به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی کرد امروز، مراتع از مهم‌ترین سرمایه‌های طبیعی مناطق روستایی به شمار می‌روند، سرمایه‌هایی که علاوه بر تأمین علوفه دام، در حفاظت از خاک، حفظ تنوع زیستی و پایداری فعالیت‌های کشاورزی و دامداری نقش مهمی دارند.

بذر امید در مراتع لیلاخ، مشارکت مردم برای احیای طبیعت

در شهرستان دهگلان و دشت حاصلخیز لیلاخ نیز که بخش مهمی از معیشت مردم به کشاورزی و دامپروری وابسته است، احیای مراتع و حفاظت از پوشش گیاهی اهمیت ویژه‌ای دارد.

در همین راستا، اهالی روستای اخی‌کمال با همراهی انجمن‌ها و تشکل‌های محیط‌زیستی و حمایت اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان دهگلان، اجرای طرح کپه‌کاری را برای احیای بخشی از مراتع منطقه آغاز کرده‌اند، اقدامی که هدف آن تقویت پوشش گیاهی، جلوگیری از فرسایش خاک و بازگرداندن گونه‌های گیاهی سازگار با شرایط اقلیمی منطقه است.

کپه‌کاری، راهکاری برای بازگرداندن حیات به مراتع

لیلا کریمی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان دهگلان، با اشاره به اهداف اجرای این طرح اظهار کرد: کپه‌کاری در راستای احیای مراتع، حفظ پوشش گیاهی و صیانت از خاک انجام می‌شود و هدف اصلی آن، بهبود وضعیت مراتع و افزایش ظرفیت تولید علوفه است.

کریمی عنوان کرد: اجرای موفق چنین طرح‌هایی به همکاری و مشارکت مردم و بهره‌برداران وابسته است، چراکه حفاظت از منابع طبیعی بدون احساس مسئولیت عمومی و همراهی جوامع محلی امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی با تأکید بر اهمیت حفاظت از منابع طبیعی برای نسل‌های آینده بیان کرد: در روستای اخی‌کمال، باتوجه‌به اجرای طرح مرتع‌داری، پیش‌بینی شده است که عملیات احیا در سطح ۱۰ هکتار انجام شود تا زمینه تقویت پوشش گیاهی، حفاظت از خاک و افزایش توان تولیدی مرتع فراهم شود.

به گفته رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری دهگلان، منابع طبیعی سرمایه‌ای ارزشمند برای نسل‌های آینده است و حفاظت از آن نیازمند برنامه‌ریزی، آموزش و مشارکت مستمر مردم خواهد بود.

حمایت منابع طبیعی از روستاهای متقاضی احیای مراتع

یکی از نکات مهم در اجرای طرح‌های احیای مراتع، فراهم‌کردن زمینه مشارکت روستاییان و بهره‌برداران است، موضوعی که می‌تواند به افزایش اثربخشی اقدامات حفاظتی و استمرار فعالیت‌ها در سال‌های آینده کمک کند.

کریمی با اعلام آمادگی اداره منابع طبیعی برای حمایت از روستاهای متقاضی گفت: هر روستایی که متقاضی بهره‌مندی از طرح‌های مرتع‌داری باشد، می‌تواند به اداره منابع طبیعی مراجعه کند و از حمایت‌های پیش‌بینی‌شده، از جمله دریافت آبشخور فلزی و بذر رایگان و همچنین مشاوره‌های تخصصی بهره‌مند شود.

این حمایت‌ها می‌تواند فرصت مناسبی برای روستاهایی باشد که بخشی از مراتع آن‌ها بر اثر کمبود بارندگی، فشار چرای دام یا سایر عوامل محیطی، توان تولیدی خود را ازدست‌داده‌اند.

البته موفقیت این اقدامات تنها به تأمین بذر و اجرای عملیات اولیه محدود نمی‌شود، بلکه مراقبت از عرصه‌های احیاشده، مدیریت اصولی چرای دام و ارزیابی مستمر وضعیت پوشش گیاهی نیز در دستیابی به نتایج پایدار اهمیت دارد.

بذرهای سازگار، فرصتی برای تقویت پوشش گیاهی

در اجرای طرح کپه‌کاری اخی‌کمال، انتخاب گونه‌های گیاهی متناسب با شرایط اقلیمی منطقه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا استفاده از گونه‌های مناسب می‌تواند به افزایش تولید علوفه و حفاظت بهتر از خاک کمک کند.

ژیلا سعیدی، یکی از اعضای تشکل تخصصی لیلاخ سبز با اشاره به گونه‌های مورداستفاده در این طرح، از اسپرس و آدروپیرون دزرتوروم به‌عنوان بذرهای موردتوجه نام برد و افزود: اسپرس که در زبان کردی منطقه با نام «خاشه» شناخته می‌شود، از خانواده بقولات و گیاهی چندساله است، این گیاه در صورت برخورداری از شرایط مناسب رشد و مدیریت صحیح، می‌تواند در تأمین علوفه دام نقش مؤثری داشته باشد، اسپرس از ارزش غذایی مناسبی برخوردار است و می‌تواند برای تغذیه دام‌های شیری و گوشتی مفید باشد.

سعیدی در ادامه اذعان داشت: آدروپیرون دزرتوروم نیز از گیاهان چندساله خانواده گندمیان است که در برنامه‌های احیای مراتع موردتوجه قرار می‌گیرد، استفاده ترکیبی از گونه‌های سازگار، در صورت تناسب با شرایط خاک، اقلیم و مدیریت مرتع، می‌تواند به بهبود پوشش گیاهی و افزایش تولید علوفه کمک کند.

پوشش گیاهی مناسب همچنین با کاهش برخورد مستقیم قطرات باران با خاک و محدودکردن رواناب، در کاهش فرسایش خاک نقش دارد، موضوعی که برای حفاظت از منابع طبیعی دشت لیلاخ اهمیت فراوانی دارد.

حفاظت از عرصه‌های احیاشده، شرط موفقیت طرح

اجرای عملیات کپه‌کاری، نقطه آغاز احیای مرتع است، اما تداوم نتایج آن به مراقبت و حفاظت از گیاهان تازه‌رویش‌یافته وابسته خواهد بود.

بهزاد محمدی، یکی از فعالان حاضر در این طرح با تأکید بر ضرورت همکاری اهالی روستا تأکید کرد: حفاظت از اراضی پس از اجرای عملیات و در سال‌های بعد، به‌ویژه در دوره استقرار گیاهان، اهمیت زیادی دارد، اگر مردم و بهره‌برداران با یکدیگر همکاری کنند و از واردشدن فشار بیش از ظرفیت به عرصه‌های احیاشده جلوگیری شود، امکان حفظ پوشش گیاهی و بهره‌برداری پایدار از مراتع افزایش خواهد یافت.

از این منظر، مشارکت مردم تنها به حضور در زمان کاشت بذر محدود نمی‌شود، بلکه مراقبت از گیاهان، مدیریت چرای دام و جلوگیری از تخریب عرصه‌ها نیز بخش جدایی‌ناپذیر این مسئولیت جمعی است.

دامداری اخی‌کمال و نگرانی از کاهش پوشش گیاهی

حاج عبدالله احمدیان، کشاورز و دامدار ساکن روستای اخی‌کمال، با اشاره به جایگاه دامداری در اقتصاد روستا بیان نمود: دامداری در این روستا رواج زیادی دارد و بخش مهمی از فعالیت و معیشت اهالی به این حرفه وابسته است، بااین‌حال، در سال‌های اخیر شرایط جغرافیایی و کاهش بارندگی بر وضعیت فعالیت‌های دامداری تأثیر گذاشته است.

احمدیان با اشاره به ناکافی بودن بارندگی‌ها اضافه کرد: از اجرای این طرح در گذشته اطلاع نداشته و معتقدم آگاهی‌رسانی به‌موقع می‌تواند زمینه مشارکت زودتر مردم را فراهم کند.

این اظهارات بار دیگر اهمیت اطلاع‌رسانی و آموزش روستاییان درباره برنامه‌های حمایتی منابع طبیعی را نشان می‌دهد، زیرا دسترسی به اطلاعات و آگاهی از ظرفیت‌های موجود می‌تواند مشارکت مردم را افزایش دهد.

خبات مرادیان، از فعالان منابع طبیعی روستای اخی‌کمال نیز با اشاره به وسعت مراتع این روستا تصریح کرد: اخی‌کمال حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هکتار مرتع دارد و تعداد زیادی از اهالی آن به دامداری مشغول هستند کاهش بارندگی موجب ازبین‌رفتن بخشی از گونه‌های گیاهی شده و اکنون با کمک منابع طبیعی تلاش می‌کنیم گونه‌های آسیب‌دیده را احیا کنیم.

آموزش و ترویج، حلقه تکمیل‌کننده حفاظت از طبیعت

دکتر حامد کریمی، مسئول ترویج منابع طبیعی شهرستان دهگلان، آموزش و ترویج را از مهم‌ترین اقدامات این اداره دانست و تشریح کرد: هدف از آموزش، آشناکردن مردم باارزش منابع طبیعی و اهمیت انتقال این سرمایه به نسل‌های آینده است، منابع طبیعی برای دستیابی به توسعه پایدار در شهرستان، با جدیت فعالیت می‌کند.

وی در ادامه یادآور شد: آموزش بهره‌برداران درباره ظرفیت مراتع، شیوه‌های صحیح چرای دام، حفاظت از خاک و ضرورت مراقبت از پوشش گیاهی می‌تواند در کنار حمایت‌های فنی و تأمین بذر، به موفقیت بیشتر برنامه‌های احیا کمک کند.

احیای مراتع با همراهی مردم ماندگار می‌شود

طرح کپه‌کاری در روستای اخی‌کمال را می‌توان گامی در مسیر حفاظت از منابع طبیعی و تقویت ظرفیت‌های زیست‌محیطی و اقتصادی دشت لیلاخ دانست، اقدامی که تحقق اهداف آن به استمرار همکاری مردم، حمایت دستگاه‌های متولی و مراقبت از عرصه‌های احیاشده وابسته است.

مراتع سالم، پشتوانه دامداری پایدار، حفاظت از خاک و حفظ سرمایه‌های طبیعی منطقه‌اند، اگر آموزش، مشارکت مردمی و مدیریت اصولی در کنار یکدیگر قرار گیرند، می‌توان امیدوار بود که این تلاش‌ها به احیای تدریجی مراتع و انتقال طبیعتی سالم‌تر به نسل‌های آینده منجر شود.