کُردتودی اخبار کردستان، ایران و جهان

گردشگری کرستان (5)

کردستان پیشکسوت صنایع دستی و جشن‌های ملی از زیورآلات سنتی تا عید نوروز + عکس

صنایع دستی کردستانف گردشگری کردستان، اخبار گردشگری کردستان، صنایع دستی

زیورآلات محلی در کردستان سابقه دیرینه دارد و هنرمندان سنندجی از دیرباز از قراضه های مس، برنز، ورشو و غیره انواع زیورآلات را که عموماً طرح و شکل محلی دارند، تولید می کنند. محصولات محلی شامل انواع گردنبند، دستنبند، سربند، سینه ریز، النگو، انگشتر، گوشواره، بویژه دگمه و دولاو از سنتی‌ترین زیورآلات کردستان است.

به گزارش خبرنگار کُردتودی، کردستان با بیش از چند هزار سال قدمت در زمینه هنرهای دستی و فرهنگ غنی این منطقه خود را از پیشکسوتان صنایع دستی می‌داند، آثار بجا مانده در غار کرفتو و زیویه (سقز) که در پی کاوشهایی که در سال 1947 م. «1325ه.ش» بعمل آمد گنجینه‌ای از اشیای زرین و مفرغی و محصولات تهیه شده از عاج که به حدود قرن هفتم ق.م یعنی آغاز دوره حکومت مادها تعلق دارد مؤید این مطلب است.

هنر سفال‌گری از زمان های بسیار کهن در کردستان رایج بوده و کشف اشیای سفالین در گورستان‌های موجود در کردستان گواه این ادعاست. مهم‌ترین صنایع دستی استان عبارتند از:

 

دف سازی در کردستان

*دف‌سازی

 

دف نشان  دهنده وجود یک حقیقت تاریخی در مورد فرهنگ متعالی کردستان است. کلاف اصلی دف، بدنه‌ای استوانه شکل و کوتاه از جنس چوب است که در یک طرف آن استوانه، پوست حیوانات یا پلاستیک کشیده شده است (بهترین نوع دف، با پوست حیوانات و در فصل بهار ساخته می‌شود). ابتدا و انتهای قاب اصلی با برش زاویه‌دار (اصطلاحاً برش فارسی) به هم چسبیده می‌شوند و ضخامت یک سمت از کلاف با تراشیدن چوب کمتر شده و پوست با سریش روی این لبه می‌چسبد و با گل‌میخ ‌محکم می‌شود.

 

گلیم کردستان

*گلیم کردستان

 

در ایران چندین نوع بافت گلیم داریم که مشهورترین و پراستفاده‌ترین آن نوع چاکدار است، بافت چاکدار موجب ایجاد ظریف‌ترین بافت گلیم می‌شود. نوعی گلیم که در سنندج بافته می‌شود، دارای ویژگی منحصر به فرد است که از نوع بافت چاکدار است که بافتی نحنی دارد و نسبت به سایر مناطق در ارجحیت است چون در اکثر مناطق هندسی بافته می‌شود.

 

نساجی سنتی کردستان

*نساجی سنتی

 

نساجی سنتی از جمله صنایعی است که باقدمت طولانی از پیشینه‌ای کهن برخوردار است و از ابتدای خلقت انسان‌ها جهت پوشش تن و مصون ماندن از سرما و گرما تدابیری بسیار اندیشیده‌اند، از جمله استفاده از برگ گیاهان، پوست حیوانات و... کم کم با افزایش تکامل، بشر با فکر و اندیشه از طریق مختلف جهت پوشش بیشتر و بهتر اقدام لازمه را به مرحله اجرا درآورد. از این رو با ساخت وسایل و ابزار کار به صورت ابتدایی شروع به بافت پارچه نمودند که در این راه برای رسیدن به هدف از الیاف طبیعی و حیوانی استفاده می‌کردند.

موج پارچه‌ای است دست بافت که عموماً به صورت چهارخانه‌ای و با پشم بافته می‌شود. از موج عمدتاً برای رختخواب پیچ، پتو، پشتی، رویه کرسی، سجاده و گاه برای چادرهای عشایر استفاده می‌کنند. این نوع پارچه بر روی دستگاه‌های بافندگی سنتی، 2 وردی و 4 وردی بافته می‌شود و دارای عرض متغیر معمولاً «80-60» سانتیمتر است.

 

نازککاری چوب کردستان

*نازککاری چوب

 

یکی از مهم ترین صنایع دستی استان نازک کاری چوب است. پایه و اساس نازک کاری روکش کردن طرح‌ها و نقش‌های آماده شده از چوب‌های جنگلی و خوش نقش بر اساس طرح از قبل تعیین شده است. شهر سنندج از مراکز مهم نازک کاری ایران و بلکه دنیا است. علاوه بر مهارت استادکاران سنندجی، تنوع و زیبایی گره‌های گردو، سنجد باعث زیبایی دو چندان این محصولات شده است. نازک کاری در سنندج حدود یک قرن و نیم سابقه دارد و به گفته استادکاران نازک کار، بانی و بنیان گذار این هنر زیبا در سنندج استاد نعمت‌الله نعمتیان پدر مرحوم استاد حاج مجید نعمتیان بوده است.

 

اُرسی سازی کردستان

*اُرسی سازی و گره چینی

 

قدیمی ترین آثار بدست آمده در کردستان مربوط به موزه سنندج که متعلق به اواخر زندیه و اوایل قاجار می‌باشد که زمان ساخت آن را به ملا لطف‌الله شیخ الاسلام از والیان وقت نسبت می‌دهند و نیز اروسی‌ها و پنجره های عمارت خسروآباد که به فرمان خسرو خان اردلان والی منطقه، داماد فتحعلی شاه در زمان حکومت این پادشاه ساخته شده است. پنجره های منزل آصف که مربوط به اواخر دوره قاجار است، چراکه استادان سازنده این آثار بنیان‌گذاران حرفه نازک کاری نیز می‌باشند. از خصوصیات چشمگیر اروسی و پنجره‌های مشبک عمارت باقی‌مانده در سنندج وجود اروسی‌هایی با طرح هندسی و اسلیمی است که توأم با هم کار شده‌اند، نوع بکار رفته در آنها نیز عموماً گره‌های هشت، دوازده و شانزده هستند.

 

خراطی چوب در کردستان

*خراطی چوب

 

خراطی چوبی نیز از جمله  صنایعی است که سابقاً رونق زیادی داشته است. کارگاه‌های خراطی موجود در شهرهای سنندج و بانه بیشتر به تولید محصولاتی نظیر ساخت انواع مهره های شطرنج، پایه های مبل و صندلی، نرده، قلیان، پیپ، چپق و ... می‌پرداختند ولی کارگاه‌های موجود در شهر سقز علاوه بر محصولات فوق فرآورده های دیگری نظیر عصا و چوب تعلیمی نیز تولید می‌نمایند.

 

زیور آلات سنتی کردستان

*زیورآلات سنتی

 

زیورآلات محلی در کردستان سابقه دیرینه دارد و هنرمندان سنندجی از دیرباز از قراضه های مس، برنز، ورشو و غیره انواع زیورآلات را که عموماً طرح و شکل محلی دارند، تولید می کنند. محصولات محلی شامل انواع گردنبند، دستنبند، سربند، سینه ریز، النگو، انگشتر، گوشواره، بویژه دگمه و دولاو از سنتی‌ترین زیورآلات کردستان است.

 

ساز سازی سنتی در کردستان

*ساز سازی سنتی

 

با توجه به جایگاه و اهمیت موسیقی در مناطق مختلف کردستان در میان سایر رشته‌های هنرهای چوبی و صنایع دستی استان کردستان پرداختن به ساخت انواع سازهای بومی و ملی از محبوبیت خاصی برخوردار است. صنعتگران کردستانی با بهره گرفتن از انواع چوبهای موجود در منطقه بر اساس الگوهای بومی و ملی به ساخت انواع سازها از قبیل دف، تاس، دهل، نرم نای (دوزله)، سرنا، تار، سه تار، کمانچه، عود، سنتور، دیوان و ... می‌پردازند.

 

ارغوان بافی در کردستان

*ارغوان بافی (سه‌وه‌ته بافی)

 

هنر بکار بردن ترکه‌های ارغوان (بید) جهت ساخت انواع سبدها، ظروف و سینی‌های خاص و ویژه این منطقه را ارغوان بافی یا ترکه بافی می‌نامند. در اکثر مناطق کردستان خصوصاً هورامانات، صنعتگران با بهره گرفتن از مواد اولیه طبیعی منطقه (ترکه های نازک بید) به بافتن انواع مختلف سبدها با فرم‌های وِیژه و کاربردهای متنوع مشغول هستند. این دست ساخته با ظاهری زیبا و فلکلوریک برای همگان یک اثر نوستالوژیک محسوب می گردد. بدوی بودن و کاربردهای متنوع آن از محبوبیت خاصی برخوردار است.

 

کاش و گیوه بافی در کردستان

*کلاش بافی (گیوه بافی)

 

گیوه یا «کلاش» پای افزاری راحت، مقاوم و ارزان است که در جوامع کوچ نشین، روستایی و شهر نشین مورد استفاده قرار می‌گیرد. سادگی ابزار کار و در دسترس بودن مواد اولیه باری تولید آن و همچنین وجود نیروی کار در دسترس، موجب رواج پیشینه کلاش بافی در کردستان به ویژه در ناحیه هورامانات شده است.

 مراکز عمده تولید کلاش منطقه هورامان محسوب می‌شود.

 

بافتنی های سنتی کردستان

*بافتنی‌های سنتی

 

بافت انواع ملزومات مورد استفاده در پوشش‌های محلی با استفاده از قلاب و میله های رایج و نخ های پشمی ملون در منطقه توسط زنان کرد از دیگر صنایع دستی رایج در این ناحیه است. محصولات بافتنی در اغلب نقاط شهری و روستایی استان کرستان نظیر انواع شال گردن و جوراب پشمی، کلاه های موسوم به «ته قیله»، «سه‌رکلاو» و...مرسوم است.

 محصولاتی که در روستاهای اطراف مریوان تهیه می‌شوداز کیفیت بسیار مناسبی برخوردار است.

 

پستک بافی کردستان

*پستک بافی

 

پستک بافی یکی از رشته های صنایع دستی اصیل مناطق کردنشین محسوب می‌شود که بافت آن در شهرستان بانه بیشتر از دیگر مناطق استان رواج دارد.

این محصول از گذشته و بعنوان پوششی گرم در فصول سرما رواج داشته و تا به امروز نیز مورد استفاده می‌باشد، پستک پوشش مردان استان کردستان می‌باشد و از ظرافت خاصی برخوردار است.

مواد اصلی تشکیل دهنده این پوشش، از پشم گونه‌ای بُز (بز مرغز) تهیه می گردد.

پشم این نوع بُز به رنگ های خرمائی، مشکی، بور در طیف‌های رنگی متنوعی به صورت خودرنگ توسط زنان و مردان هنرمند کرد با مهارت و ذوق خاصی ریسیده می‌شود.

پستک بافی بانه را می‌توان تلفیقی از نساجی و نمدمالی دانست.

 

شیرینی و خوراکی های کردستان

*شیرینی و خوراکی‌های استان

 

کردستان نیز همانند سایر مناطق کشور دارای شیرینی های خاص و سایر خوراکی‌هایی که مجموعاً سوغات استان را تشکیل می‌دهند می‌باشد. مهم‌ترین شیرینی که خاص شهر سنندج است شیرینی کنجد است. این شیرینی در دو نوع شکری و گزانگبین در محل های فروش عرضه می‌گردد. از سایر شیرینی‌ها می‌توان به نان برنجی، بادام سوخته، آدامس ون و نوعی باسلوق اشاره کرد که معمولاً توسط گردشگران به عنوان سوغاتی خریده می‌شود. نوعی شیرینی به نام کماج و نوعی حلوا سوهانی از شیرینی های محلی شهرستان بیجار محسوب می‌گردد. انواع تخمه  بو داده آفتابگردان از سوغاتی‌های شهرستان سقز محسوب می‌شود. همچنین به علت سوغات در تمام شهرهای استان عرضه می‌گردد.

 

*جشن ها و مراسم خاص

 

مهم‌ترین و عمومی‌ترین جشنی که در میان مردم کردستان مرسوم است برگزاری جشن نوروز است.

جشن نوروز در اقصی نقاط کردستان به صورت خودجوش همراه با مراسم هه‌لپه‌رکی و برپایی آتش برگزار می‌گردد. عید فطر و عید قربان نیز به عنوان اعیاد مذهبی دارای اهمیت خاص هستند. همچنین میلاد پیامبر اکرم نیز به عنوان روزی خجسته همراه با مراسم مولودی خوانی و نواختن دف دارای جایگاه ویژه‌ای در میان مردم استان می‌باشد، علاوه بر اینها جشن معراج پیامبر و شب برات نیز جزو اعیاد این منطقه است.

 

مراسم پیرشالیار

*مراسم پیرشالیار و کومسای

 

از دیگر مراسمی که در میان مردم کردستان به ویژه منطقه هورامان از جایگاه خاصی برخوردار است مراسمی تحت عوان زماوه‌ن پیرشالیار (عروسی پیرشالیار) می‌باشد. این مراسم در روستای هورامان تخت در هفته دوم  بهمن ماه که مصادف با جشن سده است طی مراحل و رسومات خاصی برگزار می‌گردد و ادامه  آن در نیمه فصل بهار مصادف با 15 اردیبهشت در محل آرامگاه پیرشالیار که در نزدیکی روستا می‌باشد تحت عنوان مراسم کومسا (komsa) برگزار می‌شود. قابل ذکر است که بازدید از این مراسم اکنون جنبه کشوری و حتی بین‌المللی پیدا کرده است به طوری که جمع کثیری از علاقمندان، روزنامه‌نگاران، محققین داخلی و خارجی به هنگام برگزاری مراسم در میان بازدیدکنندگان دیده می‌شوند. بازدید از این مراسم در برنامه تورهای گردشگری استان گنجانده شده است.

 

*مراسم عرفانی

 

از جاذبه‌های شهر سنندج مراسم عرفانی دراویش می‌باشد که به صورت هفتگی در برخی تکایای آن اجرا می‌گردد و گردشگران بسیاری از این مراسم دیدن می‌نمایند.

در استان کردستان دو فرقه عمده تصوف وجود دارد:

1- طریقه قادریه

2- طریقه نقشبندیه

 

مراسم نذری در کردستان

*نذری‌ها

 

یکی دیگر از رسم‌های رایج در منطقه، توزیع نذوراتی است که زنان برای برآورده شدن حاجات خود با اعضای خانواده تهیه می‌کنند. این نذورات شامل نقل و شیرینی است که در مراسم مولودی خوانی تقسیم می‌شود. گای زنان پارچه های سبز رنگ نذر می‌کنند و آنها را به زیارتگاه‌های اطراف شهر یا روستا می‌برند و به درختان زیارتگاه‌ها می‌بندند تا حاجت آنها برآورده شود.

 

انتهای پیام/a.p

شنبه 19 اسفند 1396 | 14:30

کد خبر : 29078

منتشر کننده : a.p

هیچ نظری ثبت نشده است!

کردتودی نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی کند.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

نام *
 

کد امنیتی Captcha image
 
   

پیشنهاد سردبیر:

آرشیو پیشنهاد سردبیر

ADS

 

کُردتودی را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید