به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «کردامروز»، ۱۴ مرداد در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به عنوان «روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی» نام‌گذاری شده است؛ مناسبتی که بر ضرورت توجه به حقوق ذاتی انسان بر پایه آموزه‌های اسلامی تأکید دارد.

در شرایطی که موضوع حقوق بشر به یکی از مهم‌ترین محورهای روابط بین‌الملل تبدیل شده و گاه با رویکردهای سیاسی و دوگانه همراه است، بررسی ابعاد حقوق بشر اسلامی و تفاوت آن با نگرش‌های رایج جهانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

 به همین مناسبت، گفت‌وگویی با محمدمهدی عبدالملکی، کارشناس مسائل سیاسی، انجام شده شما را به خواندن آن دعوت می کنیم.

کرد امروز: روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی چه پیامی برای جامعه امروز دارد؟

حقوق بشر اسلامی پیش از آنکه مجموعه‌ای از قوانین باشد، یک نگاه به جایگاه انسان است. در اندیشه اسلامی، انسان دارای کرامت ذاتی است و این کرامت وابسته به نژاد، قومیت، زبان یا موقعیت اقتصادی نیست. به همین دلیل، حقوق انسان با مسئولیت‌های اخلاقی و اجتماعی نیز همراه است. امروز بیش از هر زمان دیگری به این نگاه نیاز داریم؛ زیرا بسیاری از بحران‌های جهانی، از جنگ و مهاجرت گرفته تا تبعیض و فقر، نتیجه فاصله گرفتن از اصل کرامت انسانی است. اگر این اصل مبنای تصمیم‌گیری دولت‌ها قرار گیرد، بسیاری از چالش‌های کنونی قابل مدیریت خواهد بود.

کرد امروز: مهم‌ترین تفاوت حقوق بشر اسلامی با الگوی رایج غربی چیست؟

تفاوت اصلی در مبنای فکری این دو رویکرد است، حقوق بشر اسلامی، انسان را موجودی برخوردار از کرامت الهی می‌داند و حقوق و تکالیف را در کنار یکدیگر تعریف می‌کند؛ در حالی که در بسیاری از مکاتب غربی، تأکید بیشتری بر فردگرایی و حقوق فردی وجود دارد. البته در هر دو دیدگاه، نقاط مشترکی مانند مخالفت با ظلم، شکنجه و تبعیض دیده می‌شود، اما آنچه محل اختلاف است، شیوه اجرا و تفسیر این حقوق است. در عمل نیز شاهد هستیم که برخی قدرت‌های جهانی، حقوق بشر را نه به عنوان یک اصل ثابت، بلکه متناسب با منافع سیاسی خود تفسیر می‌کنند.

کرد امروز : چرا برخی کشورها متهم به استفاده ابزاری از حقوق بشر هستند؟

وقتی یک کشور در برابر نقض گسترده حقوق مردم در نقطه‌ای از جهان سکوت می‌کند، اما همان موضوع را در کشور دیگری به شدت برجسته می‌سازد، این ذهنیت ایجاد می‌شود که معیارها یکسان نیست، اگر حقوق بشر واقعاً یک ارزش جهانی است، باید بدون تبعیض و فارغ از ملاحظات سیاسی مورد دفاع قرار گیرد،  استانداردهای دوگانه، اعتبار نهادهای بین‌المللی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

افکار عمومی امروز بیش از گذشته این تفاوت برخوردها را مشاهده می‌کند و انتظار دارد عدالت در قضاوت‌ها بر منافع سیاسی غلبه داشته باشد.

کرد امروز : رسانه‌ها چه نقشی در ترویج فرهنگ کرامت انسانی دارند؟

رسانه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری افکار عمومی دارند، اگر رسانه‌ها بتوانند با رویکردی حرفه‌ای، منصفانه و مبتنی بر واقعیت، مسائل حقوق بشری را بازتاب دهند، زمینه افزایش آگاهی عمومی فراهم خواهد شد.

از سوی دیگر رسانه نباید به ابزار تبلیغات سیاسی تبدیل شود، روایت دقیق واقعیت‌ها، انعکاس صدای قربانیان و مطالبه پاسخگویی از نهادهای مسئول، از مهم‌ترین وظایف رسانه‌هاست، همچنین تولید محتوای آموزشی درباره کرامت انسانی می‌تواند به ارتقای فرهنگ عمومی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی کمک کند.

کرد امروز: برای تقویت حقوق بشر و کرامت انسانی در داخل کشور چه اقداماتی ضروری است؟

صیانت از کرامت انسانی نیازمند همکاری همه دستگاه‌هاست، اجرای دقیق قانون، احترام به حقوق شهروندی، مبارزه با فساد، افزایش شفافیت، ارتقای عدالت اجتماعی و گسترش آموزش‌های حقوقی از مهم‌ترین راهکارهاست.

همچنین باید زمینه گفت‌وگوی سازنده میان مسئولان، نخبگان و مردم فراهم شود تا مطالبات اجتماعی در فضایی منطقی و قانونمند پیگیری شود. هرچه سرمایه اجتماعی تقویت شود، تحقق کرامت انسانی نیز آسان‌تر خواهد بود.

کرد امروز: پیام شما به مناسبت روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی چیست؟

امروز جهان بیش از هر زمان دیگری به عدالت، گفت‌وگو و احترام متقابل نیاز دارد،‌دفاع از حقوق بشر زمانی معنا پیدا می‌کند که برای همه ملت‌ها، بدون تبعیض و بدون نگاه سیاسی، یکسان باشد. اگر جامعه جهانی خواهان صلح پایدار است، باید کرامت انسان را در عمل، نه فقط در شعار، محور تصمیمات خود قرار دهد.

انتهای خبر/