به گزارش پایگاه خبری تحلیلی«کردامروز»؛ در شهرستانی که بخش قابل توجهی از ظرفیت اقتصادی آن به کشاورزی، دامداری، صنایع معدنی و فعالیت‌های خرد خانوادگی وابسته است، هر محصول بومی که قابلیت فرآوری، بسته‌بندی و عرضه در بازار داشته باشد، می‌تواند فراتر از یک خوراکی محلی مورد توجه قرار گیرد.

حالا قرار است جشنواره ترشی هفت‌بیجار برگزار شود؛ اما اصل ماجرا بعد از پایان جشنواره آغاز می‌شود.

آیا ترشی هفت‌بیجار قرار است «برند» شود؟

سال‌هاست در بسیاری از نقاط کشور، محصولات بومی در قالب جشنواره معرفی می‌شوند؛ اما فاصله میان «جشنواره» و «بازار» همچنان یکی از چالش‌های اصلی چنین رویدادهایی است.

ممکن است یک محصول در روز جشنواره با استقبال فراوان مردم مواجه شود، اما اگر فردای آن روز مشتری نتواند همان محصول را با همان کیفیت، بسته‌بندی و نام تجاری پیدا کند، عملاً بخش مهمی از ظرفیت اقتصادی رویداد از دست رفته است.

ترشی هفت‌بیجار نیز نباید در همین نقطه متوقف شود، اگر این محصول قرار است به عنوان یکی از ظرفیت‌های بومی شهرستان معرفی شود، باید برای آن هویت مشخص ایجاد شود؛ از شیوه تولید و بسته‌بندی گرفته تا نام تجاری، مجوزهای بهداشتی، بازار هدف و شبکه توزیع است، این همان جایی است که انتظار از مسئولان شهرستان آغاز می‌شود.

سهم تولیدکننده از جشنواره چقدر است؟

جشنواره قرار است از تولیدکنندگان و فعالان این حوزه حمایت کند؛ اما حمایت واقعی تنها دعوت از چند تولیدکننده برای حضور در غرفه نیست، تولیدکننده زمانی حمایت شده است که پس از جشنواره نیز امکان فروش محصول خود را داشته باشد.

باید مشخص شود چه تعداد تولیدکننده محلی شناسایی شده‌اند؟ چه میزان محصول تولید می‌کنند؟ مهم‌ترین موانع آنها چیست؟ آیا امکان دریافت مجوز و ساماندهی فعالیت آنان وجود دارد؟ چه برنامه‌ای برای آموزش بسته‌بندی و استانداردسازی محصول در نظر گرفته شده است؟

این پرسش‌ها شاید از ظاهر جشنواره جذاب‌تر نباشد، اما پاسخ به همین پرسش‌هاست که مشخص می‌کند جشنواره ترشی هفت‌بیجار یک رویداد اقتصادی است یا صرفاً یک برنامه مناسبتی، از شیشه ترشی تا ارزش افزوده، مواد اولیه بسیاری از فرآورده‌های محلی از دل کشاورزی منطقه به دست می‌آید، بنابراین توسعه فرآوری می‌تواند بخشی از زنجیره ارزش محصولات کشاورزی را در داخل شهرستان نگه دارد.

محصول کشاورزی اگر خام فروخته شود، یک ارزش اقتصادی دارد؛ اما وقتی فرآوری، بسته‌بندی، برندسازی و بازاریابی روی آن انجام شود، ارزش افزوده بیشتری ایجاد می‌کند و فرصت‌های شغلی جدیدی نیز در کنار آن شکل می‌گیرد.

ترشی هفت‌بیجار می‌تواند یکی از نمونه‌های همین زنجیره باشد، از تولید مواد اولیه تا تهیه محصول، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، فروش و حتی گردشگری غذایی، مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی می‌تواند پیرامون این محصول شکل بگیرد.

تجربه یاسوکند نباید فراموش شود

جشنواره انگور یاسوکند نیز از همین زاویه اهمیت دارد. برگزاری چنین رویدادهایی زمانی ارزشمندتر می‌شود که تجربه آنها ثبت شود و نقاط قوت و ضعفشان در برنامه‌های بعدی مورد استفاده قرار گیرد، اکنون جشنواره ترشی هفت‌بیجار فرصتی است تا مسئولان شهرستان نشان دهند نگاهشان به جشنواره‌ها صرفاً تبلیغاتی نیست و قرار است از ظرفیت آنها برای اقتصاد محلی استفاده شود.

اگر جشنواره انگور توانسته ظرفیت انگور و فرآورده‌های آن را به افکار عمومی معرفی کند، جشنواره ترشی نیز می‌تواند حلقه دیگری از زنجیره معرفی محصولات بومی بیجار باشد، اما این بار باید یک تفاوت اساسی وجود داشته باشد، جشنواره نباید پایان کار باشد؛ باید شروع کار باشد.

بیجار فقط معدن و کشاورزی نیست، تصویری که از اقتصاد بیجار ارائه می‌شود، نباید فقط به معدن، کشاورزی یا دامداری محدود شود، اقتصاد محلی از مجموعه‌ای از ظرفیت‌های کوچک شکل می‌گیرد؛ مشاغل خانگی، فرآوری محصولات کشاورزی، صنایع دستی، غذاهای محلی و محصولاتی که شاید در نگاه اول کوچک به نظر برسند اما در صورت ساماندهی می‌توانند بازارهای بزرگ‌تری پیدا کنند.

اگر مسئولان شهرستان بتوانند این محصول را از یک فرآورده سنتی به یک محصول دارای هویت، بسته‌بندی، بازار و مشتری تبدیل کنند، در واقع بخشی از اقتصاد خرد شهرستان را فعال کرده‌اند.

مردم بیجار حق دارند بدانند بعد از برگزاری جشنواره چه اتفاقی برای تولیدکنندگان خواهد افتاد؟ چه تعداد محصول وارد بازار می‌شود؟ آیا برند مشخصی شکل خواهد گرفت؟ آیا بازارهای خارج از شهرستان هدف‌گذاری می‌شوند؟ و آیا برای استمرار این فعالیت برنامه‌ای وجود دارد؟

ترشی هفت بیجار اگرچه با ترشی هفته بیجار رشت تفاوت اساسی و کلی دارد، امّا تنها به علت عدم برند سازی و ثبت این میراث فرهنگی، بسیاری از شهرهای شمال غربی نیز به تولید این نوع ترشی محلی کردستان اشتغال دارند و در واقع همانند فرش آهنین این شهر، کپی و عرضه می شود.

نویسنده: سید محمد صابر سبحانی فعال اجتماعی