به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، افزایش بی‌سابقه قیمت میوه، خرید ساده‌ترین محصولات تابستانی را برای بسیاری از خانواده‌ها به آرزویی دست‌نیافتنی تبدیل کرده است،در حالی که باغداران از درآمد اندک خود گلایه دارند، سود اصلی در جیب واسطه‌هایی می‌رود که بدون نظارت، بازار را به کام گرانی کشانده‌اند.

با آغاز فصل تابستان، زمانی که بازار باید مملو از رنگ و عطر میوه‌های تازه باشد، بسیاری از خانواده‌ها تنها به تماشای ویترین میوه‌فروشی‌ها بسنده می‌کنند، قیمت برخی محصولات به اندازه‌ای افزایش یافته که خرید چند کیلو میوه، بخش قابل توجهی از بودجه خانوار را می‌بلعد، گیلاس، زردآلو، هلو و حتی برخی میوه‌های وارداتی حالا دیگر کالاهای لوکس محسوب می‌شوند؛ اتفاقی که نه با توان اقتصادی مردم همخوانی دارد و نه با واقعیت هزینه‌های تولید.

پرسش اساسی اینجاست که چرا محصولی که از باغ با قیمتی به‌مراتب پایین‌تر عرضه می‌شود، پس از عبور از چند دست، با چندین برابر قیمت به دست مصرف‌کننده می‌رسد؟ اگر کشاورز سود قابل توجهی نمی‌برد و مردم نیز توان خرید ندارند، برنده این بازی چه کسانی هستند؟

واقعیت این است که بخش بزرگی از مشکل به ساختار معیوب توزیع بازمی‌گردد، زنجیره‌ای از واسطه‌ها، دلالان و سوداگران، محصول را از باغ تا بازار جابه‌جا می‌کنند و در هر مرحله، سهمی به قیمت نهایی اضافه می‌شود، نبود شفافیت در فرآیند خرید و فروش، ضعف نظارت بر میدان‌های میوه و تره‌بار و قیمت‌گذاری سلیقه‌ای، زمینه را برای شکل‌گیری سودهای کلان فراهم کرده است؛ سودهایی که نه نصیب تولیدکننده می‌شود و نه منفعتی برای مصرف‌کننده دارد.

کشاورزان بارها اعلام کرده‌اند که هزینه‌های تولید از جمله آب، کود، سم، کارگر، حمل‌ونقل و بسته‌بندی به شدت افزایش یافته است؛ با این حال، قیمت فروش محصول در باغ، فاصله زیادی با نرخ‌های نجومی بازار دارد، در سوی دیگر، خانواده‌ها نیز با مشاهده قیمت‌ها، ناچار به حذف میوه از سبد غذایی خود یا کاهش چشمگیر مصرف آن شده‌اند. نتیجه این چرخه معیوب، زیان همزمان تولیدکننده و مصرف‌کننده است.

این تناقض حتی از نگاه مسئولان نیز پنهان نمانده است، وزیر جهاد کشاورزی نیز به فاصله قابل توجه قیمت میوه از باغ تا سفره مردم اشاره کرده و بر لزوم اصلاح نظام توزیع تأکید داشته است. همین اظهارات نشان می‌دهد که مشکل صرفاً افزایش هزینه تولید نیست، بلکه حلقه‌های واسطه‌گری و نبود مدیریت مؤثر، عامل اصلی جهش قیمت‌ها محسوب می‌شوند.

تداوم این وضعیت، تنها به کوچک‌تر شدن سفره مردم ختم نمی‌شود، کاهش مصرف میوه، به‌ویژه در میان کودکان و سالمندان، می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت جامعه داشته باشد، وقتی خانواده‌ای میان خرید چند کیلو میوه و تأمین سایر نیازهای ضروری خود ناچار به انتخاب می‌شود، نخستین قربانی، تغذیه سالم خواهد بود.

از سوی دیگر، اگر باغدار احساس کند سهم عادلانه‌ای از ارزش محصول خود دریافت نمی‌کند، انگیزه برای ادامه تولید نیز کاهش خواهد یافت. این روند در بلندمدت می‌تواند امنیت غذایی کشور را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ زیرا تولیدکننده‌ای که سودی از زحمت یک‌ساله خود نمی‌برد، طبیعی است که برای ادامه فعالیت با تردید روبه‌رو شود.

اصلاح این چرخه، نیازمند تصمیم‌های جدی و نظارت مؤثر است. کوتاه کردن دست واسطه‌های غیرضروری، توسعه فروش مستقیم از تولیدکننده به مصرف‌کننده، تقویت تعاونی‌های کشاورزی، شفاف‌سازی قیمت‌ها و برخورد با سودجویی‌های غیرقانونی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند فاصله میان قیمت باغ و بازار را کاهش دهد.

میوه نباید به کالایی لوکس تبدیل شود، این محصولات بخشی از نیاز روزانه هر خانواده هستند و دسترسی مردم به آن‌ها، نه یک امتیاز، بلکه حقی طبیعی است.

 تا زمانی که سود اصلی در جیب واسطه‌ها باشد و تولیدکننده و مصرف‌کننده هر دو بازنده این بازار باقی بمانند، نمی‌توان انتظار داشت قیمت‌ها به تعادل برسد. بازار میوه امروز بیش از هر زمان دیگری به عدالت، شفافیت و نظارت نیاز دارد؛ سه حلقه‌ای که اگر کامل شوند، هم لبخند به باغدار بازمی‌گردد و هم میوه دوباره مهمان سفره خانواده‌ها خواهد شد.

نویسنده: گل‌آرا ظاهری فعال اجتماعی