Go Up
kurdtoday
اقتصاد و عدالت اجتماعی/گروه : اقتصادی

شاخص های توسعه پایدار جوامع محلی در مدیریت منابع طبیعی

توسعه پایدار، اقتصاد و عدالت اجتماعی، مقاله زیست محیطی، نیازمندی های غذایی،مشارکت مردم

یکی از مهمترین عوامل سنجش روند توسعه در کشورهای مختلف نتایج عملکرد آنها در ارتباط با حفظ احیا و بهره برداری اصولی از منابع طبیعی است.توسعه و رونق بخش منابع طبیعی تجدید شونده به عنوان اصلی ترین ارکان زیربنایی توسعه قلمداد می شود.

به گزارش کُردتودی،  باید بین دو مفهوم «رشد اقتصادی» و «توسعه اقتصادی» تمایز قایل شد. رشد اقتصادی،مفهومی کمی است در حالیکه توسعه مفهومی کیفی است.توسعه اقتصادی دو هدف اصلی دارد؛ اول، افزایش ثروت و رفاه مردم جامعه (ریشه کنی فقر) دوم، ایحاد اشتغال،که هر دوی این اهداف در راستای عدالت اجتماعی است.نگاه به توسعه اقتصادی در کشورهای پیشرفته و کشورهای توسعه نیافته متفاوت است، هدف اصلی افزایش رفاه و امکانات مردم است در حالی که در کشورهای توسعه نیافته بیشتر ریشه کنی فقر و افزایش عدالت اجتماعی مدنظر است.

 

یکی از مهمترین عوامل سنجش روند توسعه در کشورهای مختلف نتایج عملکرد آنها در ارتباط با حفظ احیا و بهره برداری اصولی از منابع طبیعی است.توسعه و رونق بخش منابع طبیعی تجدید شونده به عنوان اصلی ترین ارکان زیربنایی توسعه قلمداد می شود.حتی پیشرفت صنعت نیز بر آن استوار است،در صورتی که تحت برنامه های منظم،منسجم و هدایت شده توام با رهنمودها و نظرات علمی و ارشادی قرار گیرد باعث خودکفایی تامین احتیاجات جامعه می گردد.از طرفی وضعیت و شرایط این منابع و مسائل اجتماعی و اقتصادی و روند تخریب و فرسایش آنها در دهه اخیر،به ما هشدار می دهد که پیکره این منابع به عنوان زیربنای مدنیت در حال انقراض است و بقای آن در گرو همت و تلاش برنامه ریزان،مسئولان و دست اندرکاران و میلیونها نفر افراد روستایی،عشایر و جنگل نشینان که فعلا ارتباط بیشتری با این منابع دارند می باشد.از طرفی با بررسی ادبیات غالب توسعه روستایی در طول چند دهه گذشته مشخص می شود که اعتقاد غالب بر این بوده که عامل تخریب طبیعی بهره برداران محلی می باشند ولی نتایج بدست آمده از برنامه هایی که با این دیدگاه و بدون توجه به نقش بهره برداران روستایی و عشایری اجرا شده نشانگر عدم موفقیت این برنامه ها می باشد و غلط بودن دیدگاهی که روستاییان را عامل اصلی تخریب منابع طبیعی می داند،ثابت شده است.

 

بطور کلی روستاییان و عشایر که بهره برداران اصلی منابع طبیعی می باشند در مجموعه توجه به ارزشهای زیست محیطی را در کنار توسعه اقتصادی معقول خود مورد توجه قرار می دهند و این ارزشها را باور دارند.از طرفی در آغاز خلقت انسان بهره برداری از منابع طبیعی،نخستین گام بشر برای تامین معیشت و بقای حیات بوده است.عامل عمده ای باعث بی تفاوتی یا احیانا مخالفت روستاییان نسبت به طرحهای حفظ و احیا محیط زیست می شود نادیده انگاشته شدن و عدم توجه به نیازها و مشکلات آنها می باشد و ضروری است که در برنامه های آتی به این امر توجه گردد زیرا در صورت مشارکت دادن روستاییان در برنامه های زیست محیطی،آنها در صورت تخریب محیط انگیزه لازم برای تلاش و سرمایه گذاری برای رفع آنها را دارا می باشند و درعین حال از کنترل فعالیت های اقتصادی به منظور تنوع بخشیدن به اقتصاد نواحی روستایی نیز استقبال می کنند.لذا برای کسب نتایج بهتر در برنامه های حفاظتی از منابع طبیعی بایستی در کنار عوامل فنی به نقش عوامل فرهنگی و دانش و رویه های بومی و سنتی روستاییان و عشایر نیز توجه کافی مبذول شود و در برنامه ریزی های مربوط به مدیریت منابع طبیعی از این عوامل استفاده شود.

 

همواره پاسخ روستاییان به این سوال که چرا محیط زیست را تخریب می کنید این بوده است که اولا ما بتوانیم خود زنده بمانیم تا از مواهب و نعمت ها و زیباییهای طبیعت استفاده کنیم.آنها می گویند وقتی زندگی خودمان ناپایدار و در معرض نابودی است،کدام طبیعت و کدام آینده و چه امیدی بیان می کنند که سیر از گرسنه خبر ندارد و دولت از حال ما بی خبر است.باید توجه داشت گرچه روستاییان خود را در مقابل حفاظت منابع طبیعی و مراتع اطراف خود مسئول می دانند ولی به علت مشکلات و مسائلی که دارند و عدم توجه به این مشکلات،مسائل و نیازهای آنها در برنامه ریزی توانایی مشارکت در این امر را ندارند.زیرا در اینجا مسئله بی توجهی به مشکلات و نظرات بهره برداران است.

 

در این رابطه جهت آگاهی از نظرات یک بررسی انجام شد و از نمونه سوالاتی که پرسیده شد این بود که در کارهایی که دولت انجام داده آیا شما همکاری کرده اید؟در مجموع 40 درصد از پاسخ گویان جواب منفی داده اند.در مورد علت عدم همکاری 35 درصد پاسخ داده اند که در مورد کاری که انجام داده اند از من نظر خواهی نکرده اند و 50 درصد گفته اند از ما خواسته نشد که همکاری کنیم.25 درصد بقیه نیز علت عدم همکاری خود را در مسایلی چون بی اعتمادی و بی اعتقادی به نتیجه کار،نداشتن وقت،رایگان بودن کار،کمی دستمزد و نظایر آن را عنوان نموده اند. مسئله واقع گرایانه تر مسئله فقر و تخریب محیط زیست است،چون فقر به عنوان عاملی از عوامل تخریب می باشد که باید مورد توجه قرار گیرد.از طرفی سیاست های اجتماعی،اقتصادی و زیست محیطی و نوع رابطه آن با همدیگر از محورهای مهم توسعه پایدا ر است.

 

در این راستا حجم بزرگی از تحقیقات به بررسی ارتباط رشد اقتصادی و فرسایش محیط زیست اختصاص یافت که غالبا رشد اقتصادی را به عنوان علت و آلودگی زیست محیطی و تحلیل منابع طبیعی را به عنوان معلول در نظر گرفته اند.تجارب قرن گذشته نشان می دهد تاکید صرف بر توسعه اقتصادی که در قالب بالا رفتن درآمد سرانه،تولید ناخالص ملی و سطح کیفیت زندگی مردم نمود پیدا می کرد که با پایداری زیست محیطی ناسازگار بوده است.توسعه اقتصادی بدون رویکرد پایداری به انباشت عظیم سرمایه و قطبی شدن در ابعاد مختلف اجتماعی،اقتصادی و فضایی انجامید که محصول آن(گسترش شکاف دسترسی به منابع) خود به عنوان مانعی برای توسعه عمل کرد.دیدگاه و فرهنگ روستاییان در حفظ متوازن محیط و توسعه اقتصادی می باشد.در واقع یکی از موضوعات بسیار مهم در فرایند توسعه پایدار لزوم تعیین جایگاه مناسبی برای تشکلهای محلی است تا روند پیشرفت به سوی تامین و کسب معیشت پایدار را تثمیین نمایند.

 

معیشت پایدار در واقع امکانات و ظرفیتهای مردم را در جهت ارتقاء و حفظ شیوه های مناسب زندگی به کار گرفته و ضمن تایید رفاه آنها،نسلهای آینده را نیز مورد ملاحظه قرار می دهد.می توان گفت استفاده از مشارکت های مردمی و دانش بومی آنها می تواند نقش مهمی را در جهت حفاظت آب و خاک و تامین نیازمندیهای غذایی کشور،اولین قدم توجه به مشارکت مردم و استفاده از دانش بومی آنهاست زیرا بهره گیری از دانش بومی بویژه در طرح های اصلاحی احیایی توام با آموزش و گسترش آگاهی بهره برداران بافت سنتی را دگرگون می سازد و نوآوری آگاهانه را به ارمغان می آورد.

 

نویسنده: حشمت قربانی- روزنامه نگار و کارشناس ارشد محیط زیست

انتهای پیام/s.a

شنبه 11 دی 1395 | 13:31

کد خبر : 21593

منتشر کننده : الف ف/sh

نظرات :

هیچ نظری ثبت نشده است!

کردتودی نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی کند.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

نام *
 

کد امنیتی
 
   
گردشگری استان کردستان

به انتخاب سردبیر

بیشتر ...

مقـالـه / یادداشت

بیشتر ...

کانال رسمی کردتودی در تلگرام

سنه بازار

ADS

ADS

ADS

ADS