به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، در شرایطی که تحولات نظامی در خلیج فارس و افزایش تنش‌ها، امنیت یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان را با ابهام روبه‌رو کرده است، اکنون جبهه دیگری در جنوب شبه‌جزیره عربستان در حال شکل‌گیری است که می‌تواند دامنه بحران را فراتر از منطقه گسترش دهد. تشدید دوباره درگیری‌ها میان عربستان سعودی و یمن، آن هم پس از سال‌ها آتش‌بس شکننده، این نگرانی را به وجود آورده که باب‌المندب نیز به کانون جدید ناامنی تبدیل شود؛ گذرگاهی که نقشی تعیین‌کننده در تجارت جهانی انرژی دارد.

تحولات اخیر از حمله ائتلاف تحت رهبری عربستان به فرودگاه بین‌المللی صنعا آغاز شد؛ حمله‌ای که هم‌زمان با ورود یک فروند هواپیمای ایرانی انجام گرفت و از نگاه مقام‌های یمنی، به منزله پایان آتش‌بس نانوشته میان دو طرف تلقی شد.

 در واکنش، نیروهای مسلح یمن با حملات پهپادی و موشکی، فرودگاه ابها را هدف قرار دادند و به شرکت‌های هواپیمایی نیز درباره استفاده از آسمان عربستان هشدار دادند؛ اقدامی که نشان می‌دهد تنش‌ها وارد مرحله‌ای تازه شده است.

این رخدادها در شرایطی اتفاق می‌افتد که محاصره یمن، حتی پس از توافق آتش‌بس سال ۲۰۲۲، هیچ‌گاه به‌طور کامل پایان نیافت. محدودیت در فعالیت فرودگاه صنعا و ادامه کنترل بر بنادر یمن، همواره یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف میان طرفین بوده است.

اکنون نیز به نظر می‌رسد حمله به فرودگاه صنعا، معادلات میدانی را تغییر داده و احتمال ازسرگیری درگیری‌های گسترده را افزایش داده است.

اهمیت این تحولات تنها به ابعاد نظامی یا سیاسی آن محدود نمی‌شود. عربستان در شرایطی وارد این دور تازه از تنش شده که هم‌زمان با افزایش مخاطرات در تنگه هرمز، بیش از گذشته به مسیرهای جایگزین صادرات نفت خود از طریق دریای سرخ وابسته است.

بنادر غربی این کشور و خط لوله شرق به غرب، عملاً مهم‌ترین مسیرهای صادراتی ریاض در چنین شرایطی محسوب می‌شوند و امنیت آن‌ها به ثبات باب‌المندب گره خورده است.

باب‌المندب یکی از حساس‌ترین گلوگاه‌های تجارت جهانی است و بخش قابل توجهی از نفت و فرآورده‌های انرژی از این مسیر عبور می‌کند. هرگونه ناامنی در این منطقه، نه‌تنها صادرات عربستان، بلکه زنجیره تأمین انرژی در بازارهای بین‌المللی را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. از همین رو، بسیاری از تحلیلگران معتقدند هرگونه گسترش دامنه درگیری در یمن، پیامدهایی فراتر از مرزهای این کشور خواهد داشت.

تجربه حمله به تأسیسات نفتی آرامکو در سال ۲۰۱۹ نیز همچنان در حافظه بازارهای جهانی باقی مانده است. آن حملات که بخش قابل توجهی از تولید روزانه نفت عربستان را برای مدتی از مدار خارج کرد، نشان داد زیرساخت‌های حیاتی این کشور در برابر حملات پهپادی و موشکی آسیب‌پذیر هستند.

اکنون نیز نگرانی‌ها از تکرار چنین سناریویی، آن هم در شرایطی که منطقه با تنش‌های هم‌زمان روبه‌رو است، افزایش یافته است.

در صورتی که ناامنی در تنگه هرمز ادامه پیدا کند و هم‌زمان باب‌المندب نیز با اختلال مواجه شود، بازار جهانی انرژی با بحرانی کم‌سابقه روبه‌رو خواهد شد. بسته شدن یا ناامن شدن دو مسیر راهبردی انتقال نفت، می‌تواند به افزایش شدید قیمت انرژی، اختلال در زنجیره تأمین، فشار بر اقتصاد کشورهای واردکننده و تشدید رکود تورمی در اقتصاد جهانی منجر شود؛ وضعیتی که بیشترین آسیب را متوجه کشورهای وابسته به واردات انرژی خواهد کرد.

از این منظر، تصمیمات اخیر ریاض صرفاً یک اقدام نظامی در چارچوب منازعه با یمن نیست، بلکه می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای منطقه داشته باشد. هرچه دامنه درگیری گسترش یابد، ریسک بی‌ثباتی در بازار انرژی نیز افزایش خواهد یافت و هزینه‌های آن تنها متوجه بازیگران منطقه‌ای نخواهد بود.

به نظر می‌رسد در شرایط کنونی، بازگشت به مسیر دیپلماسی و جلوگیری از گسترش بحران، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. تداوم درگیری در یکی از حساس‌ترین مناطق انرژی جهان، نه‌تنها امنیت منطقه، بلکه ثبات اقتصاد بین‌الملل را نیز با چالشی جدی مواجه خواهد کرد؛ چالشی که مهار آن، پس از شعله‌ور شدن، به مراتب دشوارتر از پیشگیری از آن خواهد بود.

نویسنده: بهار محمدی کارشناس مسائل سیاسی