کردامروز: در حال حاضر تعداد اعضای کتابخانه‌های عمومی شهرستان دیواندره چقدر است؟ لطفاً آمار اعضای کتابخانه‌های شهری و روستایی را به تفکیک بیان کنید?

در حال حاضر، کتابخانه عمومی شهید بهشتی دیواندره حدود ۹۵۰ نفر عضو فعال دارد. منظور از «عضو فعال» افرادی هستند که در طول سال به‌صورت مستمر از خدمات و ظرفیت‌های مختلف کتابخانه استفاده می‌کنند؛ از جمله امانت منابع، بهره‌مندی از سالن مطالعه و استفاده از سایر بخش‌ها و خدمات کتابخانه.

عضویت در کتابخانه‌های عمومی به دو شیوه امکان‌پذیر است. نوع نخست، عضویت سراسری مادام‌العمر است که اعضای این طرح امکان امانت یک نسخه کتاب را در هر نوبت دارند. نوع دوم، عضویت سراسری پیشرفته یک‌ساله است که به اعضا این امکان را می‌دهد به‌صورت هم‌زمان پنج نسخه کتاب را به امانت بگیرند.

بر این اساس، آمار ۹۵۰ نفر مربوط به اعضای فعالی است که در طول سال از خدمات و ظرفیت‌های مختلف کتابخانه عمومی شهید بهشتی دیواندره استفاده می‌کنند. این میزان از عضویت، بیانگر جایگاه کتابخانه در تأمین نیازهای مطالعاتی و فرهنگی شهروندان و ضرورت تداوم و تقویت خدمات کتابخانه‌ای در شهرستان است.

کرد امروز: در یک سال گذشته چه تعداد کتاب از کتابخانه‌های عمومی شهرستان به امانت رفته است؟ آیا این آمار نسبت به سال‌های گذشته افزایش داشته است؟

در سال ۱۴۰۴، بیش از ۱۲ هزار نسخه کتاب از کتابخانه عمومی شهید بهشتی دیواندره به امانت گرفته شده است. همچنین در چهار ماه نخست سال جاری، حدود ۴ هزار و ۲۰۰ نسخه کتاب به امانت رفته که به‌طور میانگین، ماهانه حدود هزار نسخه را شامل می‌شود.

نکته قابل توجه، روند افزایشی میزان امانت کتاب در مقایسه با سال‌های گذشته است. این افزایش در حالی رقم خورده که کتابخانه در مقاطعی با تعطیلی و همچنین شرایط ناشی از جنگ مواجه بوده است. با وجود این محدودیت‌ها، روند امانت منابع همچنان صعودی بوده و این موضوع را می‌توان نشانه‌ای از تداوم استقبال شهروندان و اعضای کتابخانه از مطالعه و بهره‌مندی از خدمات کتابخانه‌ای دانست.

این روند نشان می‌دهد که کتاب و کتابخانه همچنان جایگاه قابل توجهی در میان بخشی از شهروندان دیواندره دارد و افزایش میزان مراجعه و امانت منابع، ضرورت استمرار برنامه‌ریزی برای توسعه خدمات، تقویت منابع و فراهم‌کردن زمینه دسترسی هرچه بیشتر مردم به کتاب و فعالیت‌های فرهنگی را دوچندان می‌کند.

کرد امروز: میزان استقبال کودکان، نوجوانان، جوانان و خانواده‌ها از کتابخانه‌های عمومی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ کدام گروه سنی بیشترین مراجعه را دارد؟

خوشبختانه استقبال گروه‌های مختلف سنی و اجتماعی از کتابخانه عمومی شهید بهشتی دیواندره مطلوب است و کتابخانه توانسته است مخاطبان متنوعی را جذب کند. در حال حاضر، حدود ۴۵۰ نفر از اعضای فعال کتابخانه را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند و سایر اعضا در گروه بزرگسالان قرار دارند.

از مجموع اعضای فعال کتابخانه، حدود ۶۰۰ نفر را بانوان تشکیل می‌دهند که از این تعداد، حدود ۲۵۰ نفر بانوان خانه‌دار هستند. حضور بانوان، به‌ویژه مادران، در کتابخانه قابل توجه است و بسیاری از آنان در کنار فرزندان خود به کتابخانه مراجعه می‌کنند و ضمن استفاده از منابع و خدمات موجود، از ظرفیت‌های بخش کودک و نوجوان نیز بهره‌مند می‌شوند.

در مجموع، کودکان و نوجوانان و همچنین بانوان از جمله گروه‌های فعال و پرمراجعه کتابخانه به شمار می‌روند. حضور خانواده‌ها در فضای کتابخانه و همراهی والدین با فرزندان، به‌ویژه در سنین کودکی و نوجوانی، می‌تواند نقش مؤثری در نهادینه‌شدن عادت مطالعه، تقویت ارتباط نسل جدید با کتاب و شکل‌گیری و تداوم فرهنگ کتاب‌خوانی در خانواده‌ها داشته باشد.

کرد امروز: مهم‌ترین برنامه‌ها و اولویت‌های اداره کتابخانه‌های عمومی شهرستان دیواندره در سال جاری چیست؟

فلاح: برنامه‌های فرهنگی و آموزشی کتابخانه عمومی شهید بهشتی دیواندره بر اساس نیازها، علایق و ظرفیت‌های مخاطبان و با توجه به گروه‌های سنی مختلف، برنامه‌ریزی و اجرا می‌شود. رویکرد ما این است که کتابخانه صرفاً محلی برای امانت کتاب نباشد، بلکه به فضایی پویا برای مطالعه، یادگیری، گفت‌وگو و مشارکت فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.

در حوزه کودک و نوجوان، برنامه‌های متنوعی از جمله قصه‌گویی، جمع‌خوانی و معرفی کتاب، نقاشی و همچنین برگزاری کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی و فرهنگی اجرا می‌شود. برای گروه سنی نوجوان نیز برنامه‌هایی نظیر کلاس‌های خوشنویسی، نشست‌های کتاب‌خوانی و فعالیت‌های فرهنگی متناسب با علایق و نیازهای این گروه در نظر گرفته شده است.

در بخش بزرگسالان نیز برنامه‌هایی از قبیل «سه‌شنبه‌های ادبی»، نشست‌های معرفی و رونمایی کتاب، محافل ادبی و برنامه‌های مرتبط با بزرگداشت شخصیت‌ها و مشاهیر ادبی برگزار می‌شود. در این میان، توجه به معرفی و پاسداشت چهره‌های شاخص ادبی و فرهنگی، به‌ویژه شخصیت‌هایی که طی سال‌های گذشته کمتر مورد توجه و معرفی قرار گرفته‌اند، از جمله رویکردهای مهم ما در برنامه‌های فرهنگی کتابخانه است.

در مجموع، تلاش مجموعه بر این است که کتابخانه عمومی شهید بهشتی دیواندره از یک فضای صرفاً مطالعاتی فراتر رفته و به یک مرکز فرهنگی پویا و اثرگذار تبدیل شود؛ مرکزی که در آن اقشار مختلف جامعه، متناسب با سن و نیازهای خود، فرصت مطالعه، یادگیری، تبادل نظر و مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی را داشته باشند.

کرد امروز: برای ترویج فرهنگ مطالعه در مناطق روستایی و کم‌برخوردار چه برنامه‌ها و طرح‌هایی در دست اجرا دارید؟

فلاح: برای ترویج فرهنگ مطالعه در مناطق روستایی و کم‌برخوردار، اقدامات مختلفی انجام داده‌ایم. از جمله می‌توان به اهدای کتاب به روستاها و مدارس، دعوت از دانش‌آموزان برای بازدید از کتابخانه و عضویت در آن و همچنین اجرای طرح #سفیر_کتاب با مشارکت معلمان اشاره کرد. در این طرح، معلمان کتاب‌های مورد نیاز دانش‌آموزان را از کتابخانه به امانت گرفته و در اختیار آنان قرار می‌دهند تا دسترسی دانش‌آموزان به منابع مطالعاتی تسهیل شود.

در کنار این اقدامات، خرید و راه‌اندازی کتابخانه سیار را نیز یکی از اولویت‌های مهم خود می‌دانیم؛ چراکه با راه‌اندازی آن می‌توان خدمات کتابخانه‌ای را به روستاها و مناطق دوردست و کم‌برخوردار شهرستان رساند.

در همین راستا، مکاتبات و پیگیری‌هایی با خیرین و نمایندگان مجلس انجام شده است و امیدواریم با جلب حمایت و همراهی آنان، بتوانیم این طرح را به سرانجام برسانیم و گامی مؤثر در جهت عدالت فرهنگی، افزایش دسترسی به کتاب و ترویج فرهنگ مطالعه در مناطق محروم برداریم.

کرد امروز: کتابخانه‌های عمومی شهرستان علاوه بر امانت کتاب، چه خدمات فرهنگی، آموزشی و اجتماعی به شهروندان ارائه می‌کنند؟

فلاح: امروزه کتابخانه‌های عمومی دیگر صرفاً محلی برای امانت و مطالعه کتاب نیستند، بلکه به‌عنوان پایگاه‌های اجتماعی، فرهنگی و آموزشی در جامعه نقش‌آفرینی می‌کنند. کتابخانه عمومی شهید بهشتی نیز با توجه به گروه‌های سنی و نیازهای مختلف مخاطبان، برنامه‌ها و خدمات متنوعی را در حوزه‌های فرهنگی، آموزشی و اجتماعی ارائه می‌دهد.

در این راستا، برنامه‌هایی متناسب با مناسبت‌های ملی و مذهبی، کارگاه‌های آموزشی در زمینه سواد رسانه‌ای، آسیب‌های اجتماعی و فضای مجازی، آشنایی با مفاهیم استاندارد و همچنین نمایشگاه‌های کتاب برگزار شده است. علاوه بر این، برای حمایت از ظرفیت‌های محلی، نمایشگاه‌هایی مرتبط با کسب‌وکارهای کوچک و توانمندی‌های اعضای جامعه نیز برپا شده و برنامه‌های متنوع دیگری نیز در طول سال اجرا می‌شود.

در واقع، فلسفه وجودی کتابخانه‌های عمومی تنها فراهم کردن دسترسی به منابع اطلاعاتی نیست؛ بلکه آموزش، یادگیری، رشد فردی و اجتماعی و غنی‌سازی اوقات فراغت نیز از رسالت‌های مهم آن‌هاست. کتابخانه شهید بهشتی تلاش می‌کند با شناخت نیازها و علاقه‌مندی‌های مخاطبان، برنامه‌هایی متنوع و کاربردی طراحی و اجرا کند تا کتابخانه به فضایی پویا، جذاب و اثرگذار برای همه اقشار جامعه تبدیل شود.

کرد امروز: مهم‌ترین چالش‌ها و کمبودهای کتابخانه‌های عمومی شهرستان چیست؟ در زمینه فضا، تجهیزات، منابع و نیروی انسانی چه نیازهایی وجود دارد؟

فلاح: یکی از مهم‌ترین چالش‌های کتابخانه عمومی شهرستان، محدودیت فضای فیزیکی، اعتبارات و نیروی انسانی است. بر اساس استانداردهای نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، به ازای هر ۱۰۰ نفر جمعیت، حدود ۸ مترمربع فضای کتابخانه‌ای و به ازای هر نفر حدود ۴ جلد کتاب پیش‌بینی شده و حدود ۳۰ درصد جمعیت نیز باید عضو کتابخانه باشند.

با توجه به اینکه شهرستان دیواندره تنها یک کتابخانه نهادی دارد، رسیدن به این استانداردها با محدودیت‌هایی مواجه است. کمبود فضای مناسب، محدودیت منابع مالی برای توسعه و تجهیز کتابخانه و همچنین کمبود نیروی انسانی از مهم‌ترین نیازهای موجود به شمار می‌رود.

البته در سال‌های اخیر، با حمایت فرمانداران و تخصیص اعتبارات، اقدامات قابل توجهی نیز انجام شده است. از جمله می‌توان به تعمیر و تجهیز سالن‌های مطالعه برادران و خواهران و نوسازی بخشی از تجهیزات کتابخانه اشاره کرد که تأثیر مثبتی در بهبود فضای مطالعه و ارتقای کیفیت خدمات‌رسانی به اعضا داشته است.

با وجود این اقدامات، برای رسیدن به شرایط مطلوب و استاندارد، همچنان نیازمند توسعه زیرساخت‌های کتابخانه‌ای، افزایش فضای مطالعه، تأمین تجهیزات و تقویت نیروی انسانی هستیم. امیدواریم با تداوم حمایت مسئولان، خیرین و دستگاه‌های شهرستان، بتوانیم شرایط مناسب‌تری برای دسترسی مردم به خدمات کتابخانه‌ای فراهم کنیم.

کرد امروز: چه برنامه‌هایی برای توسعه کتابخانه‌ها، افزایش منابع، تجهیز کتابخانه‌ها یا راه‌اندازی کتابخانه‌های جدید در شهرستان پیش‌بینی شده است؟

فلاح: برای توسعه کتابخانه‌های شهرستان، برنامه‌های مختلفی در حال پیگیری است. یکی از مهم‌ترین برنامه‌ها، احداث کتابخانه جدید در شهر دیواندره است. در این زمینه، زمینی از سوی شهرداری برای ساخت کتابخانه اختصاص داده شده و برای آغاز عملیات اجرایی، نیازمند حمایت خیرین هستیم. خوشبختانه در همین راستا پیگیری‌های لازم انجام شده و انجمن خیرین کتابخانه‌ساز شهرستان نیز تشکیل شده است.

در مناطق روستایی نیز، همان‌طور که اشاره شد، خرید و راه‌اندازی کتابخانه سیار از اولویت‌های ماست. در این زمینه نیز از ظرفیت خیرین و نمایندگان مجلس استفاده کرده و پیگیری‌های لازم برای تأمین اعتبار در حال انجام است تا بتوانیم خدمات کتابخانه‌ای را به روستاها و مناطق دوردست شهرستان نیز گسترش دهیم.

در حوزه منابع کتابخانه‌ای نیز خوشبختانه با مشکل جدی مواجه نیستیم. بخشی از منابع از طریق نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و متناسب با نیازهای جامعه و با مشارکت و انتخاب کتابداران تأمین می‌شود. بخش دیگری نیز از محل اعتبارات کتابخانه و بر اساس شناسایی نیازها، علایق و مطالعات اعضا و مخاطبان شهرستان خریداری می‌شود.

در مجموع، هدف ما این است که در کنار توسعه زیرساخت‌های فیزیکی، منابع، تجهیزات و خدمات کتابخانه‌ای نیز به‌صورت همزمان و متناسب با نیازهای روز جامعه توسعه و به‌روز شوند تا کتابخانه‌های شهرستان بتوانند خدماتی باکیفیت‌تر و گسترده‌تر به مردم ارائه دهند.

کرد امروز: چه انتظاری از دستگاه‌های اجرایی، خیرین و مردم برای حمایت از کتابخانه‌های عمومی دارید؟

فلاح: انتظار ما این است که همان‌طور که در شهرستان، نهضت مدرسه‌سازی با مشارکت ارزشمند خیرین شکل گرفته و اقدامات بسیار خوبی در این زمینه انجام شده است، توجه خیرین به حوزه کتابخانه‌ها و توسعه فرهنگ مطالعه نیز بیش از گذشته جلب شود.

کتابخانه‌سازی و تجهیز کتابخانه‌ها را باید نوعی سرمایه‌گذاری فرهنگی برای آینده شهرستان دانست؛ چراکه هر کتابخانه می‌تواند زمینه‌ساز رشد فکری، آموزشی و فرهنگی نسل آینده باشد.

امیدواریم خیرین، دستگاه‌های اجرایی و مردم فرهنگ‌دوست شهرستان در زمینه ساخت و تجهیز کتابخانه‌ها، تأمین منابع و راه‌اندازی کتابخانه سیار برای مناطق روستایی و کم‌برخوردار در کنار ما باشند. یقیناً با همدلی و مشارکت همه بخش‌ها می‌توانیم دسترسی مردم، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، به کتاب و خدمات کتابخانه‌ای را افزایش دهیم و گام‌های مؤثرتری در مسیر توسعه فرهنگ مطالعه در شهرستان برداریم.

کرد امروز: در پایان، اگر بخواهید پیامی به مردم شهرستان دیواندره، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، درباره اهمیت مطالعه و عضویت در کتابخانه‌های عمومی داشته باشید، چه خواهید گفت؟

فلاح: به مردم عزیز شهرستان دیواندره، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، عرض می‌کنم که کتابخانه فقط محلی برای نگهداری و امانت کتاب نیست؛ بلکه جایی برای اندیشیدن، پرسیدن و عمیق‌تر دیدن جهان است.

مطالعه، افق نگاه انسان را گسترده‌تر می‌کند و به ما کمک می‌کند آگاهانه‌تر زندگی کنیم، بهتر تصمیم بگیریم و مسائل پیرامون خود را عمیق‌تر بشناسیم. به همین دلیل، عضویت در کتابخانه را می‌توان نشانه‌ای از توجه به آگاهی، دانایی و رشد فردی دانست.

از همه مردم، به‌ویژه نسل جوان، دعوت می‌کنم ارتباط بیشتری با کتابخانه داشته باشند و از ظرفیت‌های آن برای مطالعه، یادگیری و حضور در برنامه‌های فرهنگی و آموزشی استفاده کنند.

امیدوارم کتابخانه در زندگی مردم شهرستان، به‌خصوص نوجوانان و جوانان، جایگاه شایسته خود را پیدا کند؛ چراکه جامعه‌ای که با کتاب مأنوس باشد، جامعه‌ای آگاه‌تر، اندیشمندتر و آینده‌نگرتر خواهد بود. هرچه امروز برای ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی سرمایه‌گذاری کنیم، در آینده شاهد جامعه‌ای توانمندتر و آگاه‌تر خواهیم بود.

انتهای خبر/