زیر کشت و پیش‌بینی برداشت ۳۰ هزار تن خیار، ظرفیت بزرگی در اقتصاد کشاورزی دهگلان دارد، اما این ظرفیت هنوز به طور کامل به ثروت و ارزش افزوده محلی تبدیل نشده است.

 مسئله فقط تولید بیشتر نیست، مسئله این است که کشاورز از تولید خود چقدر سهم می‌برد، حل مشکل خاموشی‌های مکرر، توسعه صنایع تبدیلی، کاهش خام‌فروشی و ایجاد زنجیره‌ای منسجم از مزرعه تا بازار، می‌تواند خیار لیلاخ را از یک محصول پرفروش به موتور محرک اقتصاد منطقه تبدیل کند.

 در غیر این صورت، ممکن است خیارها همچنان از دشت‌های لیلاخ خارج شوند، اما بخش مهم‌تری از سود، همچنان جایی دورتر از مزرعه باقی بماند.

 انتهای پیام/