روایت مادربزرگ‌ها از شبی که خانه‌ها را گرم‌تر و دل‌ها را به هم نزدیک‌تر می‌کند

برای بسیاری از مادربزرگ‌های کردستان، شب یلدا فقط یک جشن نیست، بخشی از خاطرات مشترک و تکرارنشدنی زندگی است بصیرت خانم مادربزرگ ۷۵ ساله سنندجی با نگاهی پر از خاطره در این باره در گفتگو با خبرنگار کردتودی اظهار داشت: قدیما شب چله فقط یک شب نبود، یک دلگرمی بود همه بچه‌ها و نوه‌ها جمع می‌شدند، کرسی روشن بود، بخاری نبود اما گرمی دل‌ها از هر وسیله‌ای بیشتر بود. این شب برای ما یعنی اینکه خانواده هنوز کنار هم هست.

پدربزرگ‌ها نیز همین حس را دارند. کاک احمد، سالمند اهل سقز می‌گوید: یلدا بهانه‌ای بود برای دیدن هم. شاید مثل امروز این‌همه میوه و خوراکی نبود، اما محبت بود، احترام بود ما بچه‌ها را کنار خودمان می‌نشاندند و از خدا می‌خواستیم زمستان پر خیر و برکتی داشته باشیم.

سفره شب چله؛ ساده اما پرمعنا

سفره شب چله در کردستان اگرچه به سادگی معروف است، اما نشانه‌های نمادینی در خود دارد. هندوانه جایگاه ویژه‌ای دارد؛ به باور قدیمی‌ها خوردن هندوانه در این شب نشانه سلامتی و دفع بیماری در زمستان است انار با دانه‌های سرخ نماد شادی و برکت است و سیب و به هم در بسیاری از خانه‌ها دیده می‌شود.

آجیل شب چله، نخودچی و کشمش، باسلوق، نقل محلی و در برخی مناطق «قورمه» و «کلانه» نیز بر سفره دیده می‌شود.

 در روستاهای کردستان پخت غذاهای گرم و محلی نیز مرسوم است؛ از سوپ‌های محلی گرفته تا خوراک‌هایی که با نان داغ تنوری سرو می‌شود این سفره گرچه پرزرق‌وبرق نیست، اما پر از نشانه‌های زندگی، امید و محبت است.

رسم و رسوم؛ از قصه‌گویی تا احترام به بزرگ‌ترها

یکی از مهم‌ترین بخش‌های شب یلدا در کردستان، نشستن پای صحبت بزرگ‌ترهاست مادربزرگ‌ها قصه‌های قدیمی، افسانه‌ها و حکایت‌هایی را که از مادران خود شنیده‌اند، برای نوه‌ها تعریف می‌کنند قصه‌هایی که بعضی‌شان رنگ اسطوره و بعضی‌شان درس زندگی دارند.

پدربزرگ‌ها نیز معمولاً از خاطرات سال‌های دور، مشکلاتی که پشت سر گذاشته‌اند و امیدی که همیشه به فردا داشته‌اند می‌گویند در این شب احترام به بزرگ‌ترها بیش از همیشه نمود دارد بسیاری از جوان‌ترها معتقدند حضور کنار پدر و مادرهای سالخورده در این شب نه یک رسم، بلکه یک مسئولیت عاطفی است.

در برخی مناطق رسم بر این است که تازه‌دامادها یا دامادهای جوان برای خانواده عروس هدیه و خوراکی ببرند. سینی‌های پر از میوه، شیرینی، انار، آجیل و حتی لباس‌های گرم به نشانه محبت و احترام آماده می‌شود؛ رسمی که هنوز هم در بسیاری از شهرستان‌های استان زنده است.

شب امید؛ از تاریکی تا روشنایی

اگرچه فضای مجازی و زندگی مدرن امروز، برخی سنت‌ها را تغییر داده، اما همچنان یلدا در کردستان مفهومی فراتر از یک مناسبت تقویمی دارد. این شب برای مردم این دیار یادآور صبر در برابر سختی‌ها و امید به روشنایی پس از تاریکی است.

مادربزرگ سنندجی در پایان حرف‌هایش جمله‌ای می‌گوید که شاید خلاصه همه شب‌های یلدای کردستان باشد:

یلدا یعنی خدا هنوز بهانه‌ای گذاشته تا آدم‌ها دور هم بشینن، حرف بزنن، بخندن و یادشان نرود که خانواده گرم‌ترین جای دنیاست.

شب چله در کردستان همچنان زنده است؛ زنده در قصه‌ها، در لبخند کودکان، در نگاه پیرمردان و در سفره‌های ساده اما باشکوهی که هر ساله در بلندترین شب سال گسترده می‌شود؛ شبی که سرمای زمستان را بهانه‌ای برای گرم‌تر شدن دل‌ها می‌کند.

انتهای خبر/