به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»،  اربعین حسینی دیگر تنها یک مناسبت تقویمی یا آیین مذهبی صرف نیست؛ بلکه به مثابه یک «ابررویداد تمدنی» عمل می‌کند که در آن تاریخ، عقیده، سیاست و اجتماع در هم می‌آمیزند تا افق تازه‌ای از هویت جمعی مسلمانان را ترسیم کنند.

در گفتمان رهبر شهید انقلاب اسلامی، اربعین به عنوان یکی از ارکان اصلی شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی معرفی شده است؛ تمدنی که برخاسته از متن مردم، الهام‌گرفته از قیام عاشورا و متکی بر وحدت امت اسلامی است.

 این نگاه راهبردی، اربعین را از سطح یک مراسم عزاداری فراتر برده و به عرصه‌ای برای تمرین حکمرانی دینی، همبستگی فراملی و بازتولید ارزش‌های مقاومت تبدیل کرده است.

در این میان، مفهوم «خونخواهی» جایگاه ویژه‌ای دارد. خونخواهی در فرهنگ اربعین، نه به معنای انتقام کورکورانه، بلکه به مثابه «ادامه دادن راه شهید» و «زنده نگه داشتن آرمان‌ها» تفسیر می‌شود.

رهبر شهید و شهدای مظلوم ایران، با نثار جان خود در مسیر دفاع از اسلام و استقلال کشور، الگویی از ایثار را ارائه دادند که امروز در قالب راهپیمایی میلیونی اربعین بازتولید می‌شود.

هر قدمی که زائر یا جامانده در این مسیر برمی‌دارد، نوعی بیعت مجدد با خون پاک شهدا و تأیید عملی بر تداوم راه آنان است، این پیوند خونی و اعتقادی، موتور محرکه تمدن‌سازی است؛ زیرا تمدن بدون پشتوانه ایثار و شهادت، فاقد روح و ماندگاری خواهد بود.

اما تمدن نوین اسلامی تنها در جغرافیای نجف تا کربلا محقق نمی‌شود؛ بلکه امتداد آن در سرزمین ایران و در دل موکب‌های جاماندگان نیز جریان دارد، حماسه جاماندگان اربعین، روایتی متفاوت اما هم‌ارز با پیاده‌روی عتبات است.

 کسانی که به دلایل مختلف از سفر بازمانده‌اند، با ایجاد موکب‌های محلی، دسته‌های روی و مراسم نمادین، فضای اربعین را در کوچه و بازار شهرهای خود بازآفرینی می‌کنند، این حرکت، نشان‌دهنده آن است که اربعین محدود به مکان خاص نیست؛ بلکه یک «حالت وجودی» و یک «جنبش اجتماعی» است که در هر نقطه از جغرافیای اسلامی قابل تحقق است.

موکب‌های جاماندگان، آزمایشگاه کوچک تمدن نوین اسلامی در مقیاس محلی هستند؛ جایی که مردم بدون دخالت مستقیم دولت، خودجوش خدمات ارائه می‌دهند، مرزهای قومیتی و مذهبی را درمی‌نوردند و الگویی از مدیریت مردمی و همبستگی اجتماعی را به نمایش می‌گذارند.

روایت‌های مردمی و میدانی، قلب تپنده این تمدن‌سازی هستند. برخلاف روایت‌های رسمی و کلیشه‌ای، روایت‌های میدانی از دل تجربه زیسته مردم برمی‌خیزند، در فضای پیاده‌روی و موکب‌های جاماندگان، آنچه بیش از همه به چشم می‌آید، جلوه‌های عینی وحدت، همدلی و معنویت است.

کرد و لر، ترک و فارس، شیعه و سنی، جوان و پیر، همه در یک صف قرار می‌گیرند و تفاوت‌های ظاهری در برابر هویت مشترک «عاشقان حسین(ع)» رنگ می‌بازد، این وحدت، تحمیلی و دستوری نیست؛ بلکه جوششی و برخاسته از باور قلبی است. زن و مرد، کودک و سالمند، فقیر و غنی، همه در سفره احسان اربعین سهیم‌اند و این برابری عملی، درس بزرگی برای جامعه‌ای است که به دنبال عدالت و برادری است.

معنویت در این فضا نیز نه به صورت فردی و گوشه‌نشینانه، بلکه به شکلی اجتماعی و جمعی تجربه می‌شود. دعا، ذکر و توسل در کنار خدمت به خلق، گره خورده‌اند.

زائر و جامانده، همزمان که به فکر تهذیب نفس است، دست نیازمندی را می‌گیرد، لبخندی به رهگذری هدیه می‌دهد و باری از دوش دیگری برمی‌دارد، این تلفیق «عبادت» و «خدمت»، جوهره تمدن نوین اسلامی است؛ تمدنی که در آن دین از حوزه خصوصی به ساحت عمومی وارد شده و به ابزاری برای بهبود کیفیت زندگی و ارتقای روابط انسانی تبدیل می‌شود.

 روایت‌های میدانی اربعین؛ از خونخواهی شهدا تا تمدن‌سازی مردمی

حاج رضا محمدی، از پیشکسوتان دفاع مقدس و خادم موکب جاماندگان بیجار، گفت: برای ما که طعم جنگ و شهادت را چشیده‌ایم، اربعین تنها یک راهپیمایی نیست؛ بلکه ادامه همان سنگری است که روزگاری با خون بچه‌ها حفظ شد.

وقتی در موکب جاماندگان خدمت می‌کنم، احساس می‌کنم هنوز در خط مقدم هستم؛ با این تفاوت که امروز سلاحمان سرویس چای و لبخند است و دشمنمان ناامیدی و تفرقه. خونخواهی رهبر شهید و یارانش، در همین همدلی‌های کوچک اما اصیل محقق می‌شود؛ نه در شعار، بلکه در آن لحظه‌ای که جوانی ناشناس بار سنگینی را از دوش پیری برمی‌دارد یا خانواده‌ای داغدار، غم خود را با خدمت به دیگران تسکین می‌دهد.

این موکب‌ها، کلاس درس عملی تمدن نوین اسلامی هستند؛ جایی که نسل جدید می‌آموزد چگونه بدون منت، بدون تبعیض و بدون چشم‌داشت، برای رضای خدا و خدمت به خلق بجنگد، اگر قرار است تمدنی شکل بگیرد، باید از همین نقطه آغاز شود؛ از دل مردمی که هنوز معتقدند «ما می‌توانیم» و هنوز باور دارند که راه حسین(ع)، راه نجات بشریت است.

فاطمه کریمی، بانوی فعال فرهنگی و مادر دو شهید مدافع حرم، با اشاره به نقش زنان در بازتولید فرهنگ اربعین گفت: در موکب‌های جاماندگان، زنان فقط آشپز یا پذیرایی‌کننده نیستند؛ بلکه معماران اصلی فضای معنوی و عاطفی این حرکت‌اند.

من هر سال در این موکب‌ها شاهد هستم که چگونه دختران جوان، فارغ از تفاوت‌های قومیتی و مذهبی، دست در دست هم می‌دهند و فضایی می‌سازند که در آن هیچ‌کس غریبه نیست.

این همان الگوی زن مسلمان در تمدن نوین اسلامی است؛ زنی که همزمان که مادری می‌کند، جامعه‌پردازی هم می‌کند و همزمان که عزادار است، امیدآفرین نیز هست.

خونخواهی شهدای ما، در تربیت نسلی متعهد و بصیر تجلی می‌یابد؛ نسلی که در همین موکب‌ها یاد می‌گیرد چگونه با وقار، با مهربانی و با قدرت، پرچم حق را بلند کند.

سعید احمدی مسئول فنی یکی از موکب‌های جاماندگان بیجار، با تأکید بر جنبه‌های نوآورانه و مردمی این حرکت خاطرنشان کرد: نسل ما اربعین را نه به عنوان یک سنت قدیمی، بلکه به عنوان یک پروژه زنده تمدنی می‌بیند.

 در موکب ما، دانشجویان رشته‌های مختلف کنار هم ایستاده‌اند؛ یکی سیستم صوتی را راه‌اندازی می‌کند، دیگری مدیریت پسماند را بر عهده دارد و سومی با هنر خود فضای بصری موکب را هویت‌بخشی می‌کند.

این همکاری داوطلبانه و تخصصی، دقیقاً همان الگوی حکمرانی مردمی است که در تمدن نوین اسلامی به دنبال آن هستیم. خونخواهی شهدا برای ما، یعنی استفاده از علم و مهارتمان برای ساختن جامعه‌ای بهتر؛ جامعه‌ای که در آن فناوری در خدمت معنویت باشد و پیشرفت مادی، مانع رشد انسانی نشود.

 وقتی می‌بینیم جوانانی که شاید در ظاهر تفاوت‌هایی دارند، اما در هدف و مسیر یکی شده‌اند، مطمئن می‌شویم که این تمدن رویاهای دور نیست؛ بلکه در حال تولد است.

موکب‌های جاماندگان، آزمایشگاه این تولد هستند؛ جایی که ایده‌ها به عمل تبدیل می‌شوند و افراد، قبل از آنکه مسئولیتی رسمی داشته باشند، مسئولیت‌پذیری اجتماعی را تمرین می‌کنند.

 این تجربه زیسته، سرمایه‌ای است که هیچ کتاب و کلاسی نمی‌تواند جایگزین آن شود و پایه‌های مستحکم آینده تمدنی ما را تشکیل می‌دهد.

انتهای خبر/