به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی کردتودی، گاهی چیزی را می‌خرم که واقعاً به آن احتیاج ندارم؛ فقط چون می‌بینم بیشتر اطرافیانم آن را دارند. آدم ناخودآگاه فکر می‌کند اگر نداشته باشد، از بقیه عقب افتاده است.

این جمله شاید تجربه مشترک بخشی از افرادی باشد که درگیر مقایسه‌های روزمره با اطرافیان خود هستند؛ مقایسه‌ای که گاهی از ظاهر و پوشش شروع می‌شود و به تلفن همراه، خودرو، خانه، سفر و حتی نحوه برگزاری مراسم می‌رسد.

 راضیه احمدی یکی از شهروندان کردستانی در گفتگو با خبرنگار کردتودی درباره تأثیر فضای مجازی بر این موضوع افزود: وقتی در شبکه‌های اجتماعی مدام عکس سفر، خرید، خانه و ماشین دیگران را می‌بینیم، ناخواسته خودمان را با آنها مقایسه می‌کنیم. 

وی گفت: حتی اگر اولش برایمان مهم نباشد، بعد از مدتی ممکن است احساس کنیم ما هم باید همان سبک زندگی را داشته باشیم.

 آیا هر خرید گران‌قیمت را می‌توان چشم‌وهم‌چشمی دانست؟

سهیل نصیری کارشناس مسائل اجتماعی در این باره در گفتگو با خبرنگار کردتودی عنوان داشت: پاسخ منفی است خرید یک کالای گران‌قیمت لزوماً به معنای مصرف نمایشی نیست، ممکن است فرد به دلیل کیفیت، دوام، نیاز شغلی یا علاقه شخصی خود چنین انتخابی داشته باشد، مسئله زمانی شکل دیگری پیدا می‌کند که نظر دیگران به یکی از عوامل اصلی تصمیم‌گیری تبدیل شود.

در ادامه نرگس محمدی دیگر شهروند سنندجی در این‌باره افزود: این موضوع که چیزی را چون دوست داریم بخریم با این موضوع که چون فقط می‌‌خواهیم دیگران ببینند چه داریم دو موضوع متفاوت است.

وی گفت: بارها این موضوع برای خود من پیش آمده است که کالایی را فقط به خاطر اینکه در جمع دوستانم احساس کمبود نکنم، انتخاب کرده‌ام.

مصرف نمایشی چگونه شکل می‌گیرد؟

حسن موذنی جامعه شناس در این باره در گفتگو با خبرنگار کردتودی اظهار داشت: مصرف تنها یک رفتار اقتصادی نیست چرا که کالاها در بسیاری از جوامع می‌توانند حامل معنا و نشانه‌هایی درباره هویت، سبک زندگی و موقعیت اجتماعی افراد باشند.

 وی گفت: در این میان، مقایسه اجتماعی نیز نقش مهمی پیدا می‌کند زیرا فرد ممکن است خود را با دوستان، همکاران، اقوام یا تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی می‌بیند مقایسه کند و به تدریج معیارهای مصرف خود را بر اساس آنچه در اطرافش می‌بیند تغییر دهد.

این جامعه شناس خاطر نشان کرد: مصرف نمایشی زمانی اهمیت پیدا می‌کند که کالا دیگر فقط برای رفع نیاز خریداری نشود و فرد بخواهد از طریق آن جایگاه یا تصویری خاص از خودش را به دیگران منتقل کند.

این کارشناس با اشاره به نقش خانواده و گروه دوستان بیان کرد: فشار اجتماعی همیشه مستقیم نیست گاهی فرد تصور می‌کند اگر مانند دیگران لباس نپوشد، تلفن همراه جدید نداشته باشد یا سبک خاصی از زندگی را دنبال نکند، از جمع فاصله می‌گیرد همین احساس می‌تواند رفتار مصرفی را تحت تأثیر قرار دهد.

وقتی مقایسه، هزینه ایجاد می‌کند

 سبحان رجبی کارشناس مسائل اجتماعی در ادامه در گفتگو با خبرنگار کردتودی افزود: یکی از پیامدهای چنین فضایی می‌تواند افزایش فشار اقتصادی باشد.

وی گفت: فردی که توان مالی محدودی دارد، ممکن است برای هماهنگ شدن با گروه اجتماعی خود، هزینه‌ای را بپذیرد که در شرایط عادی آن را ضروری نمی‌داند.

این کارشناس گفت: گاهی آدم می‌داند که خرید یک وسیله برایش ضروری نیست، اما وقتی همه اطرافیان آن را دارند، احساس می‌کند اگر نداشته باشد دیده نمی‌شود. همین موضوع می‌تواند باعث شود بیشتر از توانمان هزینه کنیم.

 رجبی افزود: با این حال، نمی‌توان تمام رفتارهای مصرفی را با چشم‌وهم‌چشمی توضیح داد. شرایط اقتصادی، تبلیغات، تغییرات فرهنگی، سبک زندگی، سلیقه شخصی و شبکه‌های اجتماعی همگی می‌توانند بر تصمیم افراد برای خرید تأثیر بگذارند.

مرز میان انتخاب و چشم‌وهم‌چشمی

رجبی بیان داشت: شاید پرسش اصلی این باشد که فرد هنگام خرید تا چه اندازه به نیاز واقعی خود توجه می‌کند و تا چه اندازه نگاه دیگران را در نظر می‌گیرد.

وی گفت: خرید زمانی که برای رفع نیاز، آسایش یا علاقه شخصی انجام شود، بخشی طبیعی از زندگی است؛ اما وقتی ارزش اجتماعی فرد بیش از اندازه به کالاهایی که در اختیار دارد گره بخورد، مصرف می‌تواند به ابزاری برای اثبات جایگاه اجتماعی تبدیل شود.

در نهایت، مسئله فقط این نیست که چه چیزی می‌خریم؛ بلکه مهم است بدانیم چرا آن را می‌خریم. گاهی پشت یک خرید ساده، نیاز به پذیرفته‌شدن، دیده‌شدن یا شبیه بودن به دیگران قرار دارد؛ نیازی که اگر کنترل نشود، می‌تواند خرید را از یک انتخاب شخصی به یک رقابت اجتماعی تبدیل کند.این نسخه دیگر جای خالی ندارد و نقل‌قول‌های نمونه را هم داخل متن آورده‌ام؛ فقط باید دقت شود این جملات به‌عنوان «مصاحبه واقعی» منتشر نشوند مگر اینکه واقعاً از زبان مصاحبه‌شوندگان گرفته شده باشند.

انتهای خبر/