به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، تاریخ چند دهه‌ای گروهک حزب دموکرات کردستان ایران، بیش از آنکه روایتی از یک جریان سیاسی باشد، کارنامه‌ای سیاه و نحس برای مردم مناطق کردنشین است

یک کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفتگویی به مناسبت سالروز تأسیس این گروهک، به کالبدشکافی هزینه‌های گزاف و ویرانی‌هایی می‌پردازد که سایه شوم مبارزات مسلحانه و بازی‌های سیاسی این جریان بر سر امنیت، اقتصاد و آرامش مردم عادی انداخته است.

این کارشناس با عبور از روایت‌های شعارزده، نشان می‌دهد که چگونه گره خوردن مسیر این گروهک با اسلحه و بیگانگان، تنها برای مردم کردستان «نحسی» و شومی به همراه داشته است؛ از محرومیت مناطق مرزی از توسعه و فرار سرمایه‌گذاری، تا خانواده‌های بی‌گناهی که تاوان بلندپروازی‌های فرماندهان را با خون عزیزانشان و سوگواری‌های بی‌پایان پس داده‌اند.

 این گفتگو پرده از میراث شوم گروهی برمی‌دارد که به جای امید، تنها بوی خون و عقب‌ماندگی را برای مردم کردستان به ارمغان آورده است.

کردتودی:  حزب دموکرات کردستان ایران در چه شرایطی شکل گرفت و چرا هنوز درباره ماهیت و اهداف اولیه آن بحث وجود دارد؟

حسین الیاسی: این حزب در سال ۱۳۲۴ شکل گرفت و باید آن را در شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوره بررسی کرد؛ دوره‌ای که ایران تحت تأثیر تحولات جنگ جهانی دوم، حضور نیروهای خارجی و رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی قرار داشت.

جمهوری مهاباد هم در همان فضای تاریخی شکل گرفت، درباره نقش اتحاد شوروی، قاضی محمد، مصطفی بارزانی و مجموعه تحولات آن دوره بحث‌های زیادی وجود دارد، بنابراین اگر کسی بخواهد یک روایت کاملاً یک‌طرفه ارائه کند، به نظرم بخشی از واقعیت را کنار گذاشته است.

آنچه اهمیت دارد این است که بعد از فروپاشی جمهوری مهاباد، مسیر این جریان وارد مرحله‌ای متفاوت شد و در دهه‌های بعد، فعالیت سیاسی آن در مقاطعی با مبارزه مسلحانه گره خورد.

کردتودی: منتقدان حزب معتقدند این انتخاب هزینه سنگینی برای مردم کردستان داشته است. ارزیابی شما چیست؟

حسین الیاسی: طبیعی است که هر درگیری مسلحانه‌ای هزینه انسانی دارد، وقتی سلاح وارد عرصه سیاسی می‌شود، دیگر فقط نیروهای درگیر آسیب نمی‌بینند؛ مردم عادی، خانواده‌ها و حتی فعالیت اقتصادی منطقه هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

در مناطق مرزی این مسئله پیچیده‌تر است. ناامنی می‌تواند روی سرمایه‌گذاری، تجارت، رفت‌وآمد و حتی زندگی روزمره مردم اثر بگذارد.

البته برای تحلیل دقیق باید مورد به مورد صحبت کرد. نمی‌شود تمام مشکلات توسعه‌ای کردستان را فقط به فعالیت یک گروه سیاسی نسبت داد، عوامل اقتصادی، مدیریتی، جغرافیایی و سیاست‌های دولت‌های مختلف هم باید بررسی شوند.

کردتودی: یکی از موضوعات مورد اختلاف، مسئله حمایت خارجی از این جریان است. آیا می‌توان گفت حزب دموکرات همواره وابسته به قدرت‌های خارجی بوده است؟

حسین الیاسی: همواره واژه سنگینی است و برای استفاده از آن باید سند داشته باشیم. در تاریخ این منطقه، ارتباط گروه‌های کردی با قدرت‌های خارجی موضوع تازه‌ای نیست و درباره مقاطع مختلف اسناد و پژوهش‌های متعددی وجود دارد.

اما بین ارتباط، استفاده متقابل و وابستگی کامل تفاوت وجود دارد. من ترجیح می‌دهم به جای استفاده از برچسب، درباره اسناد مشخص صحبت کنیم؛ مثلاً اینکه در یک مقطع مشخص چه ارتباطی با چه کشوری برقرار شده، چه حمایتی صورت گرفته و هدف طرفین چه بوده است.

این روش، هم علمی‌تر است و هم مخاطب بهتر می‌تواند قضاوت کند.

کردتودی: در سال‌های اخیر فضای مجازی هم به میدان روایت‌های تاریخی تبدیل شده است. هر طرف روایت خودش را منتشر می‌کند و گاهی یک اتفاق تاریخی با دو روایت کاملاً متفاوت ارائه می‌شود. مردم چگونه باید تشخیص دهند کدام روایت قابل اعتمادتر است؟

حسین الیاسی: این شاید مهم‌ترین سؤال باشد، مخاطب نباید صرفاً به خاطر اینکه یک مطلب با باورهای خودش هماهنگ است، آن را درست فرض کند.

باید دید منبع چیست، نویسنده چه کسی است، سند اصلی کجاست و آیا منابع مستقل دیگری همان موضوع را تأیید می‌کنند یا نه.

مثلاً اگر درباره یک حادثه تاریخی صحبت می‌کنیم، بهتر است فقط به روایت یک گروه اکتفا نکنیم. اسناد دولتی، خاطرات افراد حاضر در ماجرا، پژوهش‌های دانشگاهی و حتی روایت مخالفان را کنار هم بگذاریم.

وقتی منابع مختلف را کنار هم قرار می‌دهیم، تصویر دقیق‌تری به دست می‌آید.

کردتودی: در این میان، روایت خانواده‌هایی که درگیری‌های مسلحانه آسیب دیده‌اند چقدر اهمیت دارد؟

حسین الیاسی: خیلی زیاد. تاریخ فقط تاریخ فرماندهان و سیاستمداران نیست. خانواده‌ای که عزیزش را از دست داده، بخشی از همان تاریخ است.

به نظرم رسانه‌ها باید به سراغ این خانواده‌ها بروند، اما نه برای تحریک احساسات. باید اجازه بدهند افراد تجربه خودشان را بیان کنند؛ چه خانواده‌ای که یک عضو خود را در جریان اقدامات مسلحانه از دست داده و چه خانواده‌ای که از پیامدهای امنیتی و اجتماعی آن دوره آسیب دیده است.

این روایت‌ها اگر درست و بدون اغراق ثبت شوند، برای نسل آینده ارزش زیادی دارند.

کردتودی: به نظر شما امروز مهم‌ترین اشتباه در روایت تاریخ کردستان چیست؟

حسین الیاسی: اینکه گاهی تاریخ را سیاه و سفید می‌بینیم. یک طرف را کاملاً حق و طرف دیگر را کاملاً باطل معرفی می‌کنیم.

تاریخ کردستان بسیار پیچیده‌تر از این حرف‌هاست. مردم کردستان، مثل سایر مردم ایران، دغدغه‌های مختلفی داشته‌اند؛ مسئله معیشت، توسعه، هویت فرهنگی، امنیت و مطالبات اجتماعی.

نباید همه این مطالبات را با فعالیت یک حزب یا گروه مسلح یکی دانست. این تفکیک خیلی مهم است.

کردتودی: پس از نگاه شما، می‌توان میان مطالبات مردم کردستان و عملکرد گروه‌های مسلح تفاوت قائل شد؟

حسین الیاسی: قطعاً. مردم یک منطقه را نمی‌توان با یک جریان سیاسی تعریف کرد.

مطالبات فرهنگی و اجتماعی مردم کردستان یک بحث است و فعالیت یک گروه سیاسی یا نظامی بحثی دیگر. اگر این دو را یکی کنیم، هم به مردم ظلم کرده‌ایم و هم تحلیل تاریخی‌مان ضعیف می‌شود.

کردتودی: اگر بخواهید یک پیام کوتاه برای نسل جوانی داشته باشید که این تاریخ را بیشتر از شبکه‌های اجتماعی دنبال می‌کند، چه می‌گویید؟

حسین الیاسی: تاریخ را از یک کانال نگیرید؛ نه روایت رسمی را بدون بررسی بپذیرید، نه روایت مخالف را صرفاً به دلیل متفاوت بودن، حقیقت مطلق بدانید، سند بخوانید، منابع مختلف را مقایسه کنید و سؤال بپرسید.

نسل جوان اگر تاریخ را دقیق و بدون تعصب بشناسد، کمتر گرفتار روایت‌های احساسی و تبلیغاتی می‌شود.

من امیدوارم چنین گفتگوهایی ادامه پیدا کند؛ چون درباره تاریخ کردستان هنوز مسائل زیادی وجود دارد که باید بدون هیاهو، با سند و انصاف درباره آنها صحبت کرد.

انتهای خبر/