به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، در شرایطی که جهان با چالش‌های پیچیده‌ای همچون تغییرات آب‌وهوایی، بحران‌های غذایی، و تحولات ژئوپلیتیکی روبروست، دستیابی به فناوری‌های پیشرفته و بومی، تنها راه تضمین استقلال و پیشرفت پایدار کشورهایی مانند ایران است.

در این میان، انرژی هسته‌ای فراتر از تصور رایج دربارهٔ سلاح یا نیروگاه به عنوان یک ابزار علمی و صلح‌آمیز، نقشی کلیدی در حوزه‌های حیاتی زندگی انسان ایفا می‌کند.

ایران، با وجود تحریم‌های فراگیر و محدودیت‌های بین‌المللی، توانسته است در عرصه‌های مختلفی از فناوری هسته‌ای، از جمله بهداشت و درمان، کشاورزی و صنعت، گام‌های بلندی بردارد و این دستاوردها نه‌تنها نشان‌دهندهٔ ظرفیت علمی جوانان ایرانی است، بلکه گواهی بر ارادهٔ ملی برای خودکفایی و مقاومت در برابر فشارهای خارجی محسوب می‌شود.

در حوزهٔ بهداشت و درمان، فناوری‌های هسته‌ای امروزه به ستونی اساسی در تشخیص و درمان بیماری‌هایی همچون سرطان تبدیل شده‌اند، رادیوداروها، پرتودرمانی و تصویربرداری‌های هسته‌ای، روزانه جان هزاران بیمار را نجات می‌دهند، سازمان انرژی اتمی ایران با توسعهٔ زیرساخت‌های تولید رادیودارو، گامی مؤثر در جهت کاهش وابستگی به خارج و دسترسی همگانی به خدمات درمانی برداشته است.

کشاورزی ستون اصلی امنیت غذایی ملی نیز از دیگر حوزه‌هایی است که فناوری هسته‌ای در آن تحولاتی عمیق ایجاد کرده است، با استفاده از پرتوافشانی و ایزوتوپ‌ها، امکان ایجاد ارقام جدید گیاهی با مقاومت بالا در برابر خشکی و آفات، افزایش بازده محصولات و کنترل دقیق مصرف کودهای شیمیایی فراهم شده است، این امر در شرایطی که کشور با کمبود آب و چالش‌های اقلیمی روبروست، از اهمیتی دوچندان برخوردار است.

در مناطقی مانند بیجار و سایر شهرهای کردستان، که کشاورزی سنتی همراه با محدودیت‌های آبی و خاکی است، به‌کارگیری روش‌های هسته‌ای می‌تواند راهگشای مشکلات پیش‌روی کشاورزان باشد، از حاصلخیزی خاک تا مدیریت آب آبیاری، تکنیک‌های هسته‌ای می‌توانند به‌عنوان ابزاری کمکی، راه‌حل‌هایی سریع و مؤثر ارائه دهند.

در بخش صنعت نیز فناوری‌های هسته‌ای کاربردهای گسترده‌ای دارند، از صنایع نفت و گاز تا فولاد، سیمان، کاغذ و پلیمرها، همه از ابزارهای هسته‌ای برای سنجش، کنترل کیفیت، و افزایش بهره‌وری استفاده می‌کنند، این فناوری‌ها نه‌تنها هزینه‌ها را کاهش می‌دهند، بلکه ایمنی و دقت فرآیندهای صنعتی را به‌طور چشمگیری ارتقا می‌بخشند.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی کاربردهای صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای را در شش حوزهٔ کلان انرژی، سلامت، محیط‌زیست، صنعت، غذا و کشاورزی، و مدیریت آب طبقه‌بندی کرده است، این تقسیم‌بندی نشان می‌دهد که انرژی هسته‌ای تنها یک مسئلهٔ انرژی‌محور نیست، بلکه یک نظام فناورانهٔ جامع است که می‌تواند تمامی ابعاد زندگی مدرن را تحت تأثیر قرار دهد.

در شرایط کنونی ایران، که اقتصاد مقاومتی و بومی‌سازی دانش فناورانه از اولویت‌های ملی است، توجه به این ابعاد غیرنظامی انرژی هسته‌ای نه‌تنها ضروری، بلکه استراتژیک است. سرمایه‌گذاری در این حوزه‌ها می‌تواند به ایجاد اشتغال، افزایش امنیت غذایی و بهبود سلامت عمومی جامعه منجر شود.

برگزاری میزگردی تخصصی در دانشگاه پیام نور مرکز بیجار، در این زمینه، گامی هوشمندانه برای آشنایی جامعهٔ علمی و مردمی منطقه با پتانسیل‌های بالقوه و بالفعل فناوری هسته‌ای در سه حوزهٔ کلیدی بهداشت و درمان، کشاورزی، و صنعت محسوب می‌شود، این رویداد فرصتی  برای گفت‌وگوی آزاد، تبادل نظر، و طرح راهکارهای کاربردی متناسب با شرایط محلی است.

امید است این میزگرد نه‌تنها به عنوان یک فضای آکادمیک، بلکه به عنوان نقطهٔ آغازی برای همکاری‌های پژوهشی، آموزشی، و اجرایی بین دانشگاه، مراکز تحقیقاتی، و دستگاه‌های اجرایی منطقه عمل کند زیرا آیندهٔ ایران و به‌ویژه مناطقی مانند کردستان در گرو توانمندسازی علمی و بهره‌گیری هوشمندانه از فناوری‌های روز جهان، از جمله انرژی هسته‌ای، خواهد بود.

کشاورزی هسته‌ای ضرورت امروز جامعه است

الهام قاسمی‌فر عضو هیئت علمی گروه زیست‌شناسی دانشگاه پیام‌نور با ارائه‌ای کاربردی و عمیق، به بررسی نقش فناوری‌های هسته‌ای در بخش کشاورزی پرداخت و اظهارکرد: کشاورزی ایران در شرایط کنونی با چالش‌های جدی نظیر خشکسالی، کمبود آب، و کاهش حاصلخیزی خاک مواجه است، راه‌حل‌های سنتی دیگر نمی‌توانند پاسخگوی نیازهای روز باشند.

وی افزود: با استفاده از تکنیک‌های هسته‌ای مانند القای جهش با پرتوهای گاما یا نوترون، می‌توان ارقام جدیدی از گیاهان زراعی و باغی ایجاد کرد که هم مقاومت بالاتری در برابر تنش‌های غیرزنی «مانند خشکی و شوری» دارند و هم عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهند، ایشان با اشاره به نمونه‌های موفق داخلی، از جمله توسعهٔ ارقام جدید گندم، برنج و ذرت در کشور، خاطرنشان کردند که این فناوری‌ها می‌توانند به‌طور مستقیم به افزایش امنیت غذایی ملی کمک کنند.

این استاد دانشگاه با اشاره به کاربرد ایزوتوپ‌ها در مدیریت منابع آب و خاک، توضیح داد: با ردیابی ایزوتوپ‌های پایدار آب، می‌توان مسیر حرکت آب در خاک و جذب آن توسط ریشه‌ها را به‌دقت مطالعه کرد و از این طریق، الگوهای آبیاری را بهینه‌سازی نمود، این امر در مناطقی مانند بیجار و کردستان که با کمبود آب مواجه‌اند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی یادآور شد: گسترش همکاری‌های بین‌رشته‌ای بین دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی کشاورزی و سازمان انرژی اتمی تأکید کردند و خواستار تسهیل دسترسی محققان منطقه به آزمایشگاه‌های هسته‌ای و رادیواکتیو شدند، فناوری هسته‌ای، اگر با دیدی صلح‌آمیز و کاربردمحور دنبال شود، می‌تواند یکی از قوی‌ترین اهرم‌های توسعهٔ پایدار در بخش کشاورزی کردستان و سراسر ایران باشد.

فناوری‌های هسته‌ای، به بررسی نقش این دانش در حوزهٔ بهداشت و درمان 

علی خدایی استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی، اظهارداشت: درک عمومی از انرژی هسته‌ای هنوز عمدتاً حول محور سلاح یا نیروگاه‌ها می‌چرخد، در حالی که مهم‌ترین و مستقیم‌ترین تأثیر آن بر زندگی روزمرهٔ مردم، در بخش سلامت است.

وی افزود: سالانه بیش از ۳۰۰ هزار بیمار در ایران از خدمات پزشکی هسته‌ای از جمله تشخیص با رادیوداروها و درمان سرطان با پرتودرمانی بهره می‌برند، توسعهٔ زیرساخت‌های تولید رادیودارو در کشور، نه‌تنها به کاهش هزینه‌های درمانی کمک کرده، بلکه دسترسی بیماران در شهرهای کوچک و مناطق محروم نیز تسهیل نموده است و این امر، عدالت در سلامت را به‌عنوان یکی از اصول اجتماعی نظام جمهوری اسلامی، عملیاتی‌تر کرده است.

خدایی با اشاره به ضرورت آگاهی‌بخشی عمومی دربارهٔ فناوری‌های هسته‌ای، ادامه داد: ترس از هسته، اغلب ریشه در ناآگاهی دارد، وقتی مردم بفهمند که همان فناوری که در نیروگاه کاربرد دارد، در تشخیص سرطان فرزندشان نیز مؤثر است، نگرششان دگرگون می‌شود، نقش رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و متخصصان محلی در تبیین کاربردهای صلح‌آمیز این دانش مورد تأکید است.

این استاد دانشگاه یادآور شد: سلامت جامعه تنها با دارو و بیمارستان تأمین نمی‌شود، بلکه نیازمند سیاست‌های علمی، عدالت‌محور و آینده‌نگر است، حمایت از پژوهش‌های بومی در حوزهٔ پزشکی هسته‌ای، نه‌تنها یک ضرورت فنی، بلکه یک التزام اخلاقی و اجتماعی است، در شرایطی که دشمن با تحریم، حتی داروهای سرطانی را هم هدف قرار می‌دهد، خودکفایی در تولید رادیودارو، نوعی مقاومت انسانی و اسلامی است.

ابعاد ژئوپلیتیکی و صنعتی فناوری هسته‌ای، به تحلیل جایگاه ایران در عرصهٔ جهانی

حسین الیاسی استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین‌الملل، با تمرکز بر ابعاد ژئوپلیتیکی و صنعتی فناوری هسته‌ای، به تحلیل جایگاه ایران اشاره داشت و گفت: حق دستیابی به فناوری هسته‌ای برای اهداف صلح‌آمیز، نه یک امتیاز، بلکه یک حق بین‌المللی شناخته‌شده در معاهدهٔ منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای «NPT» است که ایران به عنوان یکی از اعضای آن، ضمن رعایت تعهداتش، باید بتواند از این حق بهره‌مند شود.

وی افزود: تحریم‌ها و فشارهای غربی علیه ایران، تنها به دلیل برنامهٔ هسته‌ای نظامی که هرگز وجود نداشته، نیست بلکه ریشه در تلاش برای محدود کردن ظرفیت‌های علمی و صنعتی کشور دارد، وقتی ایران بتواند در حوزه‌هایی مانند تولید رادیودارو، القای جهش گیاهی، یا کنترل کیفیت صنعتی با فناوری هسته‌ای پیشرفت کند، وابستگی‌های خارجی کاهش یافته و قدرت چانه‌زنی ملی افزایش می‌یابد، این همان «اقتصاد مقاومتی» در عمل است.

این استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین‌الملل به کاربردهای گستردهٔ فناوری‌های هسته‌ای در صنایع مختلف اشاره و اظهارداشت: از اندازه‌گیری ضخامت ورق‌های فولادی با رادیواکتیو، تا تشخیص نشتی در خطوط لولهٔ نفت و گاز و کنترل دقیق فرآیندهای تولید در صنایع پتروشیمی و پلیمر، نه‌تنها دقت و ایمنی را بالا می‌برند، بلکه هزینه‌های عملیاتی را نیز به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهند، مزیتی که در شرایط تحریم و کمبود ارز، از اهمیت استراتژیک برخوردار است.

الیاسی بر لزوم نگاه جامع و فراتخصصی به انرژی هسته‌ای تأکید کرد و گفت: ما نباید این فناوری را فقط در چارچوب فیزیک یا مهندسی ببینیم؛ بلکه باید آن را در قالب امنیت ملی، توسعهٔ صنعتی، و استقلال فناورانه تحلیل کنیم، حضور دانشگاه‌ها در گسترش آگاهی‌های عمومی و تخصصی دربارهٔ این حوزه، گامی مؤثر در جهت تقویت بنیان‌های علمی و صنعتی کشور است و نشان می‌دهد که دانش هسته‌ای تنها مختص تهران یا مراکز بزرگ نیست، بلکه می‌تواند در هر نقطهٔ ایران، بذر پیشرفت بکارد.

انتهای خبر/