به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردتودی»، استان کردستان در شرایط سیاسی کنونی، بیش از هر زمان دیگری در معرض تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم جریان‌های رسانه‌ای قرار دارد.

موقعیت مرزی، تنوع قومی و فرهنگی، مطالبات اجتماعی و حساسیت‌های سیاسی، این استان را به یکی از کانون‌های توجه رسانه‌های داخلی و خارجی تبدیل کرده است.

 در چنین فضایی، آنچه می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ آرامش اجتماعی و تقویت عقلانیت سیاسی ایفا کند، سواد رسانه‌ای شهروندان است؛ موضوعی که همچنان جایگاه شایسته خود را در سیاست‌گذاری‌ها نیافته است.

سواد رسانه‌ای به معنای توانایی تحلیل، ارزیابی و درک پیام‌های رسانه‌ای است؛ مهارتی که به مخاطب کمک می‌کند میان «خبر» و «تحلیل جهت‌دار»، «اطلاع‌رسانی» و «تحریک احساسات» تمایز قائل شود.

 در شرایط سیاسی فعلی کردستان، که اخبار و روایت‌ها با سرعت بالا و از منابع گوناگون منتشر می‌شوند، فقدان این مهارت می‌تواند زمینه‌ساز سوءبرداشت، تشدید دوقطبی‌ها و تضعیف سرمایه اجتماعی شود.

فضای مجازی امروز به اصلی‌ترین میدان شکل‌گیری افکار عمومی در استان تبدیل شده است.

شبکه‌های اجتماعی، کانال‌های خبری غیررسمی و رسانه‌های برون‌مرزی، با تولید حجم بالایی از محتوا، تلاش می‌کنند روایت خود از تحولات سیاسی و اجتماعی کردستان را غالب کنند.

بخشی از این محتوا، با بهره‌گیری از تکنیک‌های اقناع پنهان، بزرگ‌نمایی مشکلات، حذف زمینه‌های واقعی و تحریک احساسات قومی یا اقتصادی، مخاطب را به سمت قضاوت‌های احساسی سوق می‌دهد.

 در چنین شرایطی، نبود سواد رسانه‌ای کافی می‌تواند شهروندان را به مصرف‌کنندگان منفعل پیام‌های جهت‌دار تبدیل کند.

یکی از آسیب‌های جدی فضای رسانه‌ای در استان، انتشار شایعات و اخبار تأییدنشده در بزنگاه‌های سیاسی است.

تجربه نشان داده است که در مواقع حساس، اخبار نادرست با سرعتی بسیار بیشتر از اخبار صحیح منتشر می‌شوند و می‌توانند فضای روانی جامعه را ملتهب کنند.

 این مسئله نه‌تنها اعتماد عمومی را کاهش می‌دهد، بلکه امکان مدیریت عقلانی مسائل سیاسی و اجتماعی را نیز دشوار می‌سازد.

آموزش مهارت‌هایی مانند راستی‌آزمایی خبر، شناخت منابع معتبر و درک منافع پشت پیام‌های رسانه‌ای، می‌تواند نقش مؤثری در کنترل این وضعیت داشته باشد.

از سوی دیگر، کردستان استانی برخوردار از سرمایه اجتماعی بالا و پیشینه‌ای قابل توجه در عقلانیت و همزیستی مسالمت‌آمیز است.

 با این حال، تداوم فشارهای اقتصادی و سیاسی، در صورت همراهی با روایت‌های رسانه‌ای مخرب، می‌تواند این سرمایه را فرسایش دهد.

 سواد رسانه‌ای در این میان، ابزاری برای صیانت از سرمایه اجتماعی است؛ چراکه شهروند آگاه، کمتر در دام روایت‌های هیجانی و دوگانه‌ساز گرفتار می‌شود و تصمیم‌های خود را بر پایه تحلیل و آگاهی اتخاذ می‌کند.

نقش نهادهای آموزشی، رسانه‌های رسمی و فعالان فرهنگی در این زمینه انکارناپذیر است.

آموزش سواد رسانه‌ای نباید به یک شعار یا برنامه مقطعی محدود شود؛ بلکه لازم است به‌صورت مستمر، بومی‌سازی‌شده و متناسب با شرایط استان اجرا شود و توجه ویژه به نسل جوان، دانش‌آموزان و دانشجویان، می‌تواند در بلندمدت از شکل‌گیری بحران‌های رسانه‌محور جلوگیری کند.

در نهایت، باید پذیرفت که در شرایط سیاسی امروز کردستان، مدیریت افکار عمومی صرفاً با ابزارهای اداری و امنیتی امکان‌پذیر نیست و رسانه، میدان اصلی تأثیرگذاری است و سواد رسانه‌ای، مهم‌ترین سپر دفاعی جامعه در برابر جنگ روایت‌ها محسوب می‌شود.

 تقویت این مهارت، نه‌تنها به کاهش تنش‌های سیاسی کمک می‌کند، بلکه زمینه‌ساز مشارکت آگاهانه، مطالبه‌گری مسئولانه و حفظ انسجام اجتماعی در استان خواهد بود لذا آینده کردستان، بیش از هر چیز، به میزان آگاهی رسانه‌ای شهروندانش گره خورده است.

نویسنده: ئاسو فلاحی مدرس سواد رسانه استان کردستان