Go Up
kurdtoday
نوروز 95/محلات قدیمی سنندج/گروه : فرهنگی

محله «قطارچيان»؛ قديمي ترين محله سنندج

محلات قدیمی سنندج, محله قطارچیان سنندج, قطارچیان, سنندج, گردشگری سنندج

شهر سنندج با توجه به قدمت چند صد ساله خود دارای محلات قدیمی زیادی می باشد که از میان آن محله قطارچیان بعنوان قدیمی ترین محله در سنندج بشمار می رود.

به گزارش کُردتودی، سنندج شهری با قدمت بیش از 400 سال است که به دلیل ویژگی‌های توپوگرافی خاص و فراز و نشیب‎های فیزیکی بسیار به شهر هزار تپه معروف است.

 

سنندج را می‎توان یکی از چند شهر برتر ایران به لحاظ بافت تاریخی – فرهنگی قلمداد کرد چرا که بسیاری از طوایف، خان‎ها و اقوام صاحب نام کُردستان و کشور در این شهر تاریخی سکنی گزیده‎اند.

 

هر ساله بسیاری از توریست‎ها و به ویژه عکاسان داخلی و خارجی از محلات قدیمی سنندج بازدید می‎کنند تا گوشه‌ای از تاریخ کمتر شناخته شده این شهر ره به جهانیان معرفی کنند.

 

سنندج به دلیل قدمت تاریخی نزدیک به نیم قرن، دارای محلات تاریخی بسیاری از جمله آغه زمان، قطارچیان، تازه آباد، سه ر تپوله، جورآباد و ... است که در این گزارش کوتاه به یکی از این محلات قدیمی به نام "قطارچیان" میپزدازیم.

 

محله قطارچيان يكي از محلات قديمي و تاريخي شهر سنندج است و مربوط به دوره زنديه به بعد مي باشد، كه از نظر موقعيت مكاني در حد فاصل خيابان كشاورز، بلوار كردستان، خيابان مردوخ شمالي و ميدان آزادي قرار گرفته است. از ويژگي هاي منحصر به فرد آن كه موجب شده از ديگر محلات قديمي شهر سنندج متمايز باشد بافت پلكاني آن بوده که به واسطه وضعيت توپوگرافي محل بوجود آمده، بطوريكه قابل مقايسه با غالب بافت هاي روستايي كردستان مي باشد.

 

محله قطارچیان سنندج

 

شواهد معماري و طبيعي محل نشان دهنده اوان شكل گيري بافت مسكوني در اين محل است. در گذشته، رودخانه "دره بيان" در محل بلوار كردستان کنونی جاري بوده است كه در حاشيه بافت مسكوني محله قطارچيان داراي چشم انداز زيبايي بوده است.

 

محله قطارچيان داراي اماكن تاريخي و قديمي شاخصي و عمارت هاي متعددي  مي باشد كه بسياري از آنها در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده اند. از شاخص ترين اماكن و عمارت هاي تاريخي و قديمي این محله مي توان به عمارت وكيل الملك (مساحت بالغ بر 8000مترمربع)، عمارت غياثي،  گرمابه وكيل، گرمابه پاشاخان (دوره صفويه)، مسجد قوله (ملامومن)، مجموعه منازل عطايي، گله داري و هادي خان، منزل قرني، منزل ذوالفقاري، منزل دكتر خسروي، منزل آيت الله مردوخ و سر درب و منزل بابان اشاره كرد، كه با تمهيدات اداره كل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان كردستان و مشاركت مردم و مالكين بناهاي تاريخي، حيات و فعاليت در بسياري از آنها ادامه دارد. 

 

وجه تسمیه

پیش از آباد شدن قطارچیان، چون در آن زمان وسیله ی موتوری و خودرو در کار نبود ناچار برای ترابری یابو، قاطر، استر و الاغ کاربرد داشته اند و بر این مبتا برخی از مردم آن زمان سنندج برای آسان شدن ترابری کالا و استفاده از کرایه بار برای در آمد خودشان هر کدام دارای کمندها و قطارهای قاطر و یابو و الاغ و استر بوده اند که بیشتر آنها آقا محمد شرف و مرحوم آقا خدا کرم گله دار و منزل مشیر دیوان و محمد پری چان بودند.

خانواده های معروف محله قطارچیان سنندج عبارتند از: مرحوم شیخ محمد مردوخ آیت الله کردستانی، خاندان های: مجتهدی، غیاثی، مردوخ و .. است.

 

محورهای حرکتی محله

تنها محور اصلی محله گذر اصلی مردوخ است که مرکز محله را به سایر محله ها و بازار و مسجد جامع پیوند می دهد. این محله به دلیل گستردگی زیاد دارای دو مرکز فرعی نیز هست که بر روی تپه ای قرار گرفته است. وضعیت توپوگرافی آن موجب شده است که بیشتر محورهای آن به صورت پله ای با پیروی از شیب زمین باشد که خود رفت و آمد و دسترسی خودروها را به محله با مشکل روبرو کرده است. این مشکل بیشتر در بخشهای شمالی محله که بافت متراکم و کوچه های پرپیچ و خم دارد، محسوس است اما سایر بخشهای محله دارای بافت نسبتا بازی است.

 

محله قطارچیان سنندج

 

همانطور که پیشتر اشاره شد، این محله دارای یک مرکز اصلی و دو مرکز فرعی است. مرکز اصلی محله به صورت خطی بر گذر اصلی واقع گردیده است که به راسته بازار قطارچیان معروف است. عناصر محله ای آن شامل مساجد، گرمابه همگانی، محل فروش کالاهای روزمره، بقالی، نجاری، خیاطی، لحاف دوزی، حلب سازی، نانوایی و سمساری است. شعاع کارکرد این مرکز به دلیل مرکزیت آن، علاوه بر ساکنین محله، محلات همجوار را نیز در بر می گیرد.

 

محله قطارچیان دارای دو مرکز فرعی به نامهای بازارچه جلو منزل وکیل السلطان و بازارچه پل ملا ویسی است که اولی به صورت میدانچه جلوی عمارت وکیل السلطان و وکیل الملک قرار گرفته و از فضای های خدماتی آن می توان به مسجد شیخ محمد باقر، گرمابه وکل و نانوایی و چند بقالی و خرده فروشی اشاره کرد. این بازارچه  در گذشته بسیار آباد و دارای دکانهایی با کالاهای خوب بوده و ارتباطات فضایی آن با مراکز اصلی محله و سایر محلات به وسیله ی سه راه ارتباطی منتهی به میدانچه انجام می گرفت. بازارچه پل ملاویسی که مجاور مسجد ملا ویسی در امتداد خیابان نصر خسرو فعلی قرار داشت پیش از ساختن خیابان فردوسی درسطح محله کارکرد داشت و حتی به دلیل واقع شد در حاشیه محله قطارچیان به روستاهای پیرامون هم خدماتی ارائه می داد.

 

جمع آوری به همت بهزاد اردلان

عکس: سیدمصلح پیرخضرانیان

انتهای پیام/s.a

یکشنبه 8 فروردین 1395 | 11:48

کد خبر : 14799

منتشر کننده : ف.ف/n

نظرات :

حسین پاسخ سه شنبه 31 فروردین 1395 | 09:18

0
0

خیلی عالی بود،باز هم از این محلات گزارش تهیه کنید.

کردتودی نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی کند.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

نام *
 

کد امنیتی
 
   

مقـالـه / یادداشت

بیشتر ...

ADS

ADS

کانال رسمی کردتودی در تلگرام

سنه بازار

ADS

ADS

ADS