به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، در جهان، برخی نعمت‌ها چنان بدیهی و در عین حال چنان ارزشمندند که گاه در هیاهوی زندگی روزمره از عظمتشان غافل می‌شویم. شیر مادر یکی از همین نعمت‌هاست؛ نخستین غذای انسان، نخستین پیوند جسم و جان، و نخستین جلوه ایثار مادری که بی‌هیچ چشمداشتی، حیات را در کالبد فرزند جاری می‌کند و روز جهانی شیر مادر، فرصتی است برای آنکه بار دیگر به این موهبت الهی بنگریم؛ نعمتی که علم امروز نیز هر روز بیش از گذشته بر ارزش بی‌بدیل آن مهر تأیید می‌زند.

شیر مادر تنها یک ماده غذایی نیست؛ ترکیبی زنده و پویاست که متناسب با نیازهای هر نوزاد، لحظه‌به‌لحظه تغییر می‌کند.

 بدن مادر با شگفتی خلقت، غذایی تولید می‌کند که نه‌تنها گرسنگی کودک را برطرف می‌کند، بلکه دستگاه ایمنی او را آموزش می‌دهد، رشد مغز را تقویت می‌کند و او را برای ورود به دنیای پرچالش بیرون آماده می‌سازد.

در مقابل، شیرخشک محصولی است که با تکیه بر دانش تغذیه برای شرایطی طراحی شده که تغذیه با شیر مادر ممکن یا کافی نباشد.

صنعت تولید شیرخشک طی دهه‌های گذشته پیشرفت‌های قابل توجهی داشته و توانسته است بسیاری از نیازهای تغذیه‌ای شیرخواران را تأمین کند.

برای برخی نوزادان که بنا به دلایل پزشکی، بیماری مادر، مصرف برخی داروها یا شرایط خاص امکان بهره‌مندی از شیر مادر را ندارند، شیرخشک یک راهکار ضروری و ارزشمند است که می‌تواند از سوءتغذیه و عوارض ناشی از آن جلوگیری کند.

با این حال، میان «تأمین نیاز غذایی» و «جایگزینی کامل شیر مادر» فاصله‌ای عمیق وجود دارد.

 شیر مادر، آزمایشگاهی زنده از میلیون‌ها سال تکامل طبیعت است؛ مایعی که صدها ترکیب زیستی فعال، آنتی‌بادی‌ها، سلول‌های ایمنی، هورمون‌ها، آنزیم‌ها و میکروارگانیسم‌های مفید را در خود جای داده است و بسیاری از این ترکیبات هنوز به طور کامل شناخته نشده‌اند و تولید صنعتی آن‌ها نیز امکان‌پذیر نیست.

شیرخشک هرچند از نظر انرژی، پروتئین، چربی، ویتامین‌ها و مواد معدنی بر اساس استانداردهای علمی تنظیم می‌شود، اما نمی‌تواند همان ویژگی‌های زنده و تطبیق‌پذیر شیر مادر را بازآفرینی کند. اگر نوزادی دچار عفونت شود، بدن مادر حتی می‌تواند ترکیب شیر خود را برای مقابله بهتر با بیماری تغییر دهد؛ قابلیتی که هیچ فرمول غذایی قادر به تقلید از آن نیست.

مزیت شیر مادر تنها به سلامت کودک محدود نمی‌شود. شیردهی برای مادر نیز فواید فراوانی دارد؛ از کمک به بازگشت سریع‌تر رحم پس از زایمان گرفته تا کاهش خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها، دیابت نوع دو و بیماری‌های قلبی. افزون بر این، لحظه‌های شیردهی، فرصتی کم‌نظیر برای شکل‌گیری پیوند عاطفی عمیق میان مادر و فرزند است؛ پیوندی که آثار آن در رشد روانی، احساس امنیت و اعتماد به نفس کودک در سال‌های بعد نیز آشکار می‌شود.

از منظر اقتصادی و اجتماعی نیز شیر مادر نعمتی کم‌نظیر است. این غذای کامل، همواره در دسترس، استریل، با دمای مناسب و بدون هزینه است.

 در مقابل، استفاده از شیرخشک هزینه‌های خرید، تجهیزات، آب سالم، استریل کردن وسایل و رعایت دقیق اصول بهداشتی را به خانواده تحمیل می‌کند. در شرایط بحران، بلایای طبیعی یا محدودیت دسترسی به آب سالم نیز شیر مادر همچنان ایمن‌ترین منبع تغذیه برای شیرخوار باقی می‌ماند.

البته دفاع از شیر مادر هرگز به معنای سرزنش مادرانی نیست که به هر دلیل ناچار به استفاده از شیرخشک هستند.

 بسیاری از خانواده‌ها بنا بر توصیه پزشک یا شرایط خاص زندگی چنین انتخابی ندارند، بلکه ناگزیر از آن هستند. آنچه اهمیت دارد، حمایت از مادران برای فراهم شدن امکان شیردهی موفق است؛ از مرخصی زایمان مناسب و محیط‌های دوستدار مادر و کودک گرفته تا آموزش صحیح و دسترسی به مشاوران شیردهی.

روز جهانی شیر مادر یادآور این حقیقت است که سلامت نسل آینده از همان نخستین ساعت‌های زندگی آغاز می‌شود.

حمایت از تغذیه با شیر مادر، تنها یک توصیه پزشکی نیست؛ سرمایه‌گذاری بر سلامت جامعه، کاهش هزینه‌های درمان، ارتقای کیفیت زندگی و تضمین آینده‌ای سالم‌تر برای کودکان است.

شیر مادر و شیرخشک هر دو در نظام سلامت جایگاه مشخصی دارند، اما جایگاه آن‌ها یکسان نیست. شیر مادر، انتخاب نخست و معیار طلایی تغذیه شیرخوار است و شیرخشک، جایگزینی علمی برای زمانی است که این انتخاب به دلایل پزشکی یا شرایط خاص امکان‌پذیر نباشد.

هنر نظام سلامت نیز آن است که از یک سو، همه مادران را برای شیردهی توانمند سازد و از سوی دیگر، خانواده‌هایی را که به شیرخشک نیاز دارند، بدون قضاوت و با حمایت علمی همراهی کند.

شاید بتوان شیر مادر را نخستین نامه عاشقانه خداوند به انسان دانست؛ نامه‌ای که نه با واژه‌ها، بلکه با قطره‌هایی از زندگی، امنیت و مهر نوشته شده است و نامه‌ای که هر جرعه آن، نوید سلامت امروز و امید فردای کودکی است که آینده جامعه را خواهد ساخت.

نویسنده: مهوش رحیمی