به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، صلوات‌آباد؛ روستای تاریخی که قرن‌ها تاریخ را در دل خود حفظ کرده، این روزها در آستانه تولدی دوباره قرار گرفته است.

روستایی که نام آن پیش‌تر بیش از هر چیز با آثار تاریخی ارزشمند، طبیعت چشم‌نواز و ظرفیت‌های مغفول گردشگری شناخته می‌شد، اما سال‌ها از نبود زیرساخت‌های لازم برای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری رنج می‌برد.

چندی پیش نیز این موضوع در رسانه «کردتودی» با طرح این پرسش که «چرا با وجود این همه ظرفیت، هنوز بوم‌گردی در صلوات‌آباد تعریف نشده است؟» مورد نقد و بررسی قرار گرفت؛ مطالبه‌ای که اکنون نشانه‌های عملی تحقق آن نمایان شده است.

از ابتدای سال ۱۴۰۵، با حمایت فرمانداری شهرستان بیجار، اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و مشارکت یک گروه کارآفرین جوان، پروژه احیای حمام تاریخی صلوات‌آباد آغاز شد؛ بنایی که قدمتی بیش از هفت قرن دارد و روزگاری یکی از مهم‌ترین فضاهای عمومی روستا به شمار می‌رفت.

این پروژه تنها یک عملیات عمرانی برای مرمت یک اثر تاریخی نیست، بلکه تلاشی برای بازگرداندن هویت، خاطره و روح زندگی به کالبد بنایی است که سال‌ها زیر آوار فراموشی مدفون مانده بود.

ویژگی ممتاز این طرح، اتکا به ظرفیت‌های بومی است، از مصالحی که همگی از دل همین روستا تأمین شده‌اند تا حضور استادکاران، کارگران و مرمت‌گران بیجاری و اهالی صلوات‌آباد که هر سنگ را نه صرفاً برای ساخت یک بنا، بلکه برای احیای بخشی از هویت سرزمین خود بر جای می‌گذارند. این نگاه، پروژه را از یک عملیات ساختمانی فراتر برده و آن را به الگویی از توسعه مبتنی بر مشارکت مردمی و اقتصاد محلی تبدیل کرده است.

آنچه امروز در صلوات‌آباد در حال شکل‌گیری است، می‌تواند آغاز فصلی تازه برای گردشگری شهرستان بیجار باشد؛ فصلی که در آن، حفاظت از میراث تاریخی با ایجاد اشتغال، رونق بوم‌گردی و ماندگاری جمعیت روستایی پیوند می‌خورد.

زهرا خرم کارآفرین و مدیر مؤسسه کارآفرینان گروس، از جمله فعالانی است که با اجرای طرح «جان‌بخشی خلاقانه» تلاش کرده است بناهای تاریخی متروکه را به فرصت‌های تازه برای کارآفرینی تبدیل کند.

وی در گفتگو با خبرنگارکردامروز، از روند احیای حمام تاریخی صلوات‌آباد و اهداف این طرح سخن گفت.

سؤال: لطفاً ابتدا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید در چه حوزه‌ای فعالیت می‌کنید؟

خرم هستم؛ کارآفرین، دبیر و مدیر مؤسسه کارآفرینان گروس، فعالیت اصلی ما در حوزه توسعه مشاغل خانگی، کسب‌وکارهای خرد و آموزش کارآفرینی است.

در کنار این فعالیت‌ها، طی دو سال گذشته روی طرحی با عنوان «جان‌بخشی خلاقانه» کار کرده‌ایم که هدف آن احیای بناهای تاریخی و تبدیل آن‌ها به مراکز اشتغال و فعالیت‌های فرهنگی است.

سؤال: منظور از «جان‌بخشی خلاقانه» چیست؟

خرم: ایده این طرح بر پایه استفاده دوباره از بناهای تاریخی متروکه و بلااستفاده شکل گرفته است.

ما معتقدیم این فضاها نباید تنها به عنوان یک اثر تاریخی حفظ شوند، بلکه باید پس از مرمت و احیا، دوباره وارد چرخه زندگی شوند و به محلی برای ایجاد اشتغال، فعالیت‌های فرهنگی، صنایع‌دستی، گردشگری و حضور جوانان تبدیل شوند.

سؤال: نخستین پروژه شما در این زمینه کدام بنا بوده است؟

خرم: نخستین پروژه ما، احیای حمام تاریخی صلوات‌آباد بود،  برای به ثمر رسیدن این طرح، نزدیک به دو سال پیگیری انجام دادیم و خوشبختانه با همراهی و حمایت فرمانداری شهرستان بیجار توانستیم مجوزهای لازم را دریافت کنیم و پروژه را آغاز کنیم.

سؤال: عملیات اجرایی این پروژه از چه زمانی آغاز شد؟

خرم: قرارداد اجرای طرح در ۲۴ آذر ۱۴۰۴ منعقد شد، پس از انجام مراحل اولیه، از جمله آماده‌سازی محوطه و مسیر دسترسی، عملیات اجرایی اصلی از ۳۰ فروردین آغاز شد، در مدت حدود ۹۰ روز، عملیات بازسازی اضطراری این مجموعه با تلاش اعضای تیم ما به پایان رسید.

سؤال: چه کسانی در اجرای این پروژه مشارکت داشتند؟

خرم: همه مراحل کار با همراهی تیم تخصصی و هنری مؤسسه انجام شد. تلاش کردیم ضمن رعایت اصول مرمت، اصالت تاریخی بنا نیز حفظ شود تا این مجموعه بتواند هویت واقعی خود را باز یابد.

سؤال: قدمت این حمام تاریخی به چه دوره‌ای بازمی‌گردد؟

خرم: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، حمام تاریخی صلوات‌آباد متعلق به اواخر دوره صفویه است و حدود ۷۰۰ سال قدمت دارد. در جریان مرمت نیز تلاش کردیم تمام اجزای ارزشمند معماری و بافت تاریخی آن حفظ شود تا این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده ماندگار بماند.

سؤال: چشم‌انداز شما پس از پایان مرمت چیست؟

زهراخرم: هدف نهایی ما صرفاً بازسازی یک ساختمان تاریخی نیست.

می‌خواهیم این مجموعه به یک مرکز پویا برای کارآفرینی، گردشگری، عرضه صنایع‌دستی، آموزش و فعالیت‌های فرهنگی تبدیل شود تا هم به حفظ میراث تاریخی کمک کند و هم فرصت‌های شغلی جدیدی برای جوانان منطقه ایجاد شود.

اگر این الگو موفق باشد، می‌توان آن را برای سایر بناهای تاریخی متروکه شهرستان بیجار نیز اجرا کرد.

سؤال: عملیات مرمت حمام تاریخی صلوات‌آباد با چه رویکردی انجام شده است؟

خرم: این حمام بیش از ۷۰۰ سال قدمت دارد و متعلق به اواخر دوره صفویه است.

 از همان ابتدا تلاش ما این بود که مرمت بنا با حفظ اصالت تاریخی آن انجام شود؛ یعنی هر آنچه امروز در این مجموعه دیده می‌شود، تا حد امکان با همان شیوه، مصالح و معماری گذشته بازآفرینی شده است تا هویت واقعی بنا حفظ شود.

سؤال: آیا در مرمت این اثر از مصالح جدید استفاده شده است؟

خرم: خیر. یکی از اصول اصلی پروژه این بود که از ظرفیت‌های خود روستا استفاده کنیم.

تقریباً هیچ مصالح ساختمانی از خارج روستا وارد پروژه نشد.

سنگ، مصالح مورد نیاز و بسیاری از مواد اولیه از داخل خود صلوات‌آباد تأمین شد تا هم اصالت بنا حفظ شود و هم پروژه با هویت بومی منطقه پیش برود.

سؤال: مردم روستا چه نقشی در اجرای این طرح داشتند؟

خرم: مشارکت مردم یکی از نقاط قوت این پروژه بود. بخش قابل توجهی از نیروی انسانی از میان اهالی روستا انتخاب شد.

مردم در تأمین مصالح، جابه‌جایی سنگ‌ها و اجرای بخش‌های مختلف پروژه همکاری کردند و همین موضوع باعث شد اهالی خود را در حفظ این میراث تاریخی سهیم بدانند.

سؤال: آیا برای مرمت از نیروهای متخصص نیز استفاده شد؟

خرم: بله، در کنار مشارکت مردم، از مرمت‌کاران متخصص بیجاری نیز استفاده کردیم؛ افرادی که با معماری سنتی منطقه و شیوه‌های مرمت بناهای تاریخی آشنایی کامل دارند.

تلاش شد تمام مراحل مرمت بر اساس اصول فنی و با حفظ ساختار اصیل بنا انجام شود.

سؤال: از نظر معماری، حمام صلوات‌آباد چه ویژگی‌های شاخصی دارد؟

خرم: این حمام از نظر معماری بسیار ارزشمند است.

در بخش‌های مختلف آن، سه شیوه متفاوت طاق‌زنی سنتی به کار رفته است.

بخشی از فضاها با طاق عرق‌چین ساخته شده، قسمت‌هایی دارای طاق چهاربخش هستند و در برخی قسمت‌ها نیز از طاق گهواره‌ای استفاده شده است.

این تنوع معماری، نشان‌دهنده مهارت معماران آن دوره و ارزش تاریخی بالای این بناست.

سؤال: در جریان مرمت، تا چه اندازه به حفظ جزئیات تاریخی توجه شده است؟

خرم: تلاش ما این بود که حتی کوچک‌ترین جزئیات معماری، مسیرهای ورود، فضاهای داخلی، محل استقرار آتشخانه و سایر بخش‌های حمام، مطابق الگوی تاریخی آن حفظ و احیا شود.

هدف ما صرفاً بازسازی یک ساختمان نبود؛ بلکه می‌خواستیم روح و هویت تاریخی این اثر دوباره زنده شود تا گردشگران هنگام بازدید، معماری اصیل حمام‌های سنتی ایران را از نزدیک لمس کنند.

انتهای خبر/