Go Up
kurdtoday
گروه : سیاسی

سزارین ژئوپلوتیک خاورمیانه

سزارین ، خاورمیانه، تغییرات ژئو پلتیک

101سال از آخرین تغییرات ژئو پلتیک در خاورمیانه میگذرد در آن سال بین دولتهای فرانسه و انگلیس و با رضایت روسیه و بدون اطلاع اعراب بر سر تقسیم میراث امپراطوری عثمانی توافقی سری منعقد گردید در پیش مقدمه آن قراداد بریتانیا به اعراب وعده استقلال در برابر شورش علیه دولت عثمانی را داده بود هرچند که انگلیس به عهد خود وفا نکرد و روسیه نیر بعلت روی کار آمدن کمونیستها در این کشور نتوانست از آن بهره ای ببرد و دولت عثمانی تکه تکه کردند و جریان خلافت خواهی و بازگشت به دوران خلافت در سراسر جهان اسلام از هندو شبه قاره تا مصر و سواحل مدیترانه براه افتاد و از درون همین جریان خلافت گرایی جریانات مذهبی بوجود آمد که بن مایه جریانات افراطی مذهبی فعلی جهان اسلام میباشد.

به گزارش کُردتودی، 101سال از آخرین تغییرات ژئو پلتیک در خاورمیانه میگذرد در آن سال بین دولتهای فرانسه و انگلیس و با رضایت روسیه و بدون اطلاع اعراب بر سر تقسیم میراث امپراطوری عثمانی توافقی سری منعقد گردید در پیش مقدمه آن قراداد بریتانیا به اعراب وعده استقلال در برابر شورش علیه دولت عثمانی را داده بود هرچند که انگلیس به عهد خود وفا نکرد و روسیه نیر بعلت روی کار آمدن کمونیستها در این کشور نتوانست از آن بهره  ای ببرد و دولت عثمانی تکه تکه کردند و جریان خلافت خواهی و بازگشت به دوران خلافت در سراسر جهان اسلام از هندو شبه قاره تا مصر و سواحل مدیترانه براه افتاد و از درون همین جریان خلافت گرایی جریانات مذهبی بوجود آمد که بن مایه جریانات افراطی مذهبی فعلی جهان اسلام میباشد.


حال پس از یک قرن این منطقه آبستن زایشی غیرطبیعی در حوزه جغرافیای قومی در شمال عراق میباشد مسعود بارزانی رئیس حزب دمکرات کردستان عراق دربدترین شرایط سیاسی کشور عراق اقدام به برگزاری نظر خواهی از مردم این منطقه بمنظور جدایی از عراق و تشکیل دولتی مستقل در حساسترین منطقه خاورمیانه نموده است. این اقدام درحالی صورت میگیرد که مخالفتهای زیادی از داخل و خارج نسبت به آن وجود دارد ولی پرداختن به حساسترین نقطه تحریک جامعه قومی هرگونه مقاومت داخلی را مرتقع و هرگونه مانعی را در این راستا توجیه میکند اگرچه انگیزه بسیاری از جنبشهای هویت خواهی یکصد ساله اخیر کردها در منطقه خاورمیانه رسیدن به دولتی مستقل بوده است اما هرکدام دارای ویژگیهایی بوده اند که در عصر و زمان خود قابل ارزیابی میباشند ولی رفراندوم اخیر درکردستان عراق دارای شرایط ویژه ایست که با توجه به حاشیه های پیرامونی داخلی و خارجی آن با دیگر جنبشهای قومی وحتی آنانی که تا نزدیکی دولت شدن رفتند تفاوت دارد. نتایج ابن همه پرسی بدو دلیل از پیش قابل پبش بینی بود اول اینکه رسیدن به دولت مستقل جزء آرمانهای قومی میباشد بنابراین طرح آن ازسوی هرکسی که باشد مورد اقبال عمومی کردها قرار میگیرد پس کسی نمیتواند خود را قهرمان آن بداند دوم اینکه برگزاری چنین انتخاباتی توسط دستگاهی برای تعیین حق سرنوشت خودش شبیه دانش آموزیست که بدون حضور ناظری از خودش امتحان بعمل آورد طبیعیست که در هردوحالت برنده نمیتواند چندان هم بخود غره باشد.    
 

همه پرسی استقلال کردستان عراق درغیاب رهبر اتحادیه میهنی و تنها دوهفته پس از فوت نوشیروان مصطفی رئیس جنبش اصلاح گرایانه تغییر،توسط بارزانی رهبر حزب دمکرات کردستان عراق مطرح گردید.هرچند که این موضوع پیش زمینه قبلی و سابقه طولانی داشته است ولی اعلام این وضعیت در شرایط فعلی که هنوز زنگ پایان داعش در عراق زده نشده و این کشور همچنان درگیر بحرانی منطقه ای میباشد، پروسه سیاسی عراق را با مشکل مواجه میکند برخی احزاب و گروههای مردمی کردستان در مقابل برگزاری همه پرسی مقاومت کردند که با واکنش شدید برخی جناحهای حاکمیت اقلیم مواجه گردید و با ادبیاتی بدور ازاخلاق سیاسی آنها را موردشماتت قرار دادند که لاجرم در آخرین لحظات باقیمانده به زمان همه پرسی همگی تسلیم شدند و حاضر نشدند شرف مبارزاتی خود را درفضای غبارآلود سیاسی به تند باد حوادث بسپارند ولی آنچه که مسلم است این رفتارهای عتاب آمیز پس از فروکش کردن حوادث همه پرسی موجب شکافهای عمیقی خواهد شد و همچنین جمعیت نخبگی و مستقل کردستان عراق که معتقد به مبارزه با فساد بوده و مدافع اصلاح وضعیت اداری اقلیم میباشند را با شیوه ای غیر دمکراتیک از مناصب قانونی خود اخراج کردند و آخرین مقاومتهای مدنی را زیر پا گذاشتند تا مسیر ارابه رفراندوم را بر پیکر دمکراسی فراهم گردد.  


مجامع جهانی و دولتهای منطقه ای و فرامنطقه ای با ملاحظه شرایط عراق هرکس به نوعی برای مجاب کردن بارزانی مبنی برتعویق همه پرسی تلاش نمودند ولی با مخالفت بارزانی مواجه گردید دلایل رد پیشنهادات از سوی بارزانی قانع کننده نبود این مقاومت غیر متعارف و بی سابقه بارزانی در مقابل درخواستهای خارجی و مقاوتها و انتقادات مشفقانه داخلی بمنظور تعویق همه پرسی برگزاری رفراندوم بر کسی آشکار نگردیده است.


 اما در داخل کردستان دیدگاههایی وجود داشته و هنوزهم دارد که معتقدند بیش از دو سال است که مدیریت قانونی بارزانی بر اقلیم کردستان خاتمه یافته است و انتقاداتی جدی دراین زمینه وجود دارد که نه تنها ریاست اقلیم به آن تمکین نکرده اند بلکه با آنان بشدت برخورد شده که بدنبال آن پارلمان محلی تعطیل شده و منتقدین از مناصب پارلمانی اخراج شده اند بدین طریق  مدیریت غیر قانونی ایشان بر ریاست اقلیم کردستان ادامه یافت که به نظر میرسد  نگرانی از قدرت گرفتن بغداد پس از داعش و ترس از نزاع قدرت در عراق و خطر بر افراشتن پرچم مطالبات کردهای منطقه توسط پ ک ک بعنوان رقیب دیرینه بارزانی در شمال سوریه و همچنین فرار از بدهی ... ملیارد دلاری اقلیم و برون رفت از بن بستهای شدید اقتصادی اقلیم و منکوب کردن منتقدین داخلی و ازهمه مهمتر فرار از مرگ سیاسی، بخشهایی از انگیزه های اعلام رفراندوم توسط بارزانی در اقلیم کردستان میباشد.  


با اصرار بارزانی همه پرسی در سکوتی سنگین و معنی دار و در تاریخ مقرر برگزار شد با توجه به زمینه سازیهای گسترده نتایج آن هم قابل پیش بینی بود حال با سپری شدن این مرحله فضای سیاسی اقلیم کردستان وارد فاز جدیدی شده است و متولیان همه پرسی در برابر انبوهی از انتظاراتی که خود بوجود آورده اند قرار گرفته اند به تعبیر دیگری نیمه اول این بازی سیاسی باهمه مشکلاتش به پایان رسیده است و شاید بعضا معتقد باشند شرط لازم استقلال فراهم شده ولی شرط کافی و آینده آن در هاله ای از ابهام قرار گرفته است با توجه به بیانات ابهام آمیز متولیان همه پرسی قبل و حین وبعد ازانتخابات سرنوشت این همه پرسی درهاله ای از ابهام فرو برده است. قید جمله غیر الزام آور در قبل از رفراندوم با هدف حساسیت زدایی منطقه ای و اعلام طولانی بودن زمان استقلال در بعد از انتخابات با کاربری داخلی علاوه بر تحریک جامعه کردستانی صحه ای بر بی برنامه بودن همه پرسی میباشد خصوصا اعلام مواضع ناشفاف در اراده برنامه  و تبیین نافص مواضع در این زمینه لاجرم در نیمه دوم بازی با مشکلات اساسی مواجه خواهد شد و در اصطلاح ورزشیها نیمه دوم متعلق به مربیان میباشند که میتوانند سرنوشت بازی را براساس رفتارنیمه دوم تنظیم کنند و معمولا نتیجه بازی بنفع مربیان بوده است.


فرضیات وگزاره های زیادی در پیش روی آینده اقلیم پس از همه پرسی وجود دارد خوشبینانه ترین آن تحقق اهداف رفراندوم و ایجاد واحد سیاسی با هویت قومی در همسایگی سه کشور با منافع متفاوت ونظامهای سیاسی متنوع میباشد که با رعایت روابط حسن همجواری میتواندبه حیات سیاسی خود ادامه دهد ولی با اصرارهای بارزانی دربرگزاری این رفراندوم در شرایط زمانی فعلی بنظر میرسد که این رفراندوم هدفمندانه بوده باشد و با دلگرمی وپشتیبانی دیگران آنرا برگزار کرده است در این صورت باید گفت بارزانی به آنها وامدار بوده که کمترین انتظار آنها همپیمانی بارزانی با آنان در اهداف منطقه ایشان میباشد از طرفی بازیگران این سناریو از ضریب نفوذ کشورهای منطقه در اقلیم کردستان معلومات کافی دارند و بعید به نظر میرسد منافع خود را با کسانی گره بزند که انعطاف پذیری آنان در تاریخ مبارزاتیشان پدیده ای آشکارمیباشد و بازیگران این صحنه بعید بنظر میرسد ریسک این همپیمانی را بخود هموار کنند آنچه که در مخیله کلی بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای وجود دارد سرزمین نفتخیز کرکوک و منطقه اقلیم کردستان عراق میباشد که مدفن بیش ازچهل درصد از ذخایر نفتی عراق میباشد و این فر پادشاهی تخیلی به یمن این ثروت طبیعی بوجود آمده که بمانند همان پر طاووس است که قاتل پرنده زیبا شده است.


 همسایه شمالی شریک تجاری روزانه بیش از یک ملیون بشکه نفت در اقلیم میباشد و با سرمایه گذاری 35 میلیارد دلاری در منطقه اقلیم بعلاوه 15 میلیارد دلار حجم تجاری در سال، بزرگترین مستفید این بازی خواهد بود. بازگشت ژنرالها و دیپلملتهای بازنشسته امریکایی که زمانی در عراق خدمت میکرده اند به صحنه اقتصاد نفتی اقلیم یکی از نکات قابل تامل این سناریو میباشد. عقد قرارداد 4ملیارد دلاری توسط شرکت " روس نفت " که 45درصد سهام آن متعلق به ریاست جمهوری روسیه میباشد و همچنین امتیاز احداث خط لوله گاز طبیعی از اقلیم کردستان به بنادر روسیه ارزش ریسک را برای این کشور بالا برده است. در این بین شوربختانه ایران به نسبت دیگر بازیگران در این صحنه  دارای کمترین منافع اقتصادی در اقلیم کردستان میباشد.


با این توصیف بحران در حساسترین منطقه خاورمیانه اجتناب ناپذیر است و بهتر است ملاحظات دقیق تری در مناسبات و روابط آتی صورت گیرد وحساب جامعه کردستانی که وارثان نجابت و شرافت تمدن ایرانی میباشند را از سوداگران ثروتهای انان جدا کنند مردم نجیب کردستان بخوبی میدانند که ایرانیها در کوران سخت مبارزه و آوارگی با آنان گریه کردند واین میهمانان ناپایدار که اینک درشادی مقطعی آنان میخندند نمیتواند برای آنان ماندنی باشند.بیاد داشته باشیم که نظام سیاسی جدید عراق را کسانی امثال جلال طالبانی ساختند که حتی حاضر به مرگ صدام بعنوان قاتل هزاران عراقی هم نبود و با این کار زنگ پایان خونریزی را در عراق زد ایکاش این تغییرات توسط افرادی همجنس اینان صورت میگرفت تا کردها را در رسیدن به جایگاه واقعیشان در منطقه خاورمیانه کمک میکردند ولی اقدامات عجولانه در رسیدن به اهدافی مقطعی همانند میوه ای نارس خواهد بود که بکام کسی خوش نخواهد آمد که به نظر میرسد این زایش در منطقه حساس خاورمیانه غیر طبیعی بوده و اصلی ترین دست آورد آن رشد بی رویه جریانات هویت خواهی قومی از جمله ناسیونالیزم عربی و کردی و ترکی در منطقه خاورمیانه خواهد شد و مشخص نیست حاصل این سزارین ژئوپلیتیکی درمنطقه خاورمیانه چگونه مولودی خواهد بود باید منتظر بود تا ببینیم نقش بدلکاران سایکس پیکوهای جدید خاورمیانه و نقشه بازیگران اصلی آن از بایگانی کدامین امپراطوری تخیلی منطقه ای و یا فرامنطقه ای بیرون بیاید و معلوم نیست پس لرزه های این ولوله سیاسی بن مایه های کدامین جریانات افراطی ویرانگر قرار بگیرد.


محمد هادیفر

انتهای پیام/

دوشنبه 17 مهر 1396 | 12:09

کد خبر : 26938

منتشر کننده : M.I

نظرات :

هیچ نظری ثبت نشده است!

کردتودی نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی کند.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

نام *
 

کد امنیتی
 
   

مقـالـه / یادداشت

بیشتر ...

ADS

ADS

کانال رسمی کردتودی در تلگرام

سنه بازار

ADS

ADS

ADS