هنری که می‌تواند شغل بسازد

ویژگی مهم صنایع‌دستی این است که برای آغاز بسیاری از رشته‌ها، به سرمایه‌گذاری سنگین نیاز نیست، یک فضای کوچک، ابزار اولیه و مهارت هنرمند می‌تواند زمینه شکل‌گیری یک کسب‌وکار را فراهم کند.

این ویژگی برای کردستان اهمیت زیادی دارد؛ استانی که بخش قابل توجهی از جمعیت آن در شهرهای کوچک و روستاها زندگی می‌کنند و توسعه مشاغل خرد و خانگی می‌تواند نقش مهمی در تقویت اقتصاد خانوار داشته باشد.

یک صنعتگر کردستانی در گفتگو با خبرنگار کردتودی ، بازار فروش را مهم‌ترین دغدغه فعالان این حوزه عنوان کرد و افزود: تولید کردن برای ما سخت نیست، چون سال‌هاست این هنر را بلدیم و با علاقه انجامش می‌دهیم، مشکل اصلی زمانی است که محصول آماده می‌شود و مشتری مناسبی برای آن پیدا نمی‌کنیم. 

این بافنده کردستانی گفت: اگر بازار فروش مطمئن داشته باشیم، خیلی از هنرمندان می‌توانند تولیدشان را بیشتر کنند و حتی برای افراد دیگری هم کار ایجاد کنند.

به گفته این صنعتگر، حمایت از صنایع‌دستی نباید فقط به پرداخت تسهیلات محدود شود، بلکه باید فروش و بازاریابی محصول نیز در برنامه‌های حمایتی قرار گیرد.

مشکل از کارگاه تا بازار ادامه دارد

یکی از چالش‌های جدی صنایع‌دستی، فاصله میان تولیدکننده و بازار مصرف است، گاهی هنرمند محصولی با کیفیت تولید می‌کند، اما به دلیل نبود بسته‌بندی مناسب، تبلیغات، فروشگاه تخصصی یا دسترسی به بازارهای بزرگ‌تر، مجبور می‌شود محصول خود را با سود اندک به فروش برساند.

در چنین شرایطی، افزایش تولید به تنهایی نمی‌تواند مشکل اشتغال را حل کند.

 رضا میرعلی کارشناس حوزه صنایع‌دستی و اقتصاد محلی در این باره بیان داشت: باید نگاه اقتصادی به این حوزه تقویت شود.

وی افزود:صنایع‌دستی زمانی می‌تواند به اشتغال پایدار تبدیل شود که تمام زنجیره آن دیده شود از آموزش و طراحی محصول گرفته تا تأمین مواد اولیه، تولید، بسته‌بندی، بازاریابی، فروش و صادرات.

میرعلی بیان داشت: اگر فقط روی تولید تمرکز کنیم اما بازار را نادیده بگیریم، بخش مهمی از ظرفیت این حوزه بلااستفاده می‌ماند.

این کارشناس تأکید کرد: توسعه بازار می‌تواند حتی از ایجاد کارگاه‌های جدید نیز اثرگذارتر باشد؛ چرا که وقتی فروش افزایش پیدا کند، تولیدکننده به صورت طبیعی به دنبال افزایش ظرفیت و جذب نیروی کار خواهد رفت.

کلاش و نازک‌کاری؛ محصولاتی با قابلیت برند شدن

یکی از مزیت‌های صنایع‌دستی کردستان، تنوع محصولات و پیوند عمیق آنها با فرهنگ بومی است.

کلاش در منطقه اورامانات، نازک‌کاری در سنندج، شال‌بافی، قالی و گلیم و انواع رودوزی‌های سنتی، تنها کالاهای مصرفی نیستند؛ هر کدام داستان، هویت و پیشینه‌ای دارند که می‌تواند در فرآیند برندسازی به مزیت رقابتی تبدیل شود.

امروز مشتری فقط به دنبال خرید یک محصول نیست؛ بسیاری از خریداران به دنبال محصولی هستند که هویت، اصالت و داستانی پشت آن وجود داشته باشد. صنایع‌دستی کردستان دقیقاً چنین ویژگی‌ای دارد.

بسته‌بندی مناسب، طراحی به‌روز، معرفی حرفه‌ای محصول، فروش اینترنتی و استفاده از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی می‌تواند فاصله میان کارگاه‌های کوچک و بازارهای بزرگ را کاهش دهد.

زنان؛ بخش مهم زنجیره اشتغال صنایع‌دستی

بخش قابل توجهی از فعالیت‌های صنایع‌دستی در فضای خانگی انجام می‌شود و زنان نقش مهمی در این حوزه دارند.

این موضوع باعث شده صنایع‌دستی علاوه بر ایجاد درآمد، به ابزاری برای تقویت اقتصاد خانواده تبدیل شود. 

زنی که در خانه به تولید محصول می‌پردازد، می‌تواند بدون ترک محل زندگی خود درآمد کسب کند و در صورت توسعه بازار، فعالیت خود را به یک کسب‌وکار کوچک تبدیل کند.

 بتول ایمانی کارشناس این حوزه در گفتگو با خبرنگار کردتودی بیان داشت: صنایع‌دستی از این نظر اهمیت دارد که امکان اشتغال انعطاف‌پذیر را فراهم می‌کند.

وی گفت: اگر بازار فروش ساماندهی شود، حتی تولیدکنندگان خانگی هم می‌توانند وارد زنجیره رسمی اقتصاد شوند و فعالیت خود را گسترش دهند.

بیمه؛ دغدغه‌ای فراتر از درآمد

برای بسیاری از صنعتگران، مسئله فقط میزان فروش نیست؛ آینده شغلی نیز اهمیت دارد.

فعالیت طولانی‌مدت بدون برخورداری از پوشش‌های بیمه‌ای باعث می‌شود بخشی از هنرمندان با وجود سال‌ها فعالیت، امنیت شغلی کافی نداشته باشند.

به همین دلیل، توسعه بیمه هنرمندان صنایع‌دستی باید همزمان با برنامه‌های اشتغال و حمایت اقتصادی دنبال شود. حمایت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که صنعتگر علاوه بر دریافت تسهیلات، چشم‌اندازی روشن برای ادامه فعالیت خود داشته باشد.

مرز کردستان؛ فرصتی برای صادرات

همجواری کردستان با اقلیم کردستان عراق نیز ظرفیت دیگری است که می‌تواند برای توسعه بازار صنایع‌دستی مورد استفاده قرار گیرد.

محصولات دارای هویت فرهنگی، در بازارهای منطقه‌ای می‌توانند مشتریان خاص خود را پیدا کنند؛ اما رسیدن به این مرحله نیازمند فعالیت حرفه‌ای در حوزه صادرات است.

شناخت بازار هدف، استانداردسازی، بسته‌بندی، قیمت‌گذاری، تبلیغات و ایجاد شبکه فروش، پیش‌نیازهای ورود موفق صنایع‌دستی به بازارهای خارجی هستند.

اگر این مسیر به شکل اصولی طراحی شود، صنعتگر به جای فروش محدود محصول در بازار محلی، می‌تواند به مشتریانی در خارج از استان و حتی خارج از کشور دسترسی پیدا کند.

تسهیلات بدون بازار کافی نیست

یکی از نکاتی که فعالان صنایع‌دستی بارها بر آن تأکید دارند، ضرورت تغییر رویکرد حمایتی است.

تسهیلات می‌تواند به راه‌اندازی یا توسعه یک کارگاه کمک کند، اما اگر محصول تولیدشده مشتری نداشته باشد، تسهیلات به تنهایی نمی‌تواند اشتغال را پایدار کند.

حمایت باید از مرحله تولید آغاز شود و تا زمان فروش محصول ادامه پیدا کند.

ایجاد بازارچه‌های دائمی، اختصاص فضاهای مناسب برای عرضه صنایع‌دستی، برگزاری نمایشگاه‌های هدفمند، آموزش فروش آنلاین، حمایت از برندهای بومی و تسهیل صادرات، بخشی از اقداماتی است که می‌تواند به رونق این بخش کمک کند.

صنایع‌دستی؛ اقتصاد خرد با اثر بزرگ

صنایع‌دستی شاید در مقایسه با صنایع بزرگ، سرمایه‌گذاری و تجهیزات پیچیده‌ای نداشته باشد، اما مزیت آن در گستردگی و قابلیت ایجاد اشتغال در مقیاس کوچک است.

یک کارگاه کوچک می‌تواند چند نفر را مشغول کند و مجموعه‌ای از کارگاه‌های خانگی در یک روستا یا محله می‌تواند به یک زنجیره اقتصادی تبدیل شود.

به همین دلیل، توسعه صنایع‌دستی در کردستان نباید صرفاً از منظر حفظ میراث فرهنگی دنبال شود. این حوزه می‌تواند بخشی از سیاست اشتغال استان باشد؛ به‌خصوص در مناطقی که امکان ایجاد صنایع بزرگ محدودتر است.

هنر دست، زمانی اقتصاد می‌شود که بازار داشته باشد

کردستان امروز مواد اولیه مهم توسعه صنایع‌دستی را در اختیار دارد؛ هنرمند، مهارت، تنوع محصول، پیشینه فرهنگی و حتی بازارهای بالقوه در داخل و خارج از کشور.

آنچه بیش از همه نیاز است، اتصال این ظرفیت‌ها به یکدیگر است.

اگر تولیدکننده بداند محصولش را کجا و با چه قیمتی می‌فروشد، اگر هنرمند از آینده شغلی خود مطمئن باشد و اگر بازارهای داخلی و خارجی به روی محصولات کردستان باز شود، صنایع‌دستی می‌تواند از یک فعالیت پراکنده به یک جریان اقتصادی تبدیل شود.

در نهایت، توسعه صنایع‌دستی در کردستان فقط به معنای فروش بیشتر یک قالی، گلیم یا جفت کلاش نیست؛ سخن از اشتغال هزاران نفر، افزایش درآمد خانواده‌ها، ماندگاری جمعیت در روستاها و تبدیل میراث فرهنگی به ثروت اقتصادی است.

هنر دست کردستان سال‌هاست تولید می‌کند؛ حالا نوبت آن است که بازار، سیاست‌گذاری و حمایت نیز به اندازه این هنر رشد کند.

انتهای خبر/