به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»،جهان، پیش از آنکه در هیاهوی شهرها و ازدحام خیابان‌ها معنا پیدا کند، در سکوت دلنشین قصه‌ای آغاز می‌شود که مادری برای کودک خود می‌خواند؛ در شعری که لبخند را بر لبان کودکی می‌نشاند و در کتابی که پنجره‌ای رو به دنیای خیال، دانایی و امید می‌گشاید.

 تاریخ هر ملت را تنها در اسناد و بناهای تاریخی آن نمی‌توان جست‌وجو کرد؛ بخشی از هویت فرهنگی ملت‌ها در داستان‌هایی نهفته است که کودکانشان با آن بزرگ می‌شوند و ارزش‌هایی که از خلال واژه‌ها در جان آنان ریشه می‌دواند.

از همین رو، ادبیات کودک و نوجوان، نه شاخه‌ای حاشیه‌ای از فرهنگ، بلکه زیربنای توسعه فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی هر جامعه‌ای به شمار می‌رود.

هجدهم تیرماه که در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به نام روز ادبیات کودک و نوجوان نام‌گذاری شده است، تنها یک مناسبت فرهنگی نیست؛ فرصتی ارزشمند برای بازاندیشی در جایگاه کتاب و ادبیات در تربیت نسلی است که آینده این سرزمین را خواهد ساخت.

 این روز، یادآور مسئولیت مشترک نویسندگان، شاعران، تصویرگران، مترجمان، ناشران، معلمان، کتابداران، خانواده‌ها و همه دغدغه‌مندان فرهنگ است؛ کسانی که هر یک به سهم خود، چراغ دانایی را در مسیر کودکان و نوجوانان روشن نگاه می‌دارند.

ادبیات کودک، هنر ساده‌نویسی نیست؛ هنر درست اندیشیدن برای مخاطبی است که جهان را بی‌واسطه، صادقانه و سرشار از شگفتی می‌بیند.

نویسنده کودک باید بتواند مفاهیم عمیق انسانی را در لباسی از لطافت، تخیل و زیبایی عرضه کند؛ بی‌آنکه مخاطب را خسته یا از حقیقت دور سازد.

 هر داستان کودکانه، اگر با شناخت و مسئولیت نوشته شود، می‌تواند بذر مهربانی، صداقت، عدالت، احترام، همدلی و امید را در ذهن و دل نسل آینده بکارد، به همین دلیل، بسیاری از پژوهشگران علوم تربیتی، ادبیات کودک را نخستین مدرسه غیررسمی آموزش مهارت‌های زندگی می‌دانند.

در دنیای امروز که کودکان و نوجوانان بیش از هر زمان دیگری در معرض انبوهی از پیام‌های رسانه‌ای، بازی‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته‌اند، نقش کتاب و ادبیات بیش از گذشته اهمیت یافته است.

رسانه‌های نوین، اگرچه فرصت‌های فراوانی برای آموزش و ارتباط فراهم کرده‌اند، اما هیچ‌یک جایگزین تجربه عمیق و ماندگار مطالعه کتاب نمی‌شوند.

کتاب قدرت تمرکز را افزایش می‌دهد، تخیل را پرورش می‌بخشد، دایره واژگان را گسترش می‌دهد و توانایی تحلیل، گفت‌وگو و حل مسئله را در کودکان تقویت می‌کند.

کودکی که با کتاب انس می‌گیرد، جهان را دقیق‌تر می‌بیند، انسان‌ها را بهتر درک می‌کند و در برابر آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی، آگاهانه‌تر تصمیم می‌گیرد.

نام‌گذاری هجدهم تیرماه، همچنین ادای احترام به تلاش‌های خستگی‌ناپذیر زنده‌یاد است؛ نویسنده‌ای که با آثاری ماندگار، به‌ویژه ، ادبیات کهن فارسی را با زبانی روان و دلنشین به نسل کودک و نوجوان معرفی کرد و الگویی ماندگار در ادبیات کودک ایران بر جای گذاشت. نام او، یادآور این حقیقت است که گاهی یک قلم می‌تواند نسل‌های متوالی را با فرهنگ، اخلاق و هویت ملی پیوند بزند.

با این حال، ادبیات کودک امروز با چالش‌هایی نیز روبه‌رو است؛ از کاهش سرانه مطالعه و افزایش هزینه تولید کتاب گرفته تا تغییر ذائقه مخاطبان و رقابت شدید با رسانه‌های دیداری و فضای مجازی.

عبور از این چالش‌ها، نیازمند نگاهی راهبردی و حمایت مستمر از نویسندگان، ناشران و فعالان این حوزه است. توسعه کتابخانه‌های عمومی و مدرسه‌ای، حمایت از تولید آثار فاخر، تقویت جشنواره‌های تخصصی، معرفی کتاب‌های برگزیده، بهره‌گیری از ظرفیت مدارس و رسانه‌ها برای ترویج فرهنگ مطالعه و فراهم کردن دسترسی برابر کودکان مناطق کم‌برخوردار به کتاب، از جمله اقداماتی است که می‌تواند آینده ادبیات کودک را روشن‌تر سازد.

در این میان، نقش خانواده‌ها بیش از هر نهاد دیگری تعیین‌کننده است،‌هیچ برنامه فرهنگی، جای لحظه‌ای را که پدر یا مادری کتابی را برای فرزند خود ورق می‌زند و قصه‌ای را با عشق روایت می‌کند، پر نخواهد کرد.

علاقه به مطالعه، بیش از آنکه آموزش داده شود، از رفتار بزرگ‌ترها آموخته می‌شود. کودکی که کتاب را در دستان والدین خود ببیند، کتاب را بخشی طبیعی از زندگی خواهد دانست.

روز ادبیات کودک و نوجوان، بیش از آنکه مناسبتی برای تبریک باشد، فرصتی برای مسئولیت‌پذیری است؛ فرصتی برای آنکه از خود بپرسیم سهم ما در ساختن آینده فرهنگی این سرزمین چیست.

اگر آینده را سرمایه‌ای ملی می‌دانیم، باید بدانیم این سرمایه، امروز در کلاس‌های درس، کتابخانه‌ها، اتاق‌های کوچک کودکان و میان صفحات کتاب‌هایی شکل می‌گیرد که با عشق، اندیشه و مسئولیت نوشته شده‌اند.

بیاییم هجدهم تیرماه را تنها در تقویم مرور نکنیم؛ آن را بهانه‌ای برای هدیه دادن کتاب، قصه خواندن برای کودکان، حمایت از نویسندگان و ناشران این حوزه و گسترش فرهنگ مطالعه قرار دهیم،‌ زیرا آینده ایران، پیش از آنکه در برنامه‌های توسعه نوشته شود، در ذهن کودکانی ساخته می‌شود که با کتاب، اندیشیدن را می‌آموزند و با ادبیات، انسان بودن را تجربه می‌کنند.

یادداشت طاهره جلوخانی فعال رسانه